Państwowa Odznaka Sportowa



Znalazłeś błąd? 


Srebrna P.O.S.

Odznaka

    Państwowa Odznaka Sportowej nierozłącznie związana jest z powstaniem Centralnego Instytutu Wychowania Fizycznego w Warszawie. CIWF zbudowany został w latach 1928-29. Wraz z tym wydarzeniem rozpoczęła się kampania krzewienia ducha sportowego nie tylko wśród młodzieży, ale także wśród wojskowych. Mając na uwadze podwyższanie umiejętności fizyczych zarówno ogółu społeczeństwa, jak i wojska, wprowadzono Państwową Odznakę Sportową (POS).
     Odznaka ta ustanowiona została 27 czerwca 1930 roku rozporządzeniem Rady Ministrów, jednak pierwsze odznaki pojawiły się w 1931 roku. Jak zapisano POS mógł otrzymać każdy obywatel polski, w wieku 14 lat (płci męskiej) lub 16 lat (płci żeńskiej), który poddał się z wynikiem pozytywnym okresowej próbie sprawności fizycznej. Odznakę nadawano na okres 2-letni.
        Odznaka POS była III klasowa, a każda klasa miała 4 stopnie. Przyznawano więc:
  • Klasa I - brązowa;
  • Klasa II - srebrna;
  • Klasa III - złota;
             Kandydat ubiegający się o odznakę po raz pierwszy przyznawano odznakę brązową I stopnia.O kolejną klasę POS ubiegać należało się przed upływem okresu 2 letniego.           Odznaka POS miała formę stylizowanego orła z białej emalii o rozpiętości skrzydeł 2 cm.Jego dolna część spoczywałą na tarczy, różnej dla każdej klasy POS. Mogła być ona wykonana odpowiednio z brązu, srebra lub złota.  Na tarczy czerwone, emaliowane litery P.O.S.



Chorąży kawalerii z miniaturką POS na koalicyjce.

    Odznakę POS nadawał przewodniczący wojewódzkiego komitetu wychowania fizycznego i przysposobienia wojskowego. Odznakę POS nabywano na koszt własny. Oprócz odznaki POS istniała jej miniaturka. Cywile odznakę nosili na lewej piersi lub na lewej klapie surduta. W WP natomiast szeregowcy i podoficerowie nosili odznakę na prawej piersi, a oficerowie miniaturkę POS na koalicyjce. Jak jednak widać na zdjęciach sposób noszenia POS był bardzo dowolny.

     
Po lewej: szeregowy piechoty z POS na lewej piersi. Po prawej starszy szeregowy KOP z POS wysoko na piersi prawej.


Jeszcze inna wersja. Ułan z POS na kieszeni piersi prawej, nisko.


        POS można było utracić jeśli na skutek postępowania sądowo - karnego posiadacz POS tracił uprawnienia do orderów i odznaczeń.
      Okresowe próby sprawności fizycznej organizował przewodniczący powiatowych komitetów wychowania fizycznego i przysposobienia wojskowego dla cywili i dowódca pułku lub równożędny dla żołnierzy w służbie czynnej. Próbę mógł także przeprowadzić dyrektor CIWF, dyrektor studium wychowania fizycznego przy uniwersytetach, dyrektorzy państwowych szkół średnich, kolegiów nauczycielskich, przewodniczący związków i stowarzyszeń sportowych upoważnione przez PUWFiPW.
            Próba na POS składała się z sześciu grup sprawnosci fizycznych:
  • Grupa I - gimnastyka i pływanie do 100 m;
  • Grupa II - skoki;
  • Grupa III - biegi do 800 m, pływanie do 100 m, jazda na łyżwach do 500 m;
  • Grupa IV - rzut dyskiem, oszczepem, piłką, granatem, pchnięcie kulą, boks, szermierka, gry sportowe, strzelanie (dla kobiet);
  • Grupa V - marsze do 20 km, biegi do 5 km, wycieczki piesze do 3 dni, biegni narciarskie do 18 km, biegi łyżwiarskie do 10 km, jazda na rowerze do 20 km, rajd konny do 2 dni, pływanie do 1000 m, wioślarstwo i wycieczki wioślarskie do 1 dnia, gry sportowe.
  • Grupa VI - strzelanie (dla mężczyzn) i gry sportowe (dla kobiet);   
        Wraz z odznaką wydawano dokument - świadectwo POS. Fakt posiadania odznaki odnotowywano w kartach kwalifikacyjnych oficerów, podoficerów i żołnierzy słowami "Posiada P.O.S.". Poza tym POS było jedną z nielicznych odznak, które na mundurze mogli nosić żołnierze WP. Warto też zauważyć, że w wojsku POS traktowano jako odznakę, którą powinno się mieć, na co wskazują liczne zdjęcia żołnierzy. Z kolei jako warunek wstępu do niektórych szkół wymienia się posiadanie POS. Tak było w Szkole Podchorążych Marynarki Wojennej.
            


Świadectwo P.O.S. nr 694 z 1934 roku wystawione na nazwisko Leona Gajdowskiego. Odznaka brązowa I stopnia.

        Nie sposób pisać o POS, jeśli nie wspomnimy o "Marszu POS", napisanym przez Edwarda Maja. Grany był na defiladach i paradach w czasie najważniejszych świąt państwowych. Stanowił najbardziej popisową kompozycję każdej liczącej się orkiestry wojskowej. Grany jest do dziś, przez najlepsze orkiestry z Poznania, Krakowa i Śląska, szczególnie jako marsz konkursowy. W czerwcu 2006 roku, właśnie za wykonanie tego marszu, Orkiestra Dęta Kopalni Węgla Kamiennego Brzeszcze-Silesia, pod batutą Józeda Obstarczyka otrzymała w VIII Małopolskim Konkursie Orkiestr Dętych główną nagrodę.

Podstawowe dane

Wysokość POS: 35 mm
Szerokość POS: 29 mm
Wysokość miniaturki POS: 12 mm
Szerokość miniaturki POS: 12 mm


Źródła

Opracowano w oparciu o rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 27 czerwca 1930 roku (Dz. Urz. R. P. "Monitor Polski" nr 169, z dn. 24 lipca 1930 i nr 9 z dnia 13 stycznia 1931)www.odkrywca.pl 
www.cytadela.aplus.pl

/Pathe/
Podziękowania dla /Dudzin/ za udostępnienie zdjęć i legitymacji.