Karabin i karabinek Mannlicher-Mauser wz.1888
(Gewehr 88) (Kar 88)
(Judenflinte)


Powstanie
Gdy w 1886 roku Francja wprowadziła karabin Lebel do uzbrojenia, w
niemieckich kręgach wojskowych wywołało to natychmiastową reakcję, ocierającą
się o panikę. Wszystko to spowodowane było faktem, że Lebel był pierwszym na
świecie karabinem, który w sposób wydajny używał prochu bezdymnego. Powodowało
to, że 11mm pocisk Reichpatrone z Mauser;a 71/84 został daleko w tyle za 8 mm
pociskiem francuskim.
W tej oto atmosferze, niemiecka Komisja Doświadczalna Broni
Piechoty (Gewehr Prfungs Kommission) rozpoczęła prace. Pomysłem było
przerobienie karabinu Mausera wz.71/84 na mniejszy kaliber z prochem bezdymnym.
Do tego zadania zamówiono maszynerię produkcyjną z firmy Ludwiga Loewe z Berlin
- Charlottenburg w grudniu 1887 roku. Wraz z postępami prac pomysł przeróbki
stawał się coraz mniej realny.
Prace rozpoczęto więc od początku. Nowy
karabin i nabój miały być zbudowane z wykorzystaniem rozwiązań najlepszych
konstrukcji europejskich. Nowy nabój 7,9 x 57 mm J był
jednym z pierwszych naboi karabinowych bez kryzy wystającej. Dzięki temu
uproszczona była budowa magazynka. Zastosowano stały magazynek pudełkowy
ładowany przy pomocy 5-nabojowych ładowników. Konstrukcja magazynka była
wzorowana na magazynku zastosowanym w austriackim karabinie Mannlicher M1886.
Zamek nowego karabinu został skonstruowany przez pracownika rządowego arsenału
w Spandau Louisa Schlegelmilcha. Kształt i skok gwintu lufy skopiowano z
karabinu Mle 1886. 23 marca 1888 roku, bawarski obserwator wojskowy w
Berlinie, gen. von Xylander donosił, że konstrukcja została ukończona. 12
listopada 1888 roku cesarz Wilhelm II podpisał rozkaz o przyjęciu nowego
karabinu do uzbrojenia pod oznaczeniem Gewehr 88. Jednocześnie do
uzbrojenia przyjęto karabinek Kar 88.

Żołnierz
pruski z kb wz.88 w czasie I wojny światowej
Karabin wytwarzano w trzech głównych arsenałach pruskich: w Erfurcie,
Spandau i Gdańsku. Wytwarzało go także w bawarskim arsenale Amberg i kilku
prywatnych przedsiębiorców. Produkcje zakończono w 1897 roku sumą 1,675,000
Wkrótce po dostarczeniu pierwszych
karabinów Gew 88 pojawiły się problemy. W karabinach często ulegały
uszkodzeniu zamki, podczas strzału pękały szyjki łusek, a podczas
przeładowywania dochodziło do zacięć. Powszechnie zarzucano GPK że przy
konstruowaniu nowego karabinu nie wykorzystano doświadczenia konstruktorów
firmy Mauser, największego niemieckiego producenta karabinów. Szczególnie
agresywnie atakowana była firma Ludwig Loewe producent zarówno części
karabinów jak i prochu bezdymnego którym elaborowano amunicję. Zarzucano jej że
przekupiła rządowych kontrolerów i sprzedała niespełniające norm karabiny.
Wykorzystując fakt że członkowie rodziny Loewe byli Żydami antysemicka prasa
określiła karabin Gew 88 jako Judenflinte.
Poza armią niemiecką Gew 88 był
używany w Chinach, Turcji, Brazyli, Peru i Ekwadorze. Bojowo były używane
podczas wojny chińsko-japońskiej (1894-95) i powstania bokserów (w czasie
powstania bokserów karabiny Gew 88 były używane zarówno przez powstańców
jak i oddziały niemieckie).
Istniało kilka wersji, w tym wz.88.05 ze
zmodyfikowanym magazynkiem. Zamiast ładowników magazynek był ładowany przy
pomocy łódki. Wersję tą wytwarzano w Spandau. Pewne ilości broni
dostosowano do kalibru 7,92 mm.

