Rząd juczny wz.94


Znalazłeś błąd? 


    Rząd juczny umożliwiał przenoszenie sprzętu na grzbiecie konia. Zapewniał on równomiercne rozłożenie ciężaru i takie rozmieszczenie ładunku, aby nie utrudniał koniowi ruchu.

        Normalne obciążenie konia jucznego stanowiło:
- ciężar własny rzędu jucznego, około 35-40 kg;
- ładunek, ustalony na 60-80 kg;
- ładunek dodatkowy (wyposażenie konia i koniowoda), około 20 kg.

    Razem najwyżej około 140 kg. Ciężar ładunku należało zawsze stosować według siły nośnej i natury danego konia. Najsilniejszych koni trzeba było użyć do dźwigania ciężarów największych (niepodzielnych); poza tym przyjąć za zasadę, że im koń słabszy, tem mniej należy go obciążać. Nośność koni jednak nie zależała wyłącznie od budowy i stanu sił, ale także od stanu i jakości drogi; wynika stąd, że nieraz nie było można w pełni wykorzystać najwyższej normy obciążenia.

Konstukcja

    Rząd juczny wz.94 składał się z: juku wz.94, napierśnika, natylnika, uzdy (konia jucznego) do prowadzenia z ziemi, sprzętu do ładowania i przedmiotów dodatkowych.

Juk wz.94

     Juk wz. 94 był jukiem stałym. Składał się z dwóch ławek, prawej i lewej, dwóch łęków, przedniego i tylnego, i mostka. Ławki były drewniane, prostokątne, lekko wygięte. Do każdej ławki przywiązano trokiem dwie skórzane zapinki popręgowe (bez wsuwek).


        Łęki, z kształtownika żelaznego o przekroju U-owym, przynitowane były do ławek. Łęk przedni był mniej rozchylony niż tylny. Ramiona łęków, przedłużone poza ławki i połączone u dołu drewnianemi sponami, stanowiły oparcie dla ładunku. Szczyty łęków były wyrobione widełkowato w rożki. Poniżej rożków znajdywały się haki do zawieszenia ładunku. Przedni łęk miał poza tym dwa uszka do napierśnika, a tylny strzemionko do upinania natylnika. W sponach łęków znajdowały się wycięcia do rzemieni trocznych.
        Mostek tworzyły taśmy, dwie podłużne, założone nakrzyż i przykręcone do szczytów łęków, i dwie poprzeczne, przybite do ławek.
          Do juka należy: popręg i podkład.

        Popręg zakończony z obu stron dwiema skórzanemi przystułami, miał w połowie swej długości naszyty skórzany przepust do powęza jucznego.


          Podkład stanowiły dwie poduszki, prawa i lewa, połączone płóciennym podłękiem. Poduszki były włosienne, poszyte od spodu płótnem a z wierzchu skórą, w dwóch miejscach przeszyte wzdłuż (poziomo) i przepikowane. Na każdej poduszce naszywano:
- w górnych rogach - pętle (tylna zapinana) na stopy ławek;
- przy przedniej krawędzi - przepust, służący do ubezpieczenia ostrych końców przytraczanego sprzętu saperskiego;
- u dołu - dwa przepusty do rzemieni trocznych a po rogach - strzemionka do napierśnika (przednie) i natylnika (tylne).
        W podłęku znajdywały się otwory do troków, wzmocnione naszywkami skórzanemi.
Do podkładu należały 4 rzemienie troczne (każdy ze sprzążką i wsuwką stałą), zakładane od dołu w przepusty na poduszkach i przewlekane przez wycięcia w sponach łęków juka, do przytraczania sprzętu saperskiego.

        Celem przymocowania podkładu do juka należało wsunąć przednie stopy ławek w pętle przednie i zapiąć tylne pętle na stopach tylnych, a podłęk, podciągnięty dokładnie w przewód grzbietowy juka, podwiązać trokami do łęków. Pod podkład używano zawsze derki.


    Napierśnik  mial na końcach sprzążki z wsuwkami stałemi oraz przystuły, którymi zapinano do przednich strzemionek podkładu. Przyszyte doń szelki (napierśnika), zakończone sprzążkami z wsuwkami stałemi oraz przystułkami, upinano do uszek przedniego łęku.



        Natylnik składał się z pasa i szelek natylnika. Pas natylnika miał po bokach przyszyte dwie sprzążki z wsuwkami stałymi do przypięcia szelek, na końcach zaś sprzążki z wsuwkami stałymi oraz przystuły, któremi zapinano do tylnych strzemionek podkładu. Szelki natylnika były to dwie długie przystułki, ustawione pod kątem a połączone przez naszywkę z upinaczem. Upinacz, zakończony przystułką, ma sprzążkę z trzema wsuwkami stałemi, jedną przed a dwie za sprzążką, oraz wsuwkę zaciskową. Szelki natylnika upinano do strzemionka tylnego łęku.

    Uzda (konia jucznego) do prowadzenia z ziemi składała się z:
- uździenicy taborowej wz. 27,
- wędzidła wz. 25,
- wodzy,
    Do uzdy należał łańcuch stajenny.


