Karabin i karabinek Arisaka

(wz.30/1897 i wz.38/1905)

 



Znalazłeś błąd? 

Kb Arisaka

Karabiny Arisaka


Powstanie

   Karabin japoński Arisaka był podstawowym karabinem armii japońskiej, stosowany szczególnie w piechocie. Oceniany był przez żołnierzy jako niezawodny i celny. 
    W roku 1894 armia japońska rozpoczęła poszukiwania nowego karabinu powtarzalnego, mającego zastąpić wysłużone karabiny Murata. W tym celu powołano komisję, której przewodniczył płk Nariake Arisaka. Pierwsza konstrukcja znana pod nazwą "Type 30" (czyli model 1930) powstała w roku 1897. Rok 30 w japońskim określeniu typu określał trzydziesty rok panowania Cesarza Meiji. Karabin ten ujrzał służbę w wojnie rosyjsko - japońskiej w latach 1904 - 1905. Okazało się, że właśnie ta konstrukcja była najważniejszym elementem przewagi Japonii na lądzie.

   



Żołnierze japońscy w czasie ćwiczeń z kb Arisaka.

   

    Konstrukcję zmodyfikowano w 1905 roku i w roku następnym wprowadzono do służby. Otrzymała ona nazwę "Type 38", lecz powszechnie zwana była "Arisaka 38". Karabin był oparty na konstrukcji niemieckiego Mausera. Karabin produkowano w kilku wersjach. Wraz z kb Arisaka Type 38 wprowadzono wersję karabinka i produkowano je jednocześnie. Weszły one do uzbrojenia kawalerii, saperów, zaopatrzenia i innych jednostek pomocniczych. Kbk był krótszy, gdyż miał długość 966 mm  oraz lżejszy - 3,3 kg.
     W sumie wyprodukowano około 3.000.000 sztuk w różnych rządowych arsenałach, aż do 1940 roku. Po zakończeniu produkcji, Typ 38 został zastąpiony przez karabin "Arisaka Type 99" (99 - były to dwie ostatnie cyfry roku wg. tradycyjnego japońskiego kalendarza. W 1939 wypadał rok 2599), jednak "Type 38" używany był do końca II Wojny Światowej.


Kbk Arisaka
Karabinki Arisaka.

W Polsce  

    Pod koniec 1918 roku, na Syberii w Rosji sformowano 5 Dywizję Piechoty. Oddziały te składały się w większości z osób pochodzenia polskiego. Otrzymała ona na wyposażenie broń japońską systemu Arisaka wz.30 i wz.38 (a także rosyjską Mosina i kbk Mausera). Właśnie ona, po przybyciu do Polski, po rewolucji październikowej, przyniosła ze sobą duże ilości kb Arisaka. Innym źródłem pochodzenia tej broni. były zdobycze wojenne, m.in. w 1915 roku zdobyto tego typu broń, na Rosjanach w ramach działania Legionów Polskich oraz w czasie bitwy warszawskiej 1920 roku. Były to stosunkowo duże ilości broni, gdyż Rosja, starając się zapełnić lukę w brakach kb Mosina, w czasie I wojny, zakupiła 800.000 sztuk karabinów Arisaka z Japonii. Wynika z tego, że prawdopodobnie broń tego systemu  znajdowała się także w magazynach zaborczych. Możliwe, że otrzymano około 19.000 sztuk z Francji lub Anglii, w ramach demobilu, gdzie broń ta była wysyłana w czasie wojny.

      Karabiny Japońskie na początku lat dwudziestych figurowały w spisach pod oznaczeniem dwóch typów. Oznaczano je inaczej niż Japonia. Type 30 oznaczano w Polsce jako wz.91, a Type 38 jako wz.05. Właśnie ten typ broni był najbardziej rozpowszechniony w Polsce. Występowały zarówno jako kb jak i kbk, jednak nie sposób ocenić w jakich ilościach, z powodu chaosu jaki panował w WP na początku lat dwudziestych oraz braków w dokumentacji.


