Ręczny Karabin Maszynowy Chauchat wz.1915
(Fusil - Mitralleur Mle 15)
(CSRG/GLADIATOR)

Ręczny
Karabin Maszynowy Chauchat wz. 1915
Powstanie
RKM Chauchat (wym: Szołszah) był głównym rkm-em używanym w Armii Francuskiej w czasie I Wojny Światowej. Wyprodukowano ponad 250.000 sztuk, co czyniło z niego najbardziej liczną broń wyprodukowaną automatyczną w I wojnie światowej. Był też jednym z pierwszych rkm-ów zaprojektowanych na początku XX wieku. Program jego produkcji wyznaczył pewne standardy w produkcji – nowy, lżejszy automatyczny karabin maszynowy wyprodukowany z tanich materiałów. W czasie produkcji poświęcono jakość na korzyść ilości. Skrót CSRG pochodzi od nazwisk twórców: Lois Chauchat, Charles Sutter, Paul Ribeyrolles. Często nazywano go też Gladiatorem. Produkcja trwała od 1914 do 1924 roku. Projekt rkm Chauchat’a sięga jeszcze roku 1907, gdy powstał projekt węgierskiego inżyniera Rudolfa Frommera. Jego broń rozwinął kpt. Lois Chauchat.

Żołnierz
francuski z rkm-em.

Żołnierz USA z
rkm-em Chauchat'a wz. 1915
W Polsce
Pierwszymi jednostki Wojska Polskiego uzbrojonymi w tę broń były oddziały utworzonej we Francji armii gen J. Hallera, które w kwietniu 1919 roku przybyły do kraju. Pewna ilość trafiła również do Polski w wyniku zakupów broni w 1919 roku przez PWMZ we Francji. W latach dwudziestych, obok lekkich karabinów maszynowych Maxim wz. 08/15 i Bergman wz. 15, stanowiły podstawowe uzbrojenie zespołowe drużyn piechoty. Był na stanie 48 pułków piechoty, pułków kawalerii, niektórych plutonów samochodowo - pancernych oraz KOP. Używały go: 1,2,5,6,8,11,12,13,18,19,20,27,28,29 Dywizje Piechoty. Przydzielono 27 sztuk na pułk. Pod koniec lat dwudziestych przydzielono go do celów szkoleniowych w 8 i 27 DP po 9 sztuk. W 1931 r. na stanie WP znajdowało się 11.870 rkm-ów. Ogólnie wartość rkm wz.15 Chauchat + 3000 sztuk amunicji określono na 575 zł. Do roku 1925 przekazano 29 sztuk rkm-u do Policji Państwowej.

W czasie formowania KOP w 1924 roku przydzielono nowo formowanym batalionom piechoty KOP po 12 Chauchat'ów wz. 1915 na kompanię z jednostką amunicji 16 na broń. Kawaleria KOP miała otrzymać po 4 sztuki na szwadron (2 w plutonie). Zaistniały jednak poważne braki etatowe w wyposażeniu w ten rkm, więc zapełniano je rkm-em Bergmann’a. Stany ilościowe w 1928 roku w KOP wskazują na 1.093 sztuk rkm Chauchat’a.
Wiadomo, iż w 1929 r. znajdował się na stanach:
- 1 Batalionu (Budsław) – 64 sztuki
- 2 Batalionu (Bereżno) – 51 sztuk
- 3 Batalionu (Hoszcza) – 51 sztuk
- 4 Batalionu (Dederkały) – 63 sztuki
- 5 Batalionu (Łużki) – 51 sztuk
- 6 Batalionu (Iwieniec) – 52 sztuki
- 7 Batalionu (Podwiśle) – 52 sztuki
- 8 Batalionu (Stołpce) – 52 sztuki
- 9 Batalionu (Kleck) – 49 sztuk
- 10 Batalionu (Krasne) – 66 sztuk
- 11 Batalionu (Ostróg) – 52 sztuki
- 12 Batalionu (Skałat) – 60 sztuk
- 13 Batalionu (Kopyczyńce) – 52 sztuki
- 14 Batalionu (Borszczów) – 48 sztuk
- 15 Batalionu (Ludwikowo) – 50 sztuk (wymienione w 1929 roku na Bergmann’y)
- 18 Batalionu (Rokitno) – 52 sztuki
- 19 Batalionu (Słobódka) - 48 sztuk
- 20 Batalionu (N. Święciany) – 52 sztuki
- 21 Batalionu (Niemenczyn) – 49 sztuk
- 22 Batalionu (Nowe Troki, późn. Troki) – 25 sztuk

Piechota polska
na szkoleniu narciarskim. W środku żołnierz obsługujący RKM Chauchat
W roku 1930 rozpoczęto masowe usuwanie rkm Chauchat zarówno z Wojska Polskiego jak i KOP. Spisy w KOP w 1936 roku nie wymieniają już rkm Chauchat wz. 1915.Od 1930 broń tę zaczęto zastępować w Wojsku Polskim nowym ręcznym karabinem maszynowym wz.28.
W latach 1936-1937 większość broni sprzedano za granicę. W 1936 roku Meksyk kupił 5.000 sztuk, a w 1937 roku Grecja 3.650 sztuk.
W 1939r. niewielka ilość rkm wz. 15 znalazła się na uzbrojeniu niektórych
Batalionów Obrony Narodowej. 6 sztuk posiadała Lądowa Obrona Wybrzeża w 1939
roku.