   Sprzęt do ładowania. Rzędu jucznego wz. 94 używano do przenoszenia materiałów żywnościowych i innych w koszach, skrzyniach, beczkach lub workach, przywiązywanych zapomocą taśm i linek bagażowych po bokach juka. W razie przenoszenia amunicji w skrzynkach lub skrzynek do gotowania zawiesza no na hakach juka specjalne ramy amunicyjne.


    Taśma bagażowa, długości około 1,60 m, miała na końcach przyszyte strzemionka. Linka bagażowa o długości 3 m, z uchem na jednym końcu.

     Kosz bagażowy był to głęboki i płaski kosz, pleciony z wikliny, z wiekiem, przytwierdzonym do górnej krawędzi tylnej ściany, i uszami na ścianach bocznych. Wieko zamykało się za pomocą ruchomych uszek, zachodzących na uszka przy górnej krawędzi ściany przedniej. Spód kosza wzmocniony był deseczkami, jedną podłużną i dwiema poprzecznemi, przytwierdzonemi drutem. Głębokość (wysokość) kosza wynosiła około 60 cm, długość 75 cm, szerokość 35 cm.

  Rama amunicyjna była wykonana z żelaza płaskiego i kątowego. Miała w górnych rogach (czteroogniwowe) łańcuchy do zawieszania na hakach juka, u dołu uszko do przypięcia powęza jucznego. W uszkach ramion bocznych zaszyte były: zapinka i przystułka, przytrzymujące załadowane skrzynki.

    Powęz juczny był wykonany z taśmy, nieco węższej niż popręg; wzdłuż taśmy naszyty jest pośrodku rzemień, zakończony z obu stron sprzążkami (przy każdej dwie wsuwki stałe) i przystułkami. Założony w przepust na popręgu i wpięty w dolne uszka ram amunicyjnych zapewnia stały przyleg ram do juka.

    Przedmioty dodatkowe. Do rzędu jucznego należały: płachta na juk, smycz, sakwa juczna, podkownica brezentowa, owsiak, wiadro polowe i linka pomocnicza według ogłaszanych okresowo tabel należności.


    Płachta na juk chroniła ładunek od kurzu i niepogody. Wykonana była z brezentu w wymiarach około 2,70 X 1,40 m. Wzdłuż dłuższych boków naszywano skórzane pętelki, po 13 z każdej strony, ponadto pomiędzy trzecią a czwartą oraz dziesiątą a jedenastą pętelką pierścienie. Pośrodku boków krótszych znajdują się skórzane naszywki z otworami.

     Do umocowania płachty służyły 4 linki do płachty, dwie (z karabińczykami na końcach) o długości 3,20 m i dwie po 2,25 m. Dłuższe linki owiązywano (w połowie długości) do środkowych pętelek płachty i przewlekano kolejno przez dalsze pętelki i pierścienie. Linki krótsze zakładano i uwiązywano w otworach naszywek.
    Smycz służyła jako połączenie sfory t.j. dwóch koni jucznych, prowadzonych wspólnie przez jednego koniowoda. Była to linka konopna długości 4,5 m, z uchem na końcu.

      Zamiast sakwy jucznej używano tymczasowo sakw uniwersalnych


Pakowanie juka stałego

    Pakowanie juka następowało po obładowaniu konia. Spakowany plecak (tornister) koniowoda, sakwa z przyborami dla obu prowadzonych wspólnie koni, wiadro polowe, owsiaki oraz sprzęt saperski (toporek, oskard, łopata) stanowiły ładunek dodatkowy. Należało podzielić go na oba konie, stosownie do dźwiganego przez nie ładunku tak, aby jeden jak drugi był mniej więcej równo obciążony. Odpowiednie rozmieszczenie na juku pozwalało w razie potrzeby wyrównać różnicę wagi pomiędzy ładunkami bocznymi. Dlatego nie można było ustalić przepisowego sposobu pakowania. Jedyną zasadą było, by każdy koń sam dźwigał swoją porcję owsa.


          Umocowanie ładunku dodatkowego. Linkę pomocniczą zaczepiano pętlą za oba rożki tylnego łęku. Środek owsiaka przewiązywano linką (węzłem galerniczym) i kładzie wpoprzek na juk. W podobny sposób umocowuje się plecak (tornister), sakwę i wiadro polowe. Koniec linki owiązywano wokół rożków przedniego łęku, kończąc węzłem łatwym do rozwiązania.


         Sprzęt saperski: toporek przywiązywano na ładunku bocznym tak, aby był pod ręką. Oskarda wsuwano ostrym końcem w przepust przy przedniej krawędzi podkładu i przypinano rzemieniami trocznemi. Łopatę przytraczano podobnie jak oskard, konchą ku tyłowi tak, aby w czasie marszu nie mogła urażać konia. Na juku improwizowanym należało oskard i łopatę przywiązać.

           Płaszcz był przytroczony do plecaka (tornistra), albo nosił go koniowód, przełożony przez prawe ramię na lewy bok.

Źródła

  • "Instrukcja Taborowa", Warszawa 1930

/PATHE/