Samochód półgąsienicowy wz.34

Znalazłeś błąd? 

Samochód półgąsienicowy wz.34

Powstanie  

Wersje samochodu wz.34

     Podstawową wersją samochodu kołowo – gąsienicowego wz.34 była wersja osadzona na długiej ramie podwozia, z kabiną zamkniętą i długą skrzynią ładunkową.

Samochód wz.34 w wersji podstawowej, w służbie 10 BK na Zaolziu w 1938 r.

    Samochód wytwarzano także w wersji warsztatowej wz.34 z otwartym nadwoziem stalowym, osadzonym na ramie średniej dachem brezentowym i brezentowymi bokami kabiny. Boczne ściany nadwozia można było odchylić. Pojazd ten przewoził specjalistyczne wyposażenie warsztatowe. Warto zwrócić uwagę, że podobnej konstrukcji były samochody wz.34 oraz ciągniki C4P używane do holowania reflektorów przeciwlotniczych i przyczep artylerii przeciwlotniczej. 

Samochód wz.34 w wersji warsztatowej. Dobrze widoczne malowanie trójbarwne. 

    Interesującą wersją samochodu wz.34 był także ambulans terenowy. Nadwozie było stalowe, zamknięte. Zamiast skrzyni pojazd miał przedział sanitarny dla 8 rannych na kanapach. Kanapy można było rozłożyć, co pozwalało na transport 4 rannych na noszach. Szacuje się, że powstało 50 ambulansów terenowych wz.34.

Samochód wz.34 w wersji ambulans.


Samochód wz.34 w wersji ambulans w czasie ćwiczeń wojska i PCK.

Z innych, krótkich serii lub pojedynczych pojazdów wymienić można także następujące konstrukcje:

• Jeden wóz strażacki z drabiną, używany we Lwowie, od roku 1937. Pojazd został nabyty ze środków lwowskiego magistratu. Wz.34 został skarosowany i wyposażone jako uniwersalny wóz pożarniczy i miał służyć w rejonach podmiejsckich, gdzie jakość dróg była gorsza, a w okresie deszczu podmokłe drogi stawały się nieprzejezdne. Pojazd wyposażono w 600 l zbiornik na wodę oraz motopompę produkcji "Unii Strażackiej marki "Leopolia" wielkość II. Nie do końca wiadomo, czy powstały inne pojazdy tej wersji. 

Lwowski wóz strażacki na bazie samochodu półgąsienicowego wz.34.

• Samochód wz.34 „lot” (ewentualnie C4P „Lot”)  pojazdy służące do obsługi lotnictwa. Miały one skróconą konstrukcję i stosowano je do holu samolotów. Wiadomo, że co najmniej 2 sztuki znalazły się w 16 dywizjonie artylerii motorowej, służąc jako ciągniki artyleryjskie.
•  Wyciągarka balonowa wz.34,

            Jedną z dalszych konfiguracji wz.34 były samochody wyposażone w rolki do jazdy po szynach. Nie były to pojazdy specjalnie karosowane, a rolki montowano w standardowych samochodach.

Samochody półgąsienicowe wz.34 na rolkach do jazdy po szynach. 


Samochód wz.34 z dobrze widocznymi rolkami do jazdy po szynach.

Wz.34 w jednostkach

    Samochód kołowo-gąsienicowy wz.34 używane były w Wojsku Polskim jako terenowy samochód terenowy oraz jako pojazd specjalistyczny, w jednej z kilku wyżej opisanych wersji, a w szczególności jako warsztat samochodowy. Wz.34 używany był w wojskach saperskich, w tym do holowania przyczep z pontonami i składnikami mostów, czy jako samochody sprzętowe.
Samochody te znalazły się także w ilości po 1 na kompanię saperów kolejowych. Poza tym wz.34 znalazł się także w każdej kompanii czołgów Vickers (21. Kompania czołgów miała 3 samochody omawianego typu) i 7TP (2 batalion czołgów, składający się z 3 kompanii dysponował 12 pojazdami wz.34). W jednostkach pancernych, samochód wz.34 wchodził także w ilości 2 sztuk, na prowadnicach szynowych, w skład każdego pociągu pancernego, służąc jako wóz naprawczy. Poza tym pewna ilość wz.34 służyła w obsłudze naziemnej lotnictwa, gdzie wykorzystywano je do holowania samolotów.
        Od lata 1937 roku, zgodnie z etatem, oba pułki 10 BK winny posiadać 12 samochodów wz.34, do przewozu strzelców. Pojazdy tego typu wzięły udział w zajęciu Zaolzia w 1938 r.
        Polski Czerwony Krzyż posiadał około 50 samochodów wz.34 ambulans.