Grupa
członków Polskiej Orgranizacji Wojskowej (POW) z Częstochowy w 1918 roku.
Peowiacy
uzbrojeni w karabiny wz.88.
W Polsce
Do Polski karabin ten trafił za pośrednictwem armii niemieckiej. Warto
zaznaczyć, że w czasie I wojny światowej karabin i karabinek wz.88/05 był na wyposażeniu wyłącznie
jednostek tyłowych armii niemieckiej, co oznacza, że karabin pochodzi z
rozbrajania jednostek niemieckich na terenie Polski. Zapewne spore ilości trafiły
do WP po powstaniu wielkopolskim. Karabin pojawia się na stanie WP już od
początku państwowości niepodległej i w czasie wojny polsko - bolszewickiej. Z
powodu tego, ze używał on standardowej amunicji niemieckiej 7,9 mm był on
używany przez dłuższy okres czasu. Nie udało się ustalić liczby tych karabinów
w larach dwudziestych.
W roku 1920 NDWP
przeznaczyło karabiny systemu Mausera (wszystkie!) używające 7,92 mm
amunicji dla 3,9,10,14,15,16,17 DP. Karabinki tego systemu przekazano do jazdy
dywizyjnej oraz jednostek kawalerii. Zapewne jakieś ilości kb/k wz.88/05
trafiły do taborów, saperów, łączności, czy innych wojsk technicznych. W czasie
klasyfikacji karabinów z 1921 - 25
przekazano pewne ilości kb i kbk wz.88 poza wojsko. Prawdopodobnie przekazano
je Straży Celnej Ministerstwa Skarbu - 103 sztuki i Policji Państwowej - ponad
100 sztuk.

Młody
żołnierz z Przysposobiena Wojskowego z kb wz.88 dozorujący ruch na drodze, pod
koniec lat trzydziestych XX wieku. Nie ma pewności czy zdjęcie nie pochodzi z
września 1939.
Najwięcej informacji dostarcza jednak spisy z lat trzydziestych. W
spisie z 1931 roku łączna ilość kb i kbk wz.1888 w formacjach i
składnicach uzbrojenia to 52.324 sztuki. W spisie z 1932 roku,
który podaje liczbę kb i kbk wz.88 - 45.108 sztuk. Najlepszy spis
pochodzi z 1 lipca 1938 roku, gdzie jest:
- Kb wz.1888 - 19.311 sztuk
- Kb wz.1888/05 - 2.086 sztuk
- Kb wz.1888/S - 31 sztuk
- Kbk wz. 1888 - 1.679 sztuk
Broń wycofano do 1934 roku z formacji
WP. Zniknął on zastępowany przez kb/k Mauser'a wz.98. W
sierpniu 1939 roku spisy podają, że w Polsce znajdowało się 19.300 kb
Mannlicher - Mauser wz.1888. Jeśli chodzi o karabinek Mannlicher Mauser
wz.1888, to było ich łącznie 1.600 sztuk. Większość znajdowała się w formacjach
paramilitarnych lub magazynach. Posiadała je np. Straż Leśna, Straż Kolei
Państwowych oraz Straż Więzienna. Informacja o karabinie wz.88 pojawia się
jeszcze w 1936 roku, kiedy to 10.000 sztuk kb wz.88 wraz z 4.000.000 naboi 7,92
mm sprzedano firmie Daugs za łączną kwotę 928.000 zł. Miejscem przeznaczenia
transportu były Chiny, jednak nieoficjalnie wiadomo, że karabiny trafiły do
hiszpańskich republikanów. W roku 1939 w ten typ karabinu uzbrojone były, poza
formacjami już wymienionymi także Przysposobienie Wojskowe oraz Obrona
Narodowa, która otrzymywała praktycznie wszystko co było w magazynach.
Konstrukcja
Gewehr 88 był bronią powtarzalną, z zamkiem czterotaktowym. Zamek był
wyposażony w dwa rygle (umieszczone za tłokiem zaporowym), pomocniczym ryglem
była rączką zamkowa. Karabin wyposażony był w bezpiecznik. Bezpiecznik miał
postać skrzydełka znajdującego się w tylnej części zamka. Gew 88 był
zasilany z 5-nab. stałego, jednorzędowego magazynka pudełkowego ładowanego przy
pomocy symetrycznych ładowników. Gew 88 był wyposażony w łoże i kolbę
drewniane. Lufa była otoczona rurową osłoną. Gew 88 był wyposażony w
mechaniczne przyrządy celownicze składające się z celownika ramkowego i muszki
(nastawy celownika 250-2050 m)
Podstawowe dane
Kaliber: 7,9 mm (lub 7,92 mm)
Magazynek: 5 naboi
Długość karabinu: 1245 mm
Długość karabinka: 950 mm
Długość lufy karabinu: 740 mm
Długość lufy karabinka: 488 mm
Masa karabinu: 3,8 kg
Masa karabinka: 3,1 kg
Źródła
"Korpus Ochrony Pogranicza 1924 - 1939" J.Prochowicz
"Piechota
Wojska Polskiego 1918 - 1939" Z.Jagiełło
"Broń
strzelecka Wojska Polskiego 1918-39" A.Konstankiewicz
/PAVLO777/


