Pistolet do nabojów drażniących PND
Znalazłeś błąd? 
Pistolet PND.
Powstanie
W
1930 r. pracownik FB Radom opracował i wykonał pięciostrzałowy rewolwer do
naboi z gazem łzawiącym. Konstrukcja wzbudziła zainteresowanie dyrekcji tychże zakładów,
która poleciła Biuru Studiów przyjąć prace konstrukcyjne i przygotować
prototypy. Do kwietnia 1931 r. Fabryka Broni wydała na ten cel 1000 zł. Na
początku listopada 1931 r. broń pozostawiono do oceny kierownikowi
Warsztatów Amunicyjnych nr 1 – mjr Żołędziewskiemu. Po
przetestowaniu stwierdził, że lepszą bronią (dla broni chemicznej) byłby
rewolwer bez lufy. Czy jego sugestie uwzględniono pozostaje niewiadome.
Tymczasem Biuro Studiów stworzyło rysunki konstrukcyjne, chwyty narzędzi
i sprawdziany dla produkcji seryjnej kosztem 2000 zł. Na początku listopada
wobec pilniejszych prac FB Radom odłożyła prace projektowe nowych typów
broni (w tym omawianego rewolweru). W związku z powyższą decyzją od 01.01 do
31.06.1932 na rozwój rewolweru PND wydano jedynie 22.96 zł.
Produkcja seryjna miała się rozpocząć w roku budżetowym 1933/1934. Wydatki na dalsze prace przygotowawcze do produkcji oszacowano na 11000 zł . W 1932 wraz z konkurencyjnym modelem broni (również z FB Radom) wysłano do Departamentu Uzbrojenia w celu przeprowadzenia prac porównawczych. W ich wyniku IBMU opracował tymczasowe warunki techniczne dla tego typu broni mające służyć do ćwiczeń chemicznych oraz celów policyjnych.
Dnia 23.10.1933 r. Fabryka Broni w Radomiu złożyła wydziałowi sprzedaży PWU ofertę na produkcję 400 pistoletów PND. Koszty produkcji wyliczono na 73.50 zł za sztukę (przy koszcie własnym wynoszącym 81.05 zł). Dyrekcja PWU miała jednak zastrzeżenia do ceny, uważając ją za zbyt wysoką. W wyniku rozmowy dyrektora PWU Dowkontta z dyrektorem FB Radom Ołdakowskim cenę produkcji zmniejszono do 67.76 zł, a koszty własne do 74.56 zł za sztukę.
Ostatecznie w roku budżetowym 1934/1935 zamówiono w FB Radom zamówienie na 431 pistoletów drażniących PND w cenie 52 zł za sztukę. W 1936 Biuro Studiów przystąpiło do opracowania nowego PND. W prelminarzu na lata 1936/1937 przewidziano sumę 4000 zł na wykonanie rysunków konstrukcyjnych i 3 modeli nowego typu. Wcześniej Departament Uzbrojenia polecił rozpatrzeć możliwość przeróbki starego modelu PND w celu uproszczenia i usunięcia wad (przeznaczono na ten cel 2800 zł). Ponieważ nie dało to pożądanych wyników, przystąpiono do prac nad nową konstrukcją. Do końca marca 1937 r. prace na ten cel pochłonęły jedynie 160.13 zł, co za tym idzie cały proces przebiegał powoli. Tymczasem w prelminarzu na ten sam okres przewidział przeznaczenie 800 h roboczych na wykonanie rysunków konstrukcyjnych i 3 modeli w kwocie 2200 zł. W związku z tym prace i koszty przesunięto na następny rok budżetowy.
Ponieważ nowa konstrukcja miała otrzymać nową komorę nabojową, FB Radom zwróciła się do Wydziału Technicznego PWU o jak najpilniejsze przesłanie rysunków drażniącego naboju elaborowanego i łuski ze spłonką. Rysunki te przysłano w połowie listopada 1937 r. Tymczasem Dyrekcja FB Radom rozpisała wewnętrzny konkurs na PND. Z projektów, które napłynęły wybrano 2 typy. Jednocześnie przystąpiono do wykonania 2 modeli z każdego typu i opracowano rysunki wraz z tolerancjami. Całość materiałów planowano wysłać do ITU w terminie do 01.01.1938 w celu przeprowadzenia prób. W wyniku opóźnień całość materiałów wraz z 2 sztukami broni trafiła na miejsce w lutym 1938 r. Nie wiadomo niestety, czy i który z egzemplarzy broni został wytypowany do produkcji.
Produkcja seryjna miała się rozpocząć w roku budżetowym 1933/1934. Wydatki na dalsze prace przygotowawcze do produkcji oszacowano na 11000 zł . W 1932 wraz z konkurencyjnym modelem broni (również z FB Radom) wysłano do Departamentu Uzbrojenia w celu przeprowadzenia prac porównawczych. W ich wyniku IBMU opracował tymczasowe warunki techniczne dla tego typu broni mające służyć do ćwiczeń chemicznych oraz celów policyjnych.
