Ciężarówka FWD model B 1917
(CBA de 4 t)

Prototyp FWD model B z 1912 roku, sprzedany w prywatne ręce.
Powstanie
Firma FWD była jedną z firm budujących podwaliny pod nowoczesny przemysł samochodów ciężarowych. Swoją działalność rozpoczęła w 1908 roku, kiedy to jej założyciele Otto Zachow oraz William Besserdich zbudowali prototyp samochodu o napędzie 4x4, który następnie opatentowali. W 1909 roku założyli Badger Four Wheel Drive Auto Company. W roku 1910 zmienili nazwę firmy na Four Wheel Drive Auto Company (F.W.D.). Firma istnieje do dzisiaj, produkując m.in. pojazdy strażackie. Pierwszą maszyną obu braci był zupełnie nieudany samochód parowy Z&B.
Jak każda szanująca się firma z tradycjami, także FWD skonstruowało model wyjątkowy w swoim czasie, któy do dziś pozostaje ich chlubą. Tym modelem był FWD model B. Jego produkcję rozpoczęto w 1912 roku, a zakończono w połowie lat trzydziestych XX wieku. Pojazd ten znany był szczególnie ze swojej wojskowej roli. Ponieważ wówczas brakowało dróg utwardzonych pomysł napędu 4x4 był bardzo dobry, jednak koszt jego budowy był wysoki. Jedynie odbiorcy handlowi mogli sobie pozwolić na zakup ciężarówek po proponowanej cenie, dlatego właśnie firma całkowcie zarzuciła produkcję samochodów osobowych.
Impuls do rozwoju przyszedł
wraz z zamówieniem Armii Amerykańskiej. która niezwłocznie wymagała motoryzacji.
Pierwszy pojazd, w formie lekkiego pick-up'a FWD dostarczył już w 1912 roku. FWD
podjęło dalsze prace i w ten sposób powstały prototypy 1,5 tonowej ciężarówki
model G i 3 tonowej model B. Oba pojazdy wzięły udział w próbach wojskowych,
konkurując z 10 innymi pojazdami. Co ciekawe jeden z testów obejmował wyścig
z...wojskowym taborem konnym na odcinku 150 mil. Cieżarówki wygrały. FWD swoją
konkurencję zdeklasował jednak podczas testów w terenie, gdyż tylko on
dysponował odpowiednim do tego napędem.
Model B wygrał ostatecznie całą konkurencję, jednak pomimo sukcesu Armia odmówiła początkowo zakupu. Stało się tak, gdyż FWD odmówiło wprowadzenia zmian w budowie, zgodnych z wymaganiami wojska.

Ciężarówka FWD model B 1917 służąca za ciągnik dla amerykańskiej haubicy.
Pomimo początkowego braku zamówień ze strony rodzimych władz, wraz z wybuchem I Wojny Światowej, zamówienia przyszły zza oceanu, m.in. z Wielkiej Brytanii. W 1917 roku, gdy USA przystąpuło do wojny, produkcję rozpoczęto na całego. Powstało łącznie około 16.000 sztuk ciężarówki FWD model B, oznaczanej rokiem 1917. Tylko połowa z tego była zbudowana przez FWD, gdyż ta nie będąc w stanie wykonać rządowego zamówienia przekazała część produkcji do producentów licencjonowanych, jak Premier, Kissel i Mitchell. Od 1918 roku produkowano także FWD na licencji w Wielkiej Brytanii w Slough.
Jako ciekawostkę podamy, że ciężarówki FWD model B używała Dania, która zakupiła w 1925 roku...1 sztukę FWD model B. Używano jej do holowania przyczepy z czołgiem Fiat M3000B.
W Polsce
Ciężarówki FWD model B 1917
znalazły się w Polsce w wyniku zakupów misji w Paryżu. Do zakończenia wojny
polsko - bolszewickiej w Wojsku Polskim znalazło się około 100 pojazdów tego
typu. Były to pojady pochodzące z demobilu amerykańskiego i brytyjskiego, więc
często mocno wyeksploatowane. Po zwycięstwie nad Rosją w 1921 roku, Ministerstwo
Spraw Wojskowych rozpoczęło ujednolicanie marek i typów posiadanego sprzętu,
pozostawiając w służbie głównie właśnie sprzęt amerykański i brytyjski.
Cieżarówki FWD służyły we wszystkich rodzajach broni i służb Wojska Polskiego.
Ponieważ jednak nie była to już najnowocześniejsza cieżarówka, w latach
dwudziestych XX nie dokonywano dalszych zakupów tego konkretnego modelu, choć
pojawiły się kolejne ciężarówki FWD.

Polska ciężarówka FWD model B 1917 jako warsztat samochodowy.
Czy w 1939 roku wciąż posiadano model B 1917? Na pewno w wersji warsztatowej 1 sztuka znajdowała się w 12 batalionie pancernym w Łucku, oraz 1 w 1 p.art.plot. Pojazdy te wzięły udział w walkach.

Polska ciężarówka FWD przebudowana na warsztat samochodowy. Z tyłu tokarka, agregar prądotwórczy, stalowy stół warsztatowy oraz imadło i szlifierka.(Rys.A.Jońca)

Zdobyty przez Niemców warsztatowy FWD model B 1917 ze zdjętą plandeką. Widać wyraźnie polskie malowanie pojazdu.
Konstrukcja
Ciężarówka napędzana silnikiem czterocylindrowym, benzynowym 389.6ca Wisconsin o mocy 55 KM przy 1300 obr/min. Trzybiegowa skrzynia biegów. Napęd 4x4. Opony gumowe 36x6 na żelaznej ramie.
Podstawowe dane
Moc silnika: 55 KMprzy 1300 obr/min
Długość/szer./wys: 546/179/226 cm
Rozstaw kół: ???
Rozstaw osi: ???
Masa własna: 2800 kg
Prędkość maks: 25 km/h
Pojemność zbiornika: 113,5 l
Zużycie paliwa szosa: ???
Zużycie paliwa teren: ???
Zasięg: ???
Źródła
- "Wrzesień
1939. Pojazy Wojska Polskiego" A.Jońca, R.Szubański, J.Tarczyński
- "Rok 1920. Wojna Polski z Rosją Bolszewicką" Oś.KARTA 2005
- www.odkrywca.pl
/PATHE/