1926 rok.
Stanowisko rkm Chauchat przy Belwederze w czasie zamachu majowego.
Istnieje hipoteza, że część
karabinów została przystosowana w połowie i pod koniec lat 20 do amunicji
systemu Mauser 7,92x57mm, w związku z przyjęciem tej amunicji jako standardowego
naboju W.P. Dokonana w polskich warsztatach, konwersja miała być udana.
Magazynek używany w modyfikowanych Chauchatach jest jako taki sam jak
używany w 7.92mm rkm wz.28. Zachował się niezwykły polski CSRG na mauserowską
amunicję 7,92 mm w kolekcji Britsh MoD Pattern Room (Pokój Wzorów Brytyjskiego
Ministerstwa Obrony). Niestety karabin nie ma magazynka, ale gniazdo magazynka
wydaje się być identyczne do gniazda w US Model 1918 Chachuat, co wskazuje, że
przynajmniej początkowo używano jednokolumnowych magazynków 7,92
mm.
Informacje taką podaje Gerard Demaison, Yves Buffetaut "Honour Bound - The Chauchat Machine Rifle". Powołuje się jednak na nieznane dokumenty, a istniejąca w Wielkiej Brytanii sztuka broni nie nosi rozpoznawalnych bić polskich.
Konstrukcja
Karabin działał na zasadzie długiego odrzutu lufy. Zamek ryglowany był przez obrót tłoka zaporowego, dwa umieszczone na tłoku rygle wchodziły w odpowiednie wycięcia w komorze zamkowej. W czasie strzału lufa wraz z zamkiem cofała się, odryglowanie i otwarcie zamka a także wyrzucenie łuski następowało w czasie ruchu lufy do przodu. Broń zasilana była z 20 nabojowego magazynka łukowego doczepianego od dołu. Mogła strzelać zarówno ogniem ciągłym jak i pojedynczym. Bezpiecznik pełni jednocześnie rolę przełącznika rodzaju ognia. Broń charakteryzowała się dużą żywotnością, wynikało to z małej szybkostrzelności praktycznej i teoretycznej.

Połowa lat
dwudziestych. Pododdział WP uzbrojony w rkm Chauchat.
Chauchat został zbudowany z materiałów tak niskiej jakości, że części często nie dało się wymieniać między poszczególnymi karabinami. Znaczy to, że nie dało się naprawić jednego rkm-u z części dwóch innych. Broń używała pocisków 8mm systemu Lebela. Miała niestety niską szybkostrzelność (250 pocisków na minutę). Broń posiadała wolne przestrzenie na ściankach magazynka. To pozwalało obsłudze obserwować stan amunicji oraz obniżało masę broni. Sprawiało to jednak, że broń podatna była na zanieczyszczenia, co było bardzo częste w warunkach walk okopowych. Innym problemem były częste zacięcia broni, gdyż system wyrzucania łusek często nie radził sobie z usuwaniem ich z komory. Karabin obsługiwało się jednak o wiele łatwiej niż inne, cięższe rkm-y. Był też kilka funtów lżejszy niż karabin Lewisa. Chauchat ważył więcej niż zwykły standardowy karabin francuski, jednak wysyłał pocisk na taką samą odległość, a odrzut był identyczny. Miał też system zmniejszania odrzutu zlokalizowany w kolbie, którego nie miał zwykły karabin. Jego zaawansowanie powodowało duże problemy z powodu braku sprawdzenia niektórych nowatorskich rozwiązań. Często nazywa się go „najgorszym karabinem maszynowym wydanym jakiejkolwiek armii, w jakimkolwiek okresie historycznym”. Sam fakt, że był produkowany już był wart uwagi.
Francuskie źródła z tego czasu wskazują na niską jakość broni, jednak akceptują ją, gdyż nie było innego rkm-u zdolnego wykorzystać dostępną amunicję Lebela.
Co znamienne, rkm-u Chauchat’a nie dało się używać w czołgach, samolotach ani nawet na trójnogach!!! Trzeba jednak przyznać, iż zasięg Chauchata był wyjątkowy w porównaniu do innych rkm-ów, jak na przykła Villar – Perosa z Włoch lub Beretta wz. 1918. Miały one zasięg dziesiątek metrów, nie setek.
>>>Więcej o budowie broni patrz tutaj<<<
Podstawowe dane
Data produkcji: 1914 - 1924Kaliber: 8 mm (w systemie Lebela),
Kraj produkcji: Francja
Masa broni: 8,7 kg
Masa lufy: 2,05 kg
Masa podstawy: 0,3 kg
Długość: 1150 mm
Długość lufy: 445 mm
Pojemność magazynka: 20 sztuk
Długość magazynka: 470 mm
Donośność: teoretyczna 2000 m, praktyczna 400 m
Szybkostrzelność: 250 sztuk na minutę
Chłodzenie: powietrzem
Masa pociski: 12,8g
Prędkość początkowa pocisku: 630 m/s