Epizod wrześniowy

    W roku 1939, samochody wz.34 znalazły się, jak już wyżej wspomniano, w jednostkach saperskich, kompaniach czołgów lekkich, pociągach pancernych i obsłudze lotnisk. Poza tym mobilizujący się Polski Czerwony Krzyż przekazał wszystkie posiadane ambulanse wz.34, które służyły w kolumnach sanitarnych.
    Nie ma pewności, czy samochody wz.34 znalajdowały się nadal w 1939 r. w 10 Brygadzie Kawalerii, gdyż protokoły zdawcze sprzętu na Węgrzech, nie wymieniają tego typu pojazdów. Istnieje więc przypuszczenie, że wz.34 wycofano z użycia w 10 BK. 

       

Malowanie

    Samochody wz.34 malowane były w standardowy kamuflaż trójbarwny, albo całość pojazdu w kolorze brązowozielonym.

Konstrukcja

     Samochód wz.34 oparty był na konstrukcji ciężarówki Polski FIAT 621L. Niektóre podzespoły były zmodyfikowne, m.in oś przednia i skrzynia biegów, z dodanym reduktorem. Nadwozie ciężarówki o konstrukcji stalowej lub drewniano-stalowej (w przypadku skrzyni ładunkowej), spoczywało na ramie prostokątnej. Przednia oś zawieszona była na resorach półeliptycznych z amortyzatorami hydraulicznymi.

    Zawieszenie tylne ciężarówki - mechanizm gąsienicowy, z wahaczowo-rolkowym systemem prowadzenia gąsienic. Napęd przenoszony przez tylny most na sztywno zawieszone koła zębate. Dwukołowy wózek jezdny zawieszony był na wahaczu dźwigniowym, osadzonym na osi, resorowanej resorami półeliptycznymi. Na tylnym końcu wahacza zamocowane było jezdne koło napinające. Wcześniejsze i późniejsze pojazdy różniły się kształtem wahacza. Na górze wahacza była rolka podtrzymująca gąsienicę. Nowoczesne gąsienice bezsworzniowe szerokości 300mm były konstrukcji gumowo-stalowej (patent inż. L. Białkowskiego).Opona Stomil o wymiarach 7,00x20".

    Silnik: gaźnikowy FIAT-122B (PZInż. 367): 6-cylindrowy, rzędowy, 4-suwowy, moc - 46 KM (34 kW) przy 2600 obr/min, poj. 2952 cm³, chłodzony cieczą, umieszczony z przodu, napędzający gąsienice. W 1936 roku inż. A. Rummel opracował wzmocniony silnik o mocy 63 KM (46,4 kW) i takiej samej pojemności - ale zamontowano go prawdopodobnie tylko w pięciu prototypach - może także w niewielu pojazdach ostatniej produkcji. Skrzynia biegów miała 4 przełożenia do przodu i 1 do tyłu, oraz reduktor terenowy. Hamulce bębnowe na koła osi przedniej i koła napędowe gąsienic. Ogumienie to Polska 

Podstawowe dane 

Źródła

• A. Jońca, R. Szubański, J. Tarczyński,  "Wrzesień 1939 - Pojazdy Wojska Polskiego", Warszawa 1990
  
•  J. Majka "Brygada Motorowa Płk Maczka", Rzeszów 2004
• A. Rummel - Polskie konstrukcje i licencje motoryzacyjne w latach 1922 - 1980
• "Lwów zawsze pierwszy..." Jan Tarczyński, Do Broni nr 1/2009