Lekki Karabin Maszynowy Bergmann wz.1915

(Maschinengewehr 15nA)    



Znalazłeś błąd? 


   

Powstanie

     Ten model lekkiego karabinu maszynowego stanowił wersję rozwojową niemieckiego lkm-u Bergmann wz. 08/15 (pełna nazwa: Maschinengewehr 08/15). MG08/15, z kolei, wzorowano na modelu z 1901 roku. Zarówno MG01 oraz MG08/15 były chłodzone wodą zawartą w płaszczu dookoła lufy. MG15 (oraz jego wersja druga - MG15nA) został zaadoptowany do uzbrojenia armii niemieckiej w 1915 roku w celu zaspokojenia wzrastającego zapotrzebowania na karabin maszynowy pola bitwy oraz na efektywną broń lotniczą (według niektórych źródeł to było jego jedyne pierwotne przeznaczenie). Pierwsza wersja lkm-u opatrzona została nazwą MG15 i była chłodzona wodą, została przebudowana na chłodzoną powietrzem, poprzez zastąpienie płaszcza wodnego perforowanym płaszczem lufy. Był to już MG 15nA.

Żołnierze niemieccy z MG15nA
Żołnierze niemieccy z MG15nA


    MG15nA okazał się o wiele lżejszy niż wspomniany MG08. Jednak, jak się wkrótce okazało, nie był równie niezawodny. MG15nA miał zasięg 400 metrów, co zaliczało broń do broni bliskiego kontaktu. Często porównywano go z brytyjskim lkm-em Lewis’a, który w ostateczności okazał się o wiele lepszy. Do końca 1916 roku weszło do służby w Armii Niemieckiej ponad 4000 sztuk (według niektórych źródeł 7000 sztuk). Produkcja trwała do 1918 roku. Pod koniec 1916 roku, na froncie wschodnim sformowano oddziały Leicht MG Trupps, wyposażone właśnie w LKM Bergmann'a. Szkolenie rozpoczęto w październiku 1916 roku w obozie szkoleniowym w de Doeberitz. Był to też pierwszy w historii lkm użyty do walki powietrznej.


W Polsce  

    LKM Bergmana został przejęty od Armii Niemieckiej  i nadano mu oznaczenie Bergmann wz.1915. Pod taką nazwą figurował w spisach Departamentu Uzbrojenia. Przyjęto go do uzbrojenia WP jednak dopiero w 1921 roku, więc nie brał udziału w wojnie polsko-bolszewickiej. W latach 1923 - 25 z Łotwy, w ramach wymiany sprzętu wojskowego otrzymaliśmy 500 sztuk lkm Bergman wz.15. 

    Wyposażono w niego pułki piechoty w latach dwudziestych. Ogólnie broń tę przydzielono do 3 pułków strzelców podhalańskich oraz 4 pułków piechoty. Broń znajdowała się tez na wyposażeniu pododdziałów saperów.  LKM był na wyposażeniu Wojska Polskiego aż do 1939 roku, jednak ze zmiennymi przydziałami. Wiadomo iż na początku lat 30-tych w spisach figurowało 2.170 sztuk tej broni, natomiast w 1939 r. już 715 sztuk w Wojsku Polskim. Są to jednak dane nieco zaniżone, gdyż w roku 1936 spółce Daugs sprzedano 1.481 sztuk lkm Bergman wz.15 za 370.050 zł z przeznaczeniem do Chin, a w rzeczywistości do hiszpańskich republikanów. Spisy WP mylą się więc o 26 sztuk. Generalnie ten karabin oceniany był jako broń dobra, choć skomplikowana w obsłudze. 

       Od kwietnia 1926 roku, gdy rozpoczęła się wymiana w batalionach z 1. i 5. Brygady KOP broni austriackiej, przekazano z WP dla 16 batalionu KOP 12 sztuk lkm Bergmanna wz.1915. Równocześnie, ze względu na braki w pokryciu etatowym rkm-ami Chauchat’a wz. 1915 zdecydowano o przydzielaniu w zamian do części batalionów KOP lkm-u Bergmann’a. Broń wykorzystano wyłącznie do wyposażenia 10 batalionów KOP w ilości 469 sztuk (taka liczba figuruje w KOP w listopadzie 1928 roku). W 1929 roku zmienił przydziały tego lkm-u w dalszym zakresie. W 15 batalionie KOP (Ludwikowo) wycofano rkm Chauchat, a w zamian przydzielono 48 lkm Bergmanna wz.1915. Tak więc pod koniec 1929 roku w KOP znajdowało się 515 Bergmann’ów (dwa prawdopodobnie uległy uszkodzeniu). 

Strażnyca KOP "Prypeć". Z bronią zespołową - lkm Bergmann wz.1915
Strażnyca KOP "Prypeć". Z bronią zespołową - lkm Bergmann wz.1915

Wiadomo, iż w 1929 r. znajdował się na stanach:
  • 16 Batalionu (Sienkiewicze) - 49 sztuk
  • 17 Batalionu (Dawidgródek) – 51 sztuk
  • 22 Batalionu (Nowe Troki, późn. Troki) – 22 sztuki
  • 23 Batalionu (Druskienniki, późn. Orany) – 76 sztuk
  • 24 Batalionu (Sejny) – 49 sztuk
  • 25 Batalionu (Czortków) – 44 sztuki
  • 26 Batalionu (Żytyń) – 44 sztuki
  • 27 Batalionu (Snów) – 44 sztuk
  • 28 Batalionu (Wołożyn) – 44 sztuki
  • 29 Batalionu (Suwałki) – 44 sztuki

      LKM Bergmann wz. 1915 miał być zastąpiony, wraz z rkmem Chauchat wz.1915, przez rkm Browning wz.1928 do maja 1930 roku. Po tej dacie lkm już nie figuruje w zestawieniach uzbrojenia KOP. Co ciekawe, w Bergmann’a wz.1915 nie wyposażono nigdy kawalerii KOP.

       Wiadomo iż 170 sztukami lkm Bergmann wz.15 dysponowała Policja Państwowa jako organizacja paramilitarna. Wyposażano w niego niektóre bataliony Obrony Narodowej (obok lkm systemu Maxim'a w plutonach strzeleckich).

Konstrukcja

  Tylnią część komory zamkowej zaopatrzono w „trzewik” pracujący jako kolba oraz chwyt pistoletowy ze spustem u dołu przedniej części komory zamkowej. Jak wspomniano wyżej lufę zaopatrzono w perforowany płaszcz, jednak mało wydajny. Sam karabin działał na zasadzie lufy ruchomej krótkiego odrzutu i zamka zaryglowanego przy wystrzale. Karabin oryginalnie wyposażono w lekką podstawę trójnożną. Zasilany 100/200/250-cio nabojową taśmą osiągał teoretyczną szybkostrzelność 500 rund na minutę. Poważną wadą była skłonność do przegrzewania się po 300 pociskach, co wykazało w tym przypadku małą wydajność systemu chłodzenia. W Wojsku Polskim przyjęto system zasilania w amunicję z taśmy 100 nabojowej z metalowego bębna lub z taśmy na 250 naboi ze skrzynki.

Skrzynki metalowe na taśmy amunicyjne
Skrzynki metalowe na taśmy amunicyjne



Podstawowe dane

Data produkcji: 1915 - 1918
Kaliber: 7,92 mm (w systemie Mausera)
Kraj produkcji: Niemcy
Masa broni: 11,8 kg w wersji chłodzonej powietrzem
Długość: 1121 mm
Długość lufy: 726 mm
Chłodzenie: perforowany płaszcz lufy
Pojemność magazynka: 100 sztuk/200 sztuk/250 sztuk
Donośność: teoretyczna 2000 m, praktyczna 400 m
Szybkostrzelność: 500 sztuk max., limit operacyjny 300 (przegrzewanie lufy)
Prędkość początkowa pocisku:  845 m/s

  


/PATHE/