Sierpień 1920 roku. Żołnierz modlący się nad grobem kolegi Józefa Śmigielskiego. Przy boku kbk Arisaka wz.97
Sierpień 1920 roku. Żołnierz modlący się nad grobem kolegi Józefa Śmigielskiego. 
Przy boku kbk Arisaka wz.97


    W ramach programu unifikacji uzbrojenia, szczególnie w piechocie, rozpoczęto akcję wymiany wzajemnej broni pomiędzy oddziałami. Cały zapas broni ręcznej podzielono na III kategorie. Karabin Arisaka wpisano do II kategorii, obok kb włoskich  i francuskich Grass-ów. Znaczyło to, że przeznaczono go do formacji pomocniczych. Było to spowodowane niestandardowym kalibrem  6,5 mm.
      Pewną ilość broni przekazywano poza Wojsko Polskie. I tak do 1925 roku przekazano do Ministerstwa Skarbu (Straż Celna) 3.442 sztuki karabinu Arisaka. W ramach wymiany z innymi państwami przekazano Grecji 15.291 sztuk kb Arisaka, w zamian za taką samą ilość kb Mausera wz.98. Po tych wymianach ciężko określić liczbę karabinów japońskich pozostałych w Wojsku Polskim. 
     Niewiadomo jaka liczba kb i kbk japońskich brała udział w walkach 1939 roku. Śledząc jednak politykę M.S.Wojsk w sprawie uzbrojenia drugorzędnego należy uznać, że kb i kbk nadające się do użycia leżały w niewielkich ilościach w składnicach uzbrojenia. Brak danych aby była na wyposażeniu KOP, Straży Granicznej czy Obrony Narodowej. Nie sposób wykluczyć możliwości, aby karabiny Arisaka znalazły zastosowanie w obronie kraju w 1939 r.

1920 rok - oddzial kobiecy pod Warszawą w oczekiwaniu na bolszewików. Uzbrojenie oddziału do kbk Arisaka wz.05
1920 rok - oddzia kobiecy pod Warszawą w oczekiwaniu na bolszewików. 
Uzbrojenie oddziału do kbk Arisaka wz.05

 

Konstrukcja  

     Konstrukcję Arisaka oparto na systemie Mausera, jednak używała ona standardowej amunicji japońskiej kal. 6,5 mm. Określano ją jako niezawodną i celną. Miała mały odrzut, jednak słaba siła przebicia przesądziła, że na początku 1940 roku w Japonii zastąpiono broń nowym typem. Zamek czterotaktowy.

Zamek i podajnik kb Arisaka
Zamek i podajnik kb Arisaka



Bagnet

    Podstawowym typem bagnetu był japoński "Type 30" z 1897 roku. Miał on 508 mm długości.



Oznaczenie

    Całość karabinów znajdujących się w Polsce musiała pochodzić z Arsenału Koishikawa w Tokio, który jako jedyny produkował je aż do 1923 roku, kiedy otwarto Arsenał Jinsen w Korei oraz Arsenał Nagoya. Na podajniku broni, zaraz obok numeru seryjnego umieszczano symbol Arsenału. Koishikawa miała taki symbol:



    Jeśli broń wyprodukowano dla Armii Cesarza Japonii nosiła następujące oznaczenie, prócz powyższego:

    Gdy broń sprzedawano za granicę, znak cesarski przebijano znakiem Arsenału Koishikawa lub kółkiem z kilkoma mniejszymi wewnątrz. Brak zniekształcenia znaku cesarskiego w broni poza Japonią oznacza broń zdobyczną, gdyż Japończycy traktowali symbol cesarski jako świętość.
    Karabiny w Polsce nosiły numery seryjne mieszczące się w puli od 1 do około 2.000.000 z Arsenału Koishikawa. Nie oznaczano jednak jeszcze wtedy numeru partii obok numeru seryjnego (od 1 do 45).


Podstawowe dane

Kaliber: 6,5
Masa broni: 4 kg
Długość lufy: 789 mm
Długość broni: 1.280 mm
Ciężar pocisku: 10,5 g
Prędkość początkowa pocisku: 730 m/s
Zasilanie: magazynek na 5 naboi


 

Źródła

"Broń strzelecka Wojska Polskiego 1918-39" A.Konstankiewicz
"Piechota Wojska Polskiego 1918 - 1939" Z.Jagiełło
"1920: wojna Polski z Rosją bolszewicką" Ośrodek Karta 2005
http://www.defence.co.kr

/PATHE/