Elektrogenerator normalnotorowy
(Silnik Austro - Daimler)(Silnik Saurer)

Pociąg elektrogeneratorowy normalnotorowy.
Elektrogenerator z silnkiem
Austro-Daimler. Dobrze widoczne 4 wagony 5-cio tonowe.
Elektrogenerator to pojazd
kolejowy, trakcyjny napędzany silnikiem spalinowym. Elektrogeneratory wchodziły
w skład pociągów elektrogeneratorowych wąsko lub normalnotorowych. Pociąg taki
wyposażony był zwykle w kilka wagonów towarowych i służył jako pojazd pomocniczy
podczas budowy przeprawy kolejowej, budowy linii kolejowej. Mógł być także
stosowany do transportu amunicjii lub innego sprzętu na krótkich
odcinkach.
Elektrogeneratory normalnotorowe stanowiły sprzęt specjalny,
używany przez Batalion Silnikowy. Jego zadaniem na wypadek wojny było m.in.
odciążenie batalionów mostów kolejowych i wsparcie techniczne placówki
Westerplatte.
Elektrogeneratory normalnotorowe wyposażone były
początkowo w silniki Austro - Daimler o mocy 120 KM i pochodziły
najprawdopodobniej ze zdobyczy na wojskach zaborczych lub też zostały one
zakupione w latach dwudziestych, chociaż ta pierwsze opcja jest bardziej
pradopodobna. Stały się one podstawowym sprzętem trakcyjnym Baonu Silnikowego
używanym na liniach kolejowych normalnej szerokości.
W 1936 roku Szef
Saperów MSWojsk. gen. T. Kossakowski nakazał przegląd posiadanych
elektrogeneratorów normalnotorowych. Według dokumentów z tego okresu, w
dyspozycji Sztabu Głównego, w Składnicy Saperskiej nr 5 znajdowały się dwa
pojazdy. Kolejne dwa znajdowały się w dyspozycji Dowództwa Broni Pancernych.
Oznaczało to, że do stanów etatowych brakowało jednego pociągu.
Wszystkie pociągi poddano generalnemu przeglądowi dokonanemu przez Biuro
Badań Technicznych Saperów. Ustalono, że pojazdy znajdują się w dobrym stanie,
poza znacznym zużyciem silników Austro - Daimler. Podjęto więc decyzję o
zamontowaniu nowych silników, produkcji krajowej, czyli wysokoprężnych silników
SAURER. Ponieważ nowy silnik miał większe obroty w BBTSap. opracowano specjalny
reduktor obrotów ze sprzęgłem elastycznym. Pozwoliło to na usunięcie częstych
pęknięć osi prądnicy, które były nagminne przy silnikach Austro - Daimler.
Łącznie cała przebudowa 4 elektrogeneratorów wyniosła 160.000 zł.
Piąty
pociąg został wykonany przez BBTSap. i wraz z pozostałymi pociągami
podporządkowany został Dowództwu Saperów.
Epizod wrześniowy
Wraz ze swoimi załogami prawdopodobnie
trafiły do Palmir, gdzie trzeba było pozostawić sprzęt silnikowy. Załogi
pociągów weszły natomiast w skład Ośrodka Saperów Specjalnych, który ewakuował
się na wschód, gdzie ostatecznie po walkach z Ukraińcami, zostali wydani
Sowietom. Los pociągów elektrogeneratorowych normalnotorowych pozostaje
nieznany, jednak najprawdopodobniej przejęli je Niemcy, po zajęciu Palmir oraz
Modlina.
Wiadomo jednak, że jeden pociąg
elektrogeneratorowy, oznaczony nr 27, w momencie wybuchu wojny znajdował się na
wybrzeżu i zgodzie z przydziałem pokojowym pozostawał na Westerplatte
Konstrukcja
Elektrogenerator normalnotorowy
początkowo napędzano silnikiem Austro - Daimler. Był to silnik spalinowy o mocy
120 KM przy 1000 obrotów na minutę. Pojazd taki posiadał także prądnicę o
napięciu 300 V i o natężeniu 330 amperów przy 900 obrotach na minutę.
Uruchamiała ona dwa trakcyjne silniki elektryczne o napięciu 20 V, natężeniu 15
amperów i posiadające ręczne sprzęgło kierunku jazdy. Hamulce ręczne i
pneumatyczne.
Elektrogenerator
normalnotorowy w 1936/37 zmodernizowano poprzez zamontowanie silnika
wysokoprężnego Saurer o 1800 obrotach, a prądnicy o 800 obrotach.
Maksymalna prędkość 30 km/h przy zużyciu 45 l
benzyny na godzinę. Zbiornik paliwowy o pojemności 220 l. Masa pojazdu wynosiła
8,5 tony, a każdego z wagonów w pociągu 5,2 tony. Łączna ładowność pociągu to
50 ton.
Źródła
- "Batalion Silnikowy" P. Zarzycki, 1998
- "Polskie wojska saperskie w 1939 r." Z.Cutter
/PATHE/


