Rząd juczny pod ciężki karabin maszynowy

Koń, z rzędem pod ciężki karabin maszynowy Maxim wz.08.
Rząd juczny umożliwiał
przenoszenie sprzętu na grzbiecie konia. Zapewniał on równomiercne rozłożenie
ciężaru i takie rozmieszczenie ładunku, aby nie utrudniał koniowi ruchu. Rząd
juczny stanowił ramę z odpowiednimi mocowaniami. Montowano go na sztywno
na juku.
Normalne
obciążenie konia jucznego stanowiło:
- ciężar własny rzędu jucznego, około 35-40 kg;
- ładunek, ustalony na 60-80 kg;
- ładunek dodatkowy (wyposażenie konia i koniowoda), około 20 kg.
Razem najwyżej około 140 kg. Ciężar ładunku należało zawsze stosować według
siły nośnej i natury danego konia. Najsilniejszych koni trzeba było użyć do
dźwigania ciężarów największych (niepodzielnych); poza tym przyjąć za zasadę,
że im koń słabszy, tem mniej należy go obciążać. Nośność koni jednak nie
zależała wyłącznie od budowy i stanu sił, ale także od stanu i jakości drogi;
wynika stąd, że nieraz nie było można w pełni wykorzystać najwyższej normy obciążenia.
Rząd juczny pod ciężki karabin maszynowy, stanowił środek
konnego transportu ckm typu Maxim lub ckm wz.30. W skład każdego pułku
kawalerii wchodził szwadron c.k.m. W latach 30-tych, w skład każdego szwadronu
ckm wchodziły 2 plutony ckm na jukach i 1 na taczankach. W połowie lat 30-tych
nastąpiła wymiana na 1 pluton na jukach i 2 plutony na taczankach. Nie
wszystkie pułki jednak przeszły przezbrojenie do września 1939 r.

Koń, z rzędem pod ciężki karabin maszynowy Maxim wz.08.
Konstukcja
Rząd juczny składał się z: juka
rozsuwanego, napierśnika, natylnika, uzdy (konia jucznego) do prowadzenia z
siodła oraz dwóch ram bocznych i jednej ramy górnej.

Juk rozsuwany składał się z dwóch ławek
(prawej i lewej), dwóch łęków (przedniego i tylnego), dwóch bocznych podstaw
nośnych i czterech sprzęgieł (dwóch przednich i dwóch tylnych). Ławki
drewniane, prostokątne, wygięte odpowiednio do grzbietu konia, były
przynitowane do łęków. Pod górną krawędzią miały podłużne wycięcia do założenia
popręgu.
Łęki wykonane były z kształtownika
żelaznego o przekroju U-owym. Łęk przedni jest ostrzej wygięty niż tylny. Na
łęku przynitowane były dwa łożyska sprzęgieł a ku środkowi juka dwie wspórki.
Na każdej wspórce osadzony jest ruchomo zwornik górny; wspórki ze zwornikami
służyły do ustalenia ramy górnej. Końce łęku tworzą zawiasy, łączące łęk z
przedłużkami.
Skład łęku tylnego jest taki sam,
z tą jedynie różnicą, że poniżej wspórek przynitowane są sprzążki do upinania
szelek natylnika.

Każda podstawa nośna składa się z dwóch
przedłużek łęków, przytwierdzonych zawiasami do łęków a u dołu połączonych
wzajem drewnianą sponą. W górnym końcu przedłużek (od strony łęków) osadzone są
na sworzniach śruby sprzęgieł oraz wnitowane haki do zawieszenia ram bocznych.
U dołu przedłużek znajdują się wodziki, które wsunięte w wodzidła na podkładzie,
zapewniają przyleganie podkładu do podstawy nośnej. Na dolnym końcu każdej
przedłużki jest umocowany ruchomo zwornik dolny do ustalenia ramy bocznej.
Sprzęgła służą do regulowania rozwartości przedłużek łęków
(bocznych podstaw nośnych) odpowiednio do rozmiarów tułowia konia. Każde
sprzęgło składa się ze śruby, osadzonej na sworzniu w górnym końcu przedłużki
łęku, i łożyska, przynitowanego na łęku. Śruba jest przesunięta przez łożysko i
ustalana w nim za pomocą nakrętek, zewnętrznej i wewnętrznej; zaginięciu
zewnętrznej nakrętki zapobiega zatyczka w końcu gwintu. Na śrubach jest wybita
podziałka cyfrowa. Do odkręcania i zakręcania nakrętek przy dostosowaniu juka
służy klucz, przechowywany w kieszonce lewego podkładu. Dla ochrony sprzęgieł
przed zaprószeniem i wilgocią zakłada się na nie pokrowce skórzane, zapinane
rzemykami. Druga sprzążka (przednia) na pokrowcu przedniego łęku służy do
zapięcia przystułki, nasuniętej na gumowego węża do karabinu maszynowego.



