Lekki Karabin Maszynowy Maxim
(Maxim wz.08/15)
(Maxim wz.08/18)
Powstanie
Ckm-y Maxima 1908 świetnie sprawdzały się na polach bitew I wojny światowej, armia niemiecka potrzebowała lżejszego karabinu maszynowego, który mógł być szybko przemieszczany razem z postępującym oddziałem, który mógł być obsługiwany przez jednego, ewentualnie dwóch żołnierzy. Obserwowali oni brytyjskie doświadczenia z rkm Lewis. Francuzi mieli swojego Chauchata, choć daleko mu było do konstrukcji Lewis'a.
Konstrukcja musiała być lekka i nie powodować wielkiego obciążenia dla przemysłu zbrojeniowego. Podjęto więc decyzję o przerobieniu ckm Maxim. W ten sposób powstał Maxim M.1908/15. Zasada działania broni ybla ta sama, jak zwykłego ckm. Udało się zmniejszyć masę poprzez zmniejszenie zbiornika z wodą wokół lufy (lkm nie byłby używany tak intensywnie jak ckm-y w okopach). Usunięto też elementy podstawy do montowania celownika optycznego ZF-12. Przeprojektowano też podajnik oraz przeprojektowano system wyrzutu łuski. Do tego skonstruowano nową podstawę zamiast dotychczasowej saneczkowej. Obecnie broń posiadała dwunóg umożliwiający 180o pole ostrzału. Tylce zastąpiono drewnianą kolbą. Mimo tych wszystkich zmian części Maxim'a wz.08 i wz.08/15 nie były wzajemnie wymienialne.
Szkolenie z
lkm Maxim wz.08/15 w armii niemieckiej w czasie II wojny światowej.
Lkm wz.08/15 wprowadzono do okopów w 1916 roku. Według wspomnień był jednym z twórców pogromu nad Sommą, ścinając nacierających Brytyjczyków jak "zborze". Brytyjczycy nazywali go "Pędzel Diabła". W 1918 roku zmodernizowano go poprzez zastosowanie chłodzenia powietrzem. Powstała więc wersja wz.08/18, choć poprawniej byłoby nazwać ją wz.08/15/18.
Broni używano w Niemczech aż do II wojny światowej. Werhmacht używał jej tak samo jak Wojsko Polskie, choć zapewne w mniejszych ilościach. Po 1939 roku używano jej głównie do szkoleń.
Co znamienne, żadna pojedyncza konstrukcja w historii nie jest odpowiedzialna za tyle zgonów, co lkm wz.08/15, nawet bomba atomowa...
Lkm Maxim
wz.08/15
W Polsce
W latach 1924-25 z Łotwy przybyło 1000 sztuk lkm wz.08/15 z podstawami i częściami zapasowymi w ramach wymiany sprzętu. Natomiast w latach 1928-29 z Estonii przybyły 33 sztuki lkm wz.08/15 i lkm wz.08/18. Wiadomo że w 1931 roku na uzbrojeniu WP znajdowało się ok. 6.600 sztuk lub 7.500 sztuk (według różnych źródeł) lkmów obu typów (chłodzonego wodą i powietrzem, jednak tego pierwszego o wiele więcej). Choć przy uwzględnieniu liczb poniższych, należałoby ocenić tę drugą liczbę jako bardziej realną. Lkm-y Maxim wycofywano w latach trzydziestych zastępując je rkm wz.28.
1 Pułk
Strzelców Wileńskich. Z przodu dwa lkm Maxim wz.08/15.
W 1936 roku sprzedano do Chin, za pośrednictwem "Daugs" 1.100 sztuk lkm Maxim wz.08/15 z częściami zapasowymi z zapasów wojskowych. Sprzęt zapewne poszedł w rzeczywistości do hiszpańskich republikanów.
Broń tego typu montowano też w schronach na specjalnych uchwytach, Tak było na Westerplatte, gdzie w okienkach strzelniczych używano 6 sztuk tej broni.
Żołnierze z 9
Pułku altylerii ciezkiej z lkm wz.08/15.
W Korpusie Ochrony Pogranicza pierwsze lkm wz.08/15 pojawiły się dopiero w 1931 roku, w ramach usuwania ich w WP. W tym roku otrzymano 66 sztuk dla kompanii saperów w 4 plutonach po 1 sztuce (formowane od lutego 1931 roku). Przewidywano przydział do mających powstać nowych oddziałów kawalerii KOP. Spis z 1934 roku wykazuje już 60 sztuk lkm wz.08/15, a spis z 1 kwietnia 1936 roku wykazuje 61 sztuk. Zmiany wynikają zapewne z dużego zużycia broni i rozkalibrowywania się kolejnych egzemplarzy. W 1937 roku miano dostarczyć jeszcze 3 sztuki dla nowych oddziałów artylerii. W latach 1937/38 do KOP trafiło 16 sztuk wz.08/15. Z ogólnej puli sprzętu Korpusu zasilono też podporządkowaną KOP Dziśnieńską Brygadę Obrony Narodowej przekazując jej 18 sztuk lkm omawianego typu.
W 1938 roku planowano wymianę posiadanych lkmów Maxim na nowe rkm wz.28, co ostatecznie miało nastąpić w roku budżetowym 1940/41. Dostawy dla WP opóźniały te zmiany i lkm pozostawał w służbie aż do 1939 roku.
W związku w powyższym należy ocenić liczbę lkm Maxim obu typów na około 5.700 sztuk w 1939 roku. W chwili wybuchu wojny stanowiły uzbrojenie pomocnicze w jednostkach artylerii, saperów, Batalionów Obrony Narodowej, KOP oraz, na podstawach przeciwlotniczych, przeciwlotniczych kompanii km.
Żołnierze
taborowi szkolą się w ostrzale plot. Lkm wz.08/15 na podstawie przymocowanej do
boku wozu taborowego. Zamontowany celownik plot
Konstrukcja
Podstawowe dane
Kaliber: 7,92 mm (w systemie Mausera)Masa broni: 16,8 kg
Masa lufy: 1,8 kg
Masa podstawy: 1,7 kg
Długość: 1410 mm
Długość lufy:720 mm
Zasilanie: taśma w magazynku
Donośność praktyczna: 800-1000 m
Szybkostrzelność: 300 strz./min
Prędkość początkowa pocisku: 845 m/s
Źródła
"7,92 mm ręczny karabin maszynowy wz.1928 Browning" A.Jońca, A.Zasieczny"Korpus Ochrony Pogranicza 1924-1939" J.Prochowicz
"9 pułk artylerii ciężkiej"A.Szczepański
Gazeta "Poligon" nr 1
"1920: Wojna Polski z Rosją bolszewicką" Karta 2005
http://www.glennhyatt.com/usmcguns/mgcolect.htm
http://www.wojsko18-39.internetdsl.pl/wrzesien/index.htm
http://www.1939.pl