Karabin i karabinek Mannlicher-Mauser wz.1888

(Gewehr 88)   (Kar 88)
(Judenflinte)

 



Znalazłeś błąd? 

 

Powstanie    

       Gdy w 1886 roku Francja wprowadziła karabin Lebel do uzbrojenia, w niemieckich kręgach wojskowych wywołało to natychmiastową reakcję, ocierającą się o panikę. Wszystko to spowodowane było faktem, że Lebel był pierwszym na świecie karabinem, który w sposób wydajny używał prochu bezdymnego. Powodowało to, że 11mm pocisk Reichpatrone z Mauser;a 71/84 został daleko w tyle za 8 mm pociskiem francuskim.  
    W tej oto atmosferze, niemiecka Komisja Doświadczalna Broni Piechoty (Gewehr Prfungs Kommission) rozpoczęła prace. Pomysłem było przerobienie karabinu Mausera wz.71/84 na mniejszy kaliber z prochem bezdymnym. Do tego zadania zamówiono maszynerię produkcyjną z firmy Ludwiga Loewe z Berlin - Charlottenburg w grudniu 1887 roku. Wraz z postępami prac pomysł przeróbki stawał się coraz mniej realny.
       Prace rozpoczęto więc od początku. Nowy karabin i nabój miały być zbudowane z wykorzystaniem rozwiązań najlepszych konstrukcji europejskich. Nowy nabój 7,9 x 57 mm J był jednym z pierwszych naboi karabinowych bez kryzy wystającej. Dzięki temu uproszczona była budowa magazynka. Zastosowano stały magazynek pudełkowy ładowany przy pomocