Pistolet Browning FN wz.03
(Browning FN M1903)
Model FN 1903 był kolejnym udanym (po M1900) pistoletem Johna
Browninga. Prototyp powstał w 1902 roku, a w 1903 roku został opatentowany.
Pistolet strzelał amunicją 9x20 mm Browning Long. Broń ta była produkowana w
Europie w fabrykach FN oraz w USA przez Colta (jako model
.32ACP 7.65x17mm).
Produkcja tego modelu zarówno w Europie, jak i za oceanem
trwała do lat 30-stych. Pistolet ten początkowo traktowany jako broń policyjna,
szybko znalazł uznanie wojskowych i znalazł się na etatowym wyposażeniu armii
m.in Belgii, Danii, Turcji, a także na wyposażeniu policji Rosji (w 1904 roku
zakupiono 5.000 sztuk). W Szwecji po przyjęciu do uzbrojenia przez armię, jego
produkcję licencyjną uruchomiły zakłady Husqvarna Vapenfabriks które
produkowały go w latach 1917-1942 jako pistolet m/1907 - 9mm.
Po I wojnie światowej był używany w małych ilościach m.in w
Finlandii, Polsce, krajach Ameryki Południowej.

W latach 1903 - 1914 i 1918 - 1927 w fabryce Fabrique Nationale, wyprodukowano 58,000 (niektóre źródła mówią o co najmniej 60000), oraz 94 000 na licencji przez Husqvarne w Szwecji. Produkcji w USA niestety nie udało się ustalić.

W Polsce
Nie wiadomo
dokładnie ile pistoletów tego typu było używanych w WP w okresie
międzywojennym. Tak jak prawie wszystka broń krótka pochodziła ze zdobyczy na
zaborcach oraz z zagranicy. Wiele egzemplarzy broni krótkiej trafiło do
polskiej armii wraz z właścicielami, którzy wprost z armii zaborczych
wstępowali do WP.
Być może pewna ilość została zakupiona w latach 1919/1920.
Wiadomo, iż w okresie międzywojennym, oficerowie i podoficerowie zawodowi,
którzy musieli prywatnie do celów służbowych zaopatrywać się w broń, zakupywali
m. in ten model.. Na stanie WP w sierpniu 1939 roku było ok. 10.000 pistoletów
różnych typów kalibru 7,65, oraz ok 1500 pistoletów 9 mm (pomiajając VIS-a), wśród
nich był również Browning FN wz 1903.

Konstrukcja
FN wz 03 był pistoletem samopowtarzalnym, zasada działania oparta o odrzut zamka swobodnego. Posiadał 2 bezpieczniki: nastawny - skrzydełko po lewej stronie zamka i automatyczny bezpiecznik chwytowy. Pistolet zasilany był z jednorzędowego, wymiennego magazynka pudełkowego o pojemności 7(dla amunicji 9 mm) i 8 ( dla amunicji 7,65 mm) naboi. Przycisk zwalniania magazynka znajdował się u dołu chwytu, lufa gwintowana, przyrządy celownicze stałe.Zasada działania
"Naciśnięty palcem spust popycha do tyłu szynę spustową, która
powoduje pochylenie się wprzód zaczepu kurkowego tak, że ząb spustowy wysuwa
się z pod zęba kurkowego, a kurek, popychany przez sprężynę kurkową, obraca się
do przodu i uderza o wystający z trzona zamkowego koniec iglicy. Ta zgniatając
sprężynę przeciwigliczną powoduje odpalenie.
Gazy pokonując ciężar zamka oraz siłę sprężyny dosyłającej,
odrzucają zamek do tyłu. Łuska, chwycona przez wyciąg wypada w prawo przez
wyrzutnicę. Wskutek ruchu zamka przerywacz musi wyjść ze swego łoża, natomiast
zostaje naciśnięty przez krawędź zamka do dołu i cisnąć z kolei na szynę
spustową obniża ją i przerywa jej połączenie z zaczepem kurkowym. Zaczep
kurkowy, pchnięty przez swą sprężynę, prostuje się, tzn kiedy kurek zostanie
odchylony przez cofający się trzon zamkowy, zaczepi się swym zębem na zębie
spustowym.
Przy odchyleniu się do tyłu kurka przestaje on ciągnąć na
iglicą, która przez sprężynę przeciwigliczną jest natychmiast cofnięta. Zamek
powracający do przodu pod wpływem sprężyny dosyłającej, powoduje podanie
naboju, doniesionego przez donośnik. Po dokładnym zamknięciu lufy , przerywacz
wchodzi znowu w swe łoże na zamku, wepchnięty tam przez szynę spustową
naciągniętą swą sprężyną. Uniesiona do góry szyna spustowa, po zwolnieniu
spustu, znowu opiera się o zaczep kurkowy i może spowodować jego pochylenie tj.
zwolnienie zaczepienia kurka."
Zamek po wystrzeleniu ostatniego naboju zostaje w tylnym położeniu.
Przekrój
pistoletu Browning FN wz 03 Rozkładanie
Odciągnąć do tyłu
zamek i przytrzymać go w położeniu przez obrócenie skrzydełka bezpiecznika do
przodu, wówczas zatrzymywacz zamka zaczepi się o naporę zamka. Obrócić lufę w
prawo, tak by jej żebra wyszły z rowków osadowych komory zamkowej. Prawym
kciukiem opuścić w dół skrzydełko bezpiecznika, uwalniając zamek, a lewą ręką
przytrzymać zamek, który pchany do przodu przez sprężynę doładowującą, zsuwamy
powoli z komory zamkowej. Następnie wysunąć sprężynę dosyłającą z jej łożyska,
obrócić pierścień wiodący o pół obrotu, a następnie wysunąć do przodu lufę z
zamka.
Pistolet Browning FN wz 03 rozłożony na części.
Podstawowe dane
Kaliber: 9 mm ( 9 x 20mm Browning Long), 7,65 mm
(7.65 x 17mm)
Długość: 203 mm
Długość lufy: 128 mm
Waga niezaładowanego pistoletu: 930 g (niektóre źródła mówią 910 g)
Pojemność magazynka: 7 naboi (9mm), 8 naboi (7.65mm)
Źródła
1. "Pistolet
Browning kal 9 mm wz 03" kapitan Kazimierz Kłochowicz, Wojskowy Instytut
Naukowo-Wydawniczy, Warszawa 1925
2. A. Konstankiewicz - "Broń strzelecka Wojska Polskiego..."
3. A.E. Hartink, Encyklopedia pistoletów i rewolwerów, DEBIT 2002
4. http://www.vist.lt/klasika/brown03.php3
5. http://www.militair.net/Wapens/Handvuurwapens/FN%20-%20Browning%20M%201903/
6. http://www.ammo-one.com/9MM-BROWNING.html


