Kb i kbk Paraviccini-Carcano wz.1891

(znany też jako Mannlicher - Carcano)
(Wł: Sucile di Fanteria Mo.1891)
(Pol: Kb 6,5mm wz.1891)
(Pol: Kbk 6,5mm wz.1891)

 



Znalazłeś błąd? 

 

Powstanie  

    Karabin M1891 Paraviccini-Carcano, często błędnie nazywa się "Mannlicher - Carcano", został przyjęto do włoskiej armii w 1891, wraz z amunicją 6,5x52mm. Broń została skonstruowana przez zespół, którym kierował S.Carcano. Nadzór nad nim miała komisja rządowa pod przewodnictwem generała Paraviccini w arsenale państwowym w Tereni. Nazwiska Ferdinanda Ritter'a Von Mannlichera, austriackiego konstruktora broni, jest błędnie używane przy opisie tego karabinu, gdyż M1891 używa zmodyfikowanego magazynka Mannlicher'a z klipem blokującym. Pozostałe elementy włoskiego karabinu są odmienne od projektów Mannlicher'a.  
     Karabin M1891 produkowano w kilku wersjach, min. jako karabin piechoty (Fucile di Fanteria Mo.1891), karabinek kawaleryjski (Moschetto Mo.91 da Cavalleria) pochodzący z 1893 roku oraz karabinek dla "Jednostek specjalnych" (nie chodzi tu o jednostki specjalne w dzisiejszym sensie). Ten ostatni oznaczano jako Moschetto per Truppe Speciali Mo.91 lub krótko M91TS. Wprowadzono go w 1897 roku na stan jednostek taborów, łączności, saperów, itp. Te trzy wersje karabinu były na uzbrojeniu włoskiej armii jako standardowe do 1938 roku, kiedy zdecydowano się wymienić amunicję 6.5x52 na mocniejszą 7,35x52 - polegano tu na doświadczeniach z walk z Abisynią (Etiopia). Właśnie w 1938 przyjęto karabin Carcano M1938, bardzo podobny konstrukcyjnie do M1891, ale z krótszą lufą, odmiennym kalibrem i przyrządami celowniczymi. Stare karabiny M1891 zaczęto przerabiać na nowy wzór poprzez skrócenie lufy i wymianę kalibru. 
     Wraz z wybuchem II wojny światowej, Włochy nie były w stanie zaopatrzyć oddziałów w wystarczającą ilość karabinów 7,35 mm (nawet ilość amunicji była niewystarczająca), więc w 1940 postanowiono powrócić jako do standardowej amunicji 6,5 mm. Znów rozpoczęto przerabianie istniejących karabinów na kaliber 6.5 mm.
     Kariera karabinu Carcano zakończyła się po II wojnie światowej. Włochy wycofały go z użycia, przyjmując za standardowy amerykański karabin M1 Garand - było go dużo i był tani, gdyż USA pozbywało się wojennego sprzętu, bo nie opłacało się transportować go z powrotem tylko po to by oddać na złom. Pewne ilości karabinu trafiły na rynek cywilny. Warto przypomnieć, że z najsławniejszym karabinem tego typu był jeden sprzedany w USA. Lee Harvey Oswald zastrzelił prezydenta J.F. Kennediego 22 października 1963 roku w Dallas, w Texasie.



W Polsce     

    Karabin Carcano znalazł się w Polsce bezpośrednio z Włoch. W latach 1919 - 20, obok Francji, USA, Belgii, Norwegii i Szwajcarii, kredytów Polsce udzieliły także Włochy. Łącznie, prócz Francji i USA, pożyczka wyniosła 80 mln dolarów. W tej sumie 29% wynosiły wydatki na zakup uzbrojenia armii. W tej oto puli znalazł się omawiany karabin. 
    Zakupy były szybkie i chaotyczne, ze względu na burze wojenną, która się zbliżała do granic Polski. Jeśli chodzi o ilości karabinów, które były w służbie polskiej, można posłużyć się wykazem broni strzeleckiej z okresu kwiecień - maj 1919 r. Według niego w Polsce było ogółem 6000 sztuk karabinów i karabinków Carcano. Z tej puli 2000 sztuk znajdowało się w jednostkach frontowych. Ta pula na pewno się zwiększyła, gdyż zakupów we Włoszech dokonywano jeszcze przez jakiś czas. Poza tym patrząc na ilości późniejsze karabinów włoskich w Polsce, czyli Carcano i Vetterli - Vitali, należy stwierdzić, ze było ich łącznie kilka - kilkanaście tysięcy sztuk. Przyjęto w WP dla karabinów Carcano oznaczenia: kb 6,5 mm wz.1891 i kbk 6,5 mm wz.1891
     W czerwcu 1920 roku, NDWP wprowadziło normy uzbrojenia Wojska Polskiego, które zobowiązywały do ujednolicenia broni strzeleckiej. W wyniku tej akcji karabiny i karabinki Carcano przekazano do wojsk taborowych, samochodowych, wartowniczych , saperów i formacji etapowych, z zachowaniem jednolitości w oddziale. Nie udało się stwierdzić w jakich jednostkach był omawiany karabin.   
     W wyniku klasyfikacji broni ręcznej z 25.02.1925 roku karabin i karabinek Carcano wz.1891 znalazły się w II kategorii i, jeśli nie były rozkalibrowane, to aż do wymiany na standardowy miały zostać w jednostkach pomocniczych WP. Warto zauważyć, że broń rozkalibrowaną,  nadwyżki  i tzw. karabiny nietypowe były od 1921 roku przekazywane poza wojsko. I tak od 1921 do 1925 roku przekazano:

 

- Policji Państwowej 3.798 sztuk karabinów włoskich (Carcano i pewne ilości Vetterli - Vitali wz.70/87) ,
- Ministerstwu Sprawiedliwości 1.669 sztuk karabinów włoskich (Carcano i pewne ilości Vetterli - Vitali wz.70/87),
- Ministerstwu Skarbu (Straż Celna) 3.708 sztuk karabinów włoskich (Carcano i pewne ilości Vetterli - Vitali wz.70/87),
     Nie udało się także ustalić do którego roku karabin Carcano pozostawał w służbie i jakie były jego ilości. Należy jednak stwierdzić, że skoro było go ponad 6.000 sztuk w WP w 1919 roku, a duże ilości karabinów włoskich przekazano poza Wojsko Polskie i za granice, to można stwierdzić, że było to kilka - kilkanaście tysięcy sztuk.
     W 1939 roku pewna ilość broni mogła wciąż znajdować się w składnicach, jednak były to ilości niewielkie. Wątpliwe jest, aby broń takiego nietypowego kalibru znajdowała się na stanie WP, KOP, czy nawet Obrony Narodowej.


Jedyne znane nam zdjęcie z karabinami Kb  Paraviccini - Carcano wz.1891. Rok 1928. Szkolenie wojskowe w Ludowej Szkole Rolniczej w Duboi (prowadzona przez Fundację im. Janiny Wydżdżanki, w 1944 spalona przez Niemców), powiat Piński, województwo Poleskie. Cykl szkoleniowy trwał od 4 listopada 1927 do 18 grudnia 1928. Za zdjęcie dziękujemy, wnukowi uczestnika kursu, Panu Krzysztofowi Sołowejowi.

K

Konstrukcja

    Karabin wz.1891 był karabinem powtarzalnym opartym na zasadzie zamka ryglowanego. Lufa miała dwa uchwyty na przedzie, przy podstawie lufy służyły jako "bezpieczniki". Magazynek mieścił 6 naboi. Łódka wysuwała się przez otwór, gdy ostatni nabój przeszedł do komory. Różnica między łódką Mannlichera, a łódką Carcano polegała na tym, że łódka Carcano nie posiadała górnych i dolnych krawędzi, więc można ją było ładować każdą ze stron. Pełną łódkę można wyciągnąć przez górny otwór podjanika. Karabin używał prochu bezdymnego, niskocelulozowego. Bezpiecznik zamontowano w tylniej części lufy. Przekręcano go w stronę przeciwną do wskazówek zegara w celu zabezpieczenia. 
     Karabin wz.1891 miał lufę odkręcaną, co było bardzo niekorzystne przy jej wymianie w już w późniejszej wersji Włosi odeszli od tego rozwiązania.

Bagnet

    Bagnet wz.1891 był podczepiany oraz w niektórych wersjach mocowany do karabinka na stałe za pomocą zawiasu  umieszczonego na lufie pod podstawą muszki. Bagnet miał 300 mm. 

 Bagnet do kb Carcano w pochwie

Podstawowe dane

KARABIN
Kaliber:
6,5 mm
Długość broni: 1290 mm
Długość lufy: 780 mm
Masa karabinu: 3,8 kg
Prędkość początkowa: 710 m/s
Ilość naboi: 6 sztuk
Nabój: 6,5x52,5
Podziałka celownika: 100 - 1000 m

KARABINEK
Kaliber: 6,5 mm
Długość całkowita: 920 mm
Długość lufy: 420 mm
Masa karabinu: 3,1 kg
Prędkość początkowa: 660 m/s
Ilość naboi: 6 sztuk
Nabój: 6,5x52,5
Podziałka celownika: 100 - 1000 m 

Źródła

"Piechota Wojska Polskiego 1918 - 1939" Z.Jagiełło
"Polskie konstrukcje broni strzeleckiej" Z. Gwódźdź
"Broń strzelecka i sprzęt artyleryjski formacji polskich i WP w latach 1914-1939" A.Kontankiewicz



/PATHE/