Karabin i karabinek Arisaka
(wz.30/1897 i wz.38/1905)

Karabiny Arisaka
Powstanie
W roku 1894 armia japońska rozpoczęła poszukiwania nowego karabinu powtarzalnego, mającego zastąpić wysłużone karabiny Murata. W tym celu powołano komisję, której przewodniczył płk Nariake Arisaka. Pierwsza konstrukcja znana pod nazwą "Type 30" (czyli model 1930) powstała w roku 1897. Rok 30 w japońskim określeniu typu określał trzydziesty rok panowania Cesarza Meiji. Karabin ten ujrzał służbę w wojnie rosyjsko - japońskiej w latach 1904 - 1905. Okazało się, że właśnie ta konstrukcja była najważniejszym elementem przewagi Japonii na lądzie.

Żołnierze japońscy w czasie ćwiczeń z kb Arisaka.
W sumie wyprodukowano około 3.000.000 sztuk w różnych rządowych arsenałach, aż do 1940 roku. Po zakończeniu produkcji, Typ 38 został zastąpiony przez karabin "Arisaka Type 99" (99 - były to dwie ostatnie cyfry roku wg. tradycyjnego japońskiego kalendarza. W 1939 wypadał rok 2599), jednak "Type 38" używany był do końca II Wojny Światowej.

Karabinki
Arisaka.
W Polsce
Pod koniec 1918 roku, na Syberii w Rosji
sformowano 5 Dywizję Piechoty. Oddziały te składały się w większości z
osób pochodzenia polskiego. Otrzymała ona na wyposażenie broń japońską systemu Arisaka
wz.30 i wz.38 (a także rosyjską Mosina i kbk Mausera). Właśnie ona, po
przybyciu do Polski, po rewolucji październikowej, przyniosła ze sobą duże
ilości kb Arisaka. Innym źródłem pochodzenia tej broni. były zdobycze
wojenne, m.in. w 1915 roku zdobyto tego typu broń, na Rosjanach w ramach działania Legionów
Polskich oraz w czasie bitwy warszawskiej 1920 roku. Były to stosunkowo duże ilości broni,
gdyż Rosja, starając się zapełnić lukę w brakach kb Mosina, w czasie I wojny,
zakupiła 800.000 sztuk karabinów Arisaka z Japonii. Wynika z tego, że prawdopodobnie broń tego systemu
znajdowała się także w magazynach zaborczych. Możliwe, że otrzymano około 19.000
sztuk z Francji lub Anglii, w ramach demobilu, gdzie broń ta była wysyłana w
czasie wojny.
Karabiny Japońskie na
początku lat dwudziestych figurowały w spisach pod oznaczeniem dwóch typów. Oznaczano je
inaczej niż Japonia. Type 30 oznaczano w Polsce jako wz.91, a Type
38 jako wz.05. Właśnie ten typ broni był najbardziej
rozpowszechniony w Polsce. Występowały zarówno jako kb jak i kbk, jednak nie sposób
ocenić w jakich ilościach, z powodu chaosu jaki panował w WP na początku lat
dwudziestych oraz braków w dokumentacji.

Sierpień 1920
roku. Żołnierz modlący się nad grobem kolegi Józefa Śmigielskiego.
Przy boku kbk
Arisaka wz.97
W ramach programu unifikacji uzbrojenia, szczególnie w piechocie, rozpoczęto
akcję wymiany wzajemnej broni pomiędzy oddziałami. Cały zapas broni ręcznej
podzielono na III kategorie. Karabin Arisaka wpisano do II kategorii, obok kb włoskich i francuskich Grass-ów. Znaczyło
to, że przeznaczono go do formacji pomocniczych. Było to spowodowane niestandardowym kalibrem 6,5 mm.
Pewną ilość broni przekazywano poza Wojsko Polskie.
I tak do 1925 roku przekazano do Ministerstwa Skarbu (Straż
Celna) 3.442 sztuki karabinu Arisaka. W ramach wymiany z innymi państwami
przekazano Grecji 15.291 sztuk kb Arisaka, w zamian za taką samą
ilość kb Mausera wz.98. Po tych wymianach ciężko określić liczbę karabinów
japońskich pozostałych w Wojsku Polskim.
Niewiadomo jaka liczba kb i kbk japońskich brała
udział w walkach 1939 roku.
Śledząc jednak politykę M.S.Wojsk w sprawie
uzbrojenia drugorzędnego należy uznać, że kb i kbk nadające się do
użycia
leżały w niewielkich ilościach w składnicach uzbrojenia. Brak danych
aby była
na wyposażeniu KOP, Straży Granicznej czy Obrony Narodowej. Nie
sposób wykluczyć możliwości, aby karabiny Arisaka znalazły
zastosowanie w obronie kraju w 1939 r.

1920 rok -
oddzia kobiecy pod Warszawą w oczekiwaniu na bolszewików.
Uzbrojenie oddziału
do kbk Arisaka wz.05
Konstrukcja

Zamek i
podajnik kb Arisaka
Bagnet
Podstawowym typem
bagnetu był japoński "Type 30" z 1897 roku. Miał on 508 mm długości.

Oznaczenie
Całość karabinów
znajdujących się w Polsce musiała pochodzić z Arsenału Koishikawa w
Tokio, który jako jedyny produkował je aż do 1923 roku, kiedy otwarto
Arsenał Jinsen w Korei oraz Arsenał Nagoya. Na podajniku broni, zaraz obok
numeru seryjnego umieszczano symbol Arsenału. Koishikawa miała taki symbol:
Jeśli broń wyprodukowano dla Armii Cesarza Japonii nosiła następujące oznaczenie, prócz powyższego:

Gdy broń sprzedawano za granicę, znak cesarski przebijano znakiem
Arsenału Koishikawa lub kółkiem z kilkoma mniejszymi wewnątrz. Brak
zniekształcenia znaku cesarskiego w broni poza Japonią oznacza broń zdobyczną,
gdyż Japończycy traktowali symbol cesarski jako świętość.
Karabiny w Polsce nosiły numery seryjne mieszczące się w
puli od 1 do około 2.000.000 z Arsenału Koishikawa. Nie oznaczano jednak
jeszcze wtedy numeru partii obok numeru seryjnego (od 1 do 45).
Podstawowe dane
Kaliber:
6,5
Masa broni: 4 kg
Długość lufy: 789 mm
Długość broni: 1.280 mm
Ciężar pocisku: 10,5 g
Prędkość początkowa pocisku: 730 m/s
Zasilanie: magazynek na 5 naboi
Źródła
"Broń strzelecka Wojska Polskiego
1918-39" A.Konstankiewicz
"Piechota Wojska Polskiego 1918 - 1939"
Z.Jagiełło
"1920: wojna Polski z Rosją bolszewicką" Ośrodek Karta 2005
http://www.defence.co.kr