Do juka należą: dwa półpopręgi z
zatyczkami i dwa podkłady. Półpopręgi, prawy i lewy, z szerokiej taśmy, mają na
górnych końcach po kilka przepustów do zatyczek; dolne końce są poszyte skórą.
Półpopręg prawy (dłuższy) ma przyszyte dwie sprzążki z wsuwkami stałemi i dwie
długie przystuły; powyżej sprzążek jest naszyty podwójny przepust. Półpopręg
lewy (krótszy) ma dwa czworokątne strzemionka.
Celem przymocowania do juka wsuwa się w końcowe
przepusty drewniane zatyczki i przewleka półpopręgi od góry przez wycięcia w
ławkach; zatyczki opierają się na ławkach. Przez wsunięcie zatyczek w ten lub
ów przepust można popręg dowolnie skrócić lub przydłużyć. Przy poprężeniu konia
przewleka się przystuły półpopręgu prawego przez strzemionka półpopręgu lewego
i zapina na sprzążki.
Podkłady, prawy i lewy, są to poduszki włosienne, poszyte od
spodu płótnem a zwierzchu skórą i przepikowane. W górnym przednim rogu każdego
podkładu przyszyte jest strzemionko z przystułką do upinania szelki
napierśnika; pas, naszyty wzdłuż dolnego brzegu, wystaje z obu stron poza
podkład, tworząc przystuły do napierśnika i natylnika. Do połączenia podkładu z
jukiem służą podwójne rzemyki ławkowe (zapinki w górę a przystułki w dół),
naszyte w obu rogach górnych, oraz wodzidła, przynitowane w obu rogach dolnych.
Rozpór, zwykle zszyty, poniżej krawędzi górnej, ułatwia regulowanie wypełnienia
podkładu. Poza tym ma każdy podkład czworokątne strzemionko (z wrotką) do wodzy
upinającej względnie do uwiązu, lewy ponadto kieszonkę na klucz do sprzęgieł.
Pętla na lewym podkładzie (u dołu) a rzemień na podkładzie prawym przeznaczone
są do umocowania gumowego węża do karabinu maszynowego. Dodatkowo należy nad
tylną krawędzią podkładów, poniżej rzemyków ławkowych, naszyć przepusty do
rzemieni trocznych.
Do podkładów należą 3 rzemienie troczne. Celem przymocowania do juka należy
wsunąć wodzidła podkładów na wodziki przedłużek łęków i zapiąć rzemyki ławkowe
ponad ławkami. Pod podkłady używa się zawsze derki.
Napierśnik ma na końcach sprzążki z wsuwkami stałymi, na które zapina się (przednie)
przystuły podkładów. Przyszyte na strzemionkach szelki napierśnika, zakończone
sprzążkami z wsuwkami stałymi i ruchomymi, upina się do górnych przystułek
podkładów.
Natylnik ma na końcach
również sprzążki z wsuwkami stałymi, na które zapina się (tylne) przystuły
podkładów. Przyszyte na strzemionkach szelki natylnika upina się w sprzążki na
tylnym łęku juka, zależnie od wykonania, albo wprost, albo po uprzednim
skrzyżowaniu na tzw. różyczce. Różyczka jest to krążek wojłokowy, z wierzchu
poszyty skórą, tworzącą dwa przepusty na krzyż.
Uzda (konia
jucznego) do prowadzenia z siodła składa się z:
- uździenicy taborowej wz.27,
- wędzidła wz. 25,
- wodzy upinającej,
- powodu,
Do uzdy należy uwiąz. Wodzę upinającą i powód wpina się w
prawy pierścień wodzowy wędzidła. Po okiełznaniu konia należy wodzę upinającą
zapiąć do strzemionka prawego podkładu.
Ramy wykonane są z kształtownika żelaznego o przekroju
U-owym i z żelaza płaskiego. Zestaw składa się z dwóch ram bocznych i jednej
ramy górnej.
Podstawowe ramiona ram bocznych mają u góry otwory do
zawieszenia na haki juka; dolne końce ramion zamyka się zwornikami dolnymi.
Ramę górną opiera się na wspórkach łęków i unieruchamia zwornikami górnymi.
Ramy boczne mają na zawiasach osadzone uchwyty,
zamykane zwornikami, do poszczególnych części ciężkiego karabinu maszynowego
"Maxim" na podstawie "Schwarzlose", mianowicie jedna do
lufy, druga do podstawy i futerału z lufami zapasowymi. W ramie górnej (małej)
pomieszcza się w podobny sposób niezbędnik.
Źródła
- "Instrukcja Taborowa", Warszawa 1930
/PATHE/