Dnia 23.10.1933 r. Fabryka Broni w Radomiu złożyła wydziałowi sprzedaży PWU ofertę na produkcję 400 pistoletów PND. Koszty produkcji wyliczono na 73.50 zł za sztukę (przy koszcie własnym wynoszącym 81.05 zł). Dyrekcja PWU miała jednak zastrzeżenia do ceny, uważając ją za zbyt wysoką. W wyniku rozmowy dyrektora PWU Dowkontta z dyrektorem FB Radom Ołdakowskim cenę produkcji zmniejszono do 67.76 zł, a koszty własne do 74.56 zł za sztukę.
Ostatecznie w roku budżetowym 1934/1935 zamówiono w FB Radom zamówienie na 431 pistoletów drażniących PND w cenie 52 zł za sztukę. W 1936 Biuro Studiów przystąpiło do opracowania nowego PND. W prelminarzu na lata 1936/1937 przewidziano sumę 4000 zł na wykonanie rysunków konstrukcyjnych i 3 modeli nowego typu. Wcześniej Departament Uzbrojenia polecił rozpatrzeć możliwość przeróbki starego modelu PND w celu uproszczenia i usunięcia wad (przeznaczono na ten cel 2800 zł). Ponieważ nie dało to pożądanych wyników, przystąpiono do prac nad nową konstrukcją. Do końca marca 1937 r. prace na ten cel pochłonęły jedynie 160.13 zł, co za tym idzie cały proces przebiegał powoli. Tymczasem w prelminarzu na ten sam okres przewidział przeznaczenie 800 h roboczych na wykonanie rysunków konstrukcyjnych i 3 modeli w kwocie 2200 zł. W związku z tym prace i koszty przesunięto na następny rok budżetowy.
Ponieważ nowa konstrukcja miała otrzymać nową komorę nabojową, FB Radom zwróciła się do Wydziału Technicznego PWU o jak najpilniejsze przesłanie rysunków drażniącego naboju elaborowanego i łuski ze spłonką. Rysunki te przysłano w połowie listopada 1937 r. Tymczasem Dyrekcja FB Radom rozpisała wewnętrzny konkurs na PND. Z projektów, które napłynęły wybrano 2 typy. Jednocześnie przystąpiono do wykonania 2 modeli z każdego typu i opracowano rysunki wraz z tolerancjami. Całość materiałów planowano wysłać do ITU w terminie do 01.01.1938 w celu przeprowadzenia prób. W wyniku opóźnień całość materiałów wraz z 2 sztukami broni trafiła na miejsce w lutym 1938 r. Nie wiadomo niestety, czy i który z egzemplarzy broni został wytypowany do produkcji.
Służba w WP
W 1939 r. przystąpiono do zamawiania
pistoletów PND. Pierwsze zamówienie wpłynęło dnia 21.01.1939 r. od Szkoły
Podchorążych Piechoty na 1 sztukę w cenie 52 zł. Następnie 27.01.1939 r. jeden
egzemplarz zamówiła Szkoła Podchorążych Artylerii, a miesiąc później batalion
KOP „Sarny”. Dnia 20.04.1939 r. batalion KOP „Chałyńsk” zamówił 2 pistolety
PND. Wyżej wymienione zamówienia dotyczyły prawdopodobnie modelu z roku 1933.
Brak jakichkolwiek danych na temat skuteczności oraz opinii wydanych po
testach w jednostkach liniowych.
Konstrukcja
Model pistoletu PND z roku 1933 był bronią jednostrzałową. Posiadał lufę osadzoną obrotowo w korpusie, utrzymywaną w normalnej pozycji za pomocą zatrzasku. Przez naciśnięcie zatrzasku doprowadzało się lufę do pozycji skośnej umożliwiającej załadowanie naboju. Mechanizm odpalający składał się z: iglicy, kurka ze sprężyną i spustu umieszczonego wewnątrz korpusu. Iglica była krótsza niż wynosiła odległość między opuszczonym kurkiem, a spłonką naboju. Uderzenie kurka w iglicę nadawało przyspieszenie, a siła iglicy powodowała odpalenie spłonki. Dzięki temu przy opuszczonym kurku pistolet był zupełnie bezpieczny i nawet silne uderzenie w kurek nie powodowało mimowolnego wystrzału. Z lewej strony korpusu broni nad drewnianą okładką rękojeści był wybity rok produkcji i nazwa wytwórni. Numer pistoletu był wybity na lewej stronie, na korpusie, pod przednią płytką.Podstawowe dane
BRAK
Źródła
1. „Polskie konstrukcje broni strzeleckiej" Z. Gwóźdź i P. Zarzycki, Warszawa 1993/TOMEK/