Kb i kbk Paraviccini-Carcano wz.1891
(znany też jako Mannlicher - Carcano)
(Wł: Sucile di Fanteria Mo.1891)
(Pol: Kb 6,5mm wz.1891)
(Pol: Kbk 6,5mm wz.1891)

Powstanie
Karabin M1891 Paraviccini-Carcano, często błędnie nazywa się "Mannlicher - Carcano",
został przyjęto do włoskiej armii w 1891, wraz z amunicją 6,5x52mm. Broń
została skonstruowana przez zespół, którym kierował S.Carcano. Nadzór
nad nim miała komisja rządowa pod przewodnictwem generała Paraviccini w
arsenale państwowym w Tereni. Nazwiska Ferdinanda Ritter'a Von Mannlichera,
austriackiego konstruktora broni, jest błędnie używane przy opisie tego
karabinu, gdyż M1891 używa zmodyfikowanego magazynka Mannlicher'a z klipem
blokującym. Pozostałe elementy włoskiego karabinu są odmienne od projektów
Mannlicher'a.
Karabin M1891 produkowano w kilku wersjach, min. jako
karabin piechoty (Fucile di Fanteria Mo.1891), karabinek kawaleryjski (Moschetto
Mo.91 da Cavalleria) pochodzący z 1893 roku oraz karabinek dla
"Jednostek specjalnych" (nie chodzi tu o jednostki specjalne w
dzisiejszym sensie). Ten ostatni oznaczano jako Moschetto per Truppe
Speciali Mo.91 lub krótko M91TS. Wprowadzono go w 1897 roku na stan
jednostek taborów, łączności, saperów, itp. Te trzy wersje karabinu były na
uzbrojeniu włoskiej armii jako standardowe do 1938 roku, kiedy zdecydowano się
wymienić amunicję 6.5x52 na mocniejszą 7,35x52 - polegano tu na doświadczeniach
z walk z Abisynią (Etiopia). Właśnie w 1938 przyjęto karabin Carcano
M1938, bardzo podobny konstrukcyjnie do M1891, ale z krótszą lufą,
odmiennym kalibrem i przyrządami celowniczymi. Stare karabiny M1891 zaczęto
przerabiać na nowy wzór poprzez skrócenie lufy i wymianę kalibru.
Wraz z wybuchem II wojny światowej, Włochy nie były w
stanie zaopatrzyć oddziałów w wystarczającą ilość karabinów 7,35 mm (nawet
ilość amunicji była niewystarczająca), więc w 1940 postanowiono powrócić jako
do standardowej amunicji 6,5 mm. Znów rozpoczęto przerabianie istniejących
karabinów na kaliber 6.5 mm.
Kariera karabinu Carcano zakończyła się po II wojnie
światowej. Włochy wycofały go z użycia, przyjmując za standardowy amerykański
karabin M1 Garand - było go dużo i był tani, gdyż USA pozbywało się
wojennego sprzętu, bo nie opłacało się transportować go z powrotem tylko po to
by oddać na złom. Pewne ilości karabinu trafiły na rynek cywilny. Warto
przypomnieć, że z najsławniejszym karabinem tego typu był jeden sprzedany w
USA. Lee Harvey Oswald zastrzelił prezydenta J.F. Kennediego 22
października 1963 roku w Dallas, w Texasie.
W Polsce
Karabin Carcano znalazł się w Polsce bezpośrednio z Włoch. W latach 1919 - 20, obok Francji, USA, Belgii, Norwegii i Szwajcarii, kredytów Polsce udzieliły także Włochy. Łącznie, prócz Francji i USA, pożyczka wyniosła 80 mln dolarów. W tej sumie 29% wynosiły wydatki na zakup uzbrojenia armii. W tej oto puli znalazł się omawiany karabin.Zakupy były szybkie i chaotyczne, ze względu na burze wojenną, która się zbliżała do granic Polski. Jeśli chodzi o ilości karabinów, które były w służbie polskiej, można posłużyć się wykazem broni strzeleckiej z okresu kwiecień - maj 1919 r. Według niego w Polsce było ogółem 6000 sztuk karabinów i karabinków Carcano. Z tej puli 2000 sztuk znajdowało się w jednostkach frontowych. Ta pula na pewno się zwiększyła, gdyż zakupów we Włoszech dokonywano jeszcze przez jakiś czas. Poza tym patrząc na ilości późniejsze karabinów włoskich w Polsce, czyli Carcano i Vetterli - Vitali, należy stwierdzić, ze było ich łącznie kilka - kilkanaście tysięcy sztuk. Przyjęto w WP dla karabinów Carcano oznaczenia: kb 6,5 mm wz.1891 i kbk 6,5 mm wz.1891.
W czerwcu 1920 roku, NDWP wprowadziło normy uzbrojenia Wojska Polskiego, które zobowiązywały do ujednolicenia broni strzeleckiej. W wyniku tej akcji karabiny i karabinki Carcano przekazano do wojsk taborowych, samochodowych, wartowniczych , saperów i formacji etapowych, z zachowaniem jednolitości w oddziale. Nie udało się stwierdzić w jakich jednostkach był omawiany karabin.
W wyniku klasyfikacji broni ręcznej z 25.02.1925 roku karabin i karabinek Carcano wz.1891 znalazły się w II kategorii i, jeśli nie były rozkalibrowane, to aż do wymiany na standardowy miały zostać w jednostkach pomocniczych WP. Warto zauważyć, że broń rozkalibrowaną, nadwyżki i tzw. karabiny nietypowe były od 1921 roku przekazywane poza wojsko. I tak od 1921 do 1925 roku przekazano:
- Ministerstwu Sprawiedliwości 1.669 sztuk karabinów włoskich (Carcano i pewne ilości Vetterli - Vitali wz.70/87),
- Ministerstwu Skarbu (Straż Celna) 3.708 sztuk karabinów włoskich (Carcano i pewne ilości Vetterli - Vitali wz.70/87),
Nie udało się także ustalić do którego roku karabin Carcano pozostawał w służbie i jakie były jego ilości. Należy jednak stwierdzić, że skoro było go ponad 6.000 sztuk w WP w 1919 roku, a duże ilości karabinów włoskich przekazano poza Wojsko Polskie i za granice, to można stwierdzić, że było to kilka - kilkanaście tysięcy sztuk.
W 1939 roku pewna ilość broni mogła wciąż znajdować się w składnicach, jednak były to ilości niewielkie. Wątpliwe jest, aby broń takiego nietypowego kalibru znajdowała się na stanie WP, KOP, czy nawet Obrony Narodowej.

Jedyne znane
nam zdjęcie z karabinami Kb Paraviccini - Carcano wz.1891. Rok 1928. Szkolenie
wojskowe w Ludowej Szkole Rolniczej w Duboi (prowadzona przez Fundację im.
Janiny Wydżdżanki, w 1944 spalona przez Niemców), powiat Piński, województwo
Poleskie. Cykl szkoleniowy trwał od 4 listopada 1927 do 18 grudnia 1928. Za
zdjęcie dziękujemy, wnukowi uczestnika kursu, Panu Krzysztofowi Sołowejowi.
K
Konstrukcja
Karabin wz.1891 był karabinem powtarzalnym opartym na zasadzie zamka ryglowanego.
Lufa miała dwa uchwyty na przedzie, przy podstawie lufy służyły jako
"bezpieczniki". Magazynek mieścił 6 naboi. Łódka wysuwała się przez
otwór, gdy ostatni nabój przeszedł do komory. Różnica między łódką Mannlichera,
a łódką Carcano polegała na tym, że łódka Carcano nie posiadała górnych i
dolnych krawędzi, więc można ją było ładować każdą ze stron. Pełną łódkę można
wyciągnąć przez górny otwór podjanika. Karabin używał prochu bezdymnego,
niskocelulozowego. Bezpiecznik zamontowano w tylniej części lufy. Przekręcano
go w stronę przeciwną do wskazówek zegara w celu zabezpieczenia.
Karabin wz.1891 miał lufę odkręcaną, co było bardzo
niekorzystne przy jej wymianie w już w późniejszej wersji Włosi odeszli od tego
rozwiązania.
Bagnet
Bagnet wz.1891 był podczepiany oraz w niektórych wersjach mocowany do karabinka na stałe za pomocą zawiasu umieszczonego na lufie pod podstawą muszki. Bagnet miał 300 mm.

Podstawowe dane
KARABIN
Kaliber:
6,5 mm
Długość broni: 1290 mm
Długość lufy: 780 mm
Masa karabinu: 3,8 kg
Prędkość początkowa: 710 m/s
Ilość naboi: 6 sztuk
Nabój: 6,5x52,5
Podziałka celownika: 100 - 1000 m
KARABINEK
Kaliber:
6,5 mm
Długość całkowita: 920 mm
Długość lufy: 420 mm
Masa karabinu: 3,1 kg
Prędkość początkowa: 660 m/s
Ilość naboi: 6 sztuk
Nabój: 6,5x52,5
Podziałka celownika: 100 - 1000 m
Źródła
"Piechota Wojska Polskiego 1918 - 1939" Z.Jagiełło"Polskie konstrukcje broni strzeleckiej" Z. Gwódźdź
"Broń strzelecka i sprzęt artyleryjski formacji polskich i WP w latach 1914-1939" A.Kontankiewicz


