Maska przeciwgazowa wz.32
(wz.32)(wz.38)
Znalazłeś błąd? 
Maska pgaz wz.32 ludzka. A-maska właściwa, B
- rura wdechowa, C-pochłaniacz, D-torba
Maska przeciwgazowa wz.32 była
drugim typem maski produkowanej w niepodległej Polsce, po masce R.S.C. Była
jednak pierwszym całkowicie polskim projektem maski p-gaz. Charakteryzowała ją
bardzo wygodna część twarzowa. Była dużym postępem wobec maski
R.S.C.
Maski produkowano w Wojskowej Wytwórni Sprzętu Przeciwgazowego w Radomiu od 1935 roku (możliwe że od 1936). Pierwsze maski trafiły do WP jako etatowe w 1936 roku i z tego też roku pochodziła instrukcja ich użytkowania i konserwacji. Na początku produkowano maski z parcianymi częściami twarzowymi. Później unowocześniano je na materiał gumowany.
W 1934 roku, minister uzbrojenia gen. Paul Angelescu poinformował delegację przemysłu wojennego RP, że Rumunia ma zamiar wprowadzić do uzbrojenia polską maskę wz.32 jako podstawową. Oznaczało to duże zamówienie dla polskiego przemysłu. Rumunia chciała także rozpocząć własną produkcję tych masek. Przeprowadzono pokaz przed osobiście zainteresowanym królem Karolem II. Po tym wydarzeniu minister zaproponował ppłk Kowalewskiemu, by Rumunii udzielono licencji i pomocy technicznej przy budowie wytwórni węgla aktywnego (stosowano go jako wkład do pochłaniaczy). Ustalono, że umowa zostanie zawarta w formie międzyministerialnej konwencji (m.in. aby ominąć formę przetargową) wiążącej MSWojsk i rumuńskie Ministerstwo uzbrojenia. Hasłem była unifikacja sprzętu przeciwgazowego dwóch zaprzyjaźnionych armii. 16.X.1934 roku polska strona zobowiązała się dostarczyć 50.000 masek wz.32, bezpłatnie przekazać prawa licencyjne i okazać pomoc techniczną przy budowie fabryki w Bukareszcie. 20.XI.1934 roku Rumunia nabyła 30 ton węgla aktywnego, co zapewniało jej pomoc specjalistów z Wojskowej Wytwórni Rakiet w Skarżysku w budowie wytwórni węgla w Rumunii. Zamówienie rozszerzono do 100.000 sztuk 13.XII.1934 roku za 3.400.000 zł. Dodatkowo za 5.000 zł sprzedano plany i kosztorys budowy wytwórni. Wiosną 1935 roku MSWojsk. zlecił podległym zakładom zakup w kraju i zagranica kompletów maszyn dla uruchamianej rumuńskiej wytwórni. Polska zaopatrywała też w początkowej fazie produkcji Rumunię w części i półprodukty. W 1936 roku podpisano też kolejne dwie konwencje międzyministerialne z dziedziny obrony przeciwchemicznej. 14.I.1936 roku przekazano Rumunii bezpłatne prawo wyrobu tzw. małych pochłaniaczy dla masek wz.32 cywilnych, a 27.III.1936 roku w zamian za 200.000 zł, wyrażono zgodę, aby z licencji korzystał przemysł prywatny w Rumunii.
Maski produkowano w Wojskowej Wytwórni Sprzętu Przeciwgazowego w Radomiu od 1935 roku (możliwe że od 1936). Pierwsze maski trafiły do WP jako etatowe w 1936 roku i z tego też roku pochodziła instrukcja ich użytkowania i konserwacji. Na początku produkowano maski z parcianymi częściami twarzowymi. Później unowocześniano je na materiał gumowany.
W 1934 roku, minister uzbrojenia gen. Paul Angelescu poinformował delegację przemysłu wojennego RP, że Rumunia ma zamiar wprowadzić do uzbrojenia polską maskę wz.32 jako podstawową. Oznaczało to duże zamówienie dla polskiego przemysłu. Rumunia chciała także rozpocząć własną produkcję tych masek. Przeprowadzono pokaz przed osobiście zainteresowanym królem Karolem II. Po tym wydarzeniu minister zaproponował ppłk Kowalewskiemu, by Rumunii udzielono licencji i pomocy technicznej przy budowie wytwórni węgla aktywnego (stosowano go jako wkład do pochłaniaczy). Ustalono, że umowa zostanie zawarta w formie międzyministerialnej konwencji (m.in. aby ominąć formę przetargową) wiążącej MSWojsk i rumuńskie Ministerstwo uzbrojenia. Hasłem była unifikacja sprzętu przeciwgazowego dwóch zaprzyjaźnionych armii. 16.X.1934 roku polska strona zobowiązała się dostarczyć 50.000 masek wz.32, bezpłatnie przekazać prawa licencyjne i okazać pomoc techniczną przy budowie fabryki w Bukareszcie. 20.XI.1934 roku Rumunia nabyła 30 ton węgla aktywnego, co zapewniało jej pomoc specjalistów z Wojskowej Wytwórni Rakiet w Skarżysku w budowie wytwórni węgla w Rumunii. Zamówienie rozszerzono do 100.000 sztuk 13.XII.1934 roku za 3.400.000 zł. Dodatkowo za 5.000 zł sprzedano plany i kosztorys budowy wytwórni. Wiosną 1935 roku MSWojsk. zlecił podległym zakładom zakup w kraju i zagranica kompletów maszyn dla uruchamianej rumuńskiej wytwórni. Polska zaopatrywała też w początkowej fazie produkcji Rumunię w części i półprodukty. W 1936 roku podpisano też kolejne dwie konwencje międzyministerialne z dziedziny obrony przeciwchemicznej. 14.I.1936 roku przekazano Rumunii bezpłatne prawo wyrobu tzw. małych pochłaniaczy dla masek wz.32 cywilnych, a 27.III.1936 roku w zamian za 200.000 zł, wyrażono zgodę, aby z licencji korzystał przemysł prywatny w Rumunii.
Żołnierze polscy z maskami wz.32
Wersja dla Rumunii oznaczana była jako "mod.32". Różniła się jedynie
rumuńską instrukcją obsługi oraz innym stemplem na klapie i sygnaturą na
pochłaniaczu. Od 1938 roku maski produkowano w fabryce "Stradom" w Częstochowie.
Na torbach pojawiło się oznaczenie wz.38, co może sugerować zmianę modelu maski.
Różnica była niewielka, bo nastąpiła drobna zmiana w części twarzowej
maski.
Maski powoli wypierały maski R.S.C. z Wojska Polskiego jednak w 1939 roku oba te typy pozostawały na wyposażeniu.
Maski powoli wypierały maski R.S.C. z Wojska Polskiego jednak w 1939 roku oba te typy pozostawały na wyposażeniu.
Od lewej: sposób noszenia maski wz.32 z
długą rurą, sposób noszenia maski wz.32 z krótką rurą i sposób noszenia maski
wz.32 z krótką rurą na rozkaz "Pogotowie gazowe".
Konstrukcja
Część twarzowa maski
przeciwgazowej wz. 32 produkowana była w dwóch odmianach:
- z płótna koloru khaki, pokrytego od wewnątrz gumą;
- całkowicie gumową;
Okulary były mocowane inaczej niż w masce RSC. Pochłaniacz połączony jest
z maską za pomocą gumowej rury łączącej. Maskę podtrzymywały na głowie, gumowe,
o regulowanej długości paski. Do maski była przymocowana płócienna taśma , przy
pomocy której można było zawiesić maskę na szyi. Maskę noszono w sztywnej torbie
brezentowej zamykanej klapą, do której z tyłu u góry był przyszyty brezentowy
pasek nośny o regulowanej długości. W środku torba miała przegrodę na
pochłaniacz. Na dnie przegrody wykonano drucianą podporę. Maski produkowane w 3
rozmiarach - M, S, D
Nakładanie maski wz.32 z pozycji klęczącej Zdejmowanie maski wz.32.
Maski wykazywały też różnice:
- Pierwsza odmiana to maska przeznaczenia ogólno wojskowego. Długa rura -oznaczane na części twarzowej i torbach wz.32/dl oraz dla broni pancernej , załóg pojazdów itp. wz 32/kr.
- Druga odmiana wynika z okresu produkcji - maski z początku lat 30-tych wykonywane były z zielonej gumy, część twarzowa obciągnięta płótnem bawełnianym , torba z zielono-szarego brezentu. Maski tej odmiany zawsze oznaczane W.W.S.P.
- Trzecia odmiana to maska z II połowy lat 30-tych, gdy zrezygnowano z bawełnianego płótna na części twarzowej, używając do produkcji gumy barwy szaro-brunatnej, która po latach bardzo ciemnieje do barwy wręcz czekoladowej także pochłaniacze do tych masek maja kolor czekoladowy.
Zmieniła się nieznacznie torba - nieco wyższa i węższa niż w wersji
wcześniejszej, oczywiście w większości wypadków brezent w kolorze ochronnym o
odcieniu musztardowym , choć spotyka się czasem torby o różnych odcieniach
zieleni. oznaczenia tych masek to WSP .
Torba do masek wz.32/kr posiadała prosty system karabińczyków pozwalających na noszenie torby na wysokości piersi podczas prowadzenia pojazdu.
Na masce umieszczano zazwyczaj liczne stemple i oznaczenia typowo wojskowe. Najpowszechniej występującymi były oznaczające wzór maski, datę i serię produkcji oraz rozmiar. Zazwyczaj w pierwszej linii od góry oznaczenie wzoru maski ("WZ.32/DŁ" - wersja z długą rurą), poniżej litera rozmiaru (M,S lub D), pod tym znak producenta (W.W.S.P. lub W.S.P.), dalej data produkcji (mm-rr, np I-36) i na sam koniec numer seryjny maski. Często spotkać można "K" w sześciokącie jako symbol odbioru technicznego.
Torba do masek wz.32/kr posiadała prosty system karabińczyków pozwalających na noszenie torby na wysokości piersi podczas prowadzenia pojazdu.
Na masce umieszczano zazwyczaj liczne stemple i oznaczenia typowo wojskowe. Najpowszechniej występującymi były oznaczające wzór maski, datę i serię produkcji oraz rozmiar. Zazwyczaj w pierwszej linii od góry oznaczenie wzoru maski ("WZ.32/DŁ" - wersja z długą rurą), poniżej litera rozmiaru (M,S lub D), pod tym znak producenta (W.W.S.P. lub W.S.P.), dalej data produkcji (mm-rr, np I-36) i na sam koniec numer seryjny maski. Często spotkać można "K" w sześciokącie jako symbol odbioru technicznego.
Budowa maski
wz.32
Podstawowe dane
Masa maski właściwej rozmiaru "D": 500 gMasa maski właściwej rozmiaru "S": 480 g
Masa maski właściwej rozmiaru "M": 470 g
Masa rury wdechowej długiej: 240 g
Długość rury długiej: 730 mm
Masa rury wdechowej krótkiej: 200 g
Długość rury krótkiej: 430 mm
Masa pochłaniacza: 640 g
Masa torby: 420 - 460 g
Masa maski kompletnej "D": 1790 g
Masa maski kompletnej "S": 1780 g
Masa maski kompletnej "M": 1770 g
Wymiary torby: 270x230x85 mm
Wymiary pochłaniacza: 111x86x162 mm
Źródła
Dodatek bezpłatny do magazynu "Do broni" nr..... "Maski przeciwgazowe w Wojsku Polskim 1918-1939" Bolek Rosiński."Na krawędzi ryzyka: Eksport polskiego sprzętu wojskowego w okresie międzywojennym" M.Deszczyński i W. Mazur
"Instrukcja o masce przeciwgazowej ludzkiej wz.32" Warszawa 1936
Internet
http://www.2mps.ksu.pl/
/PATHE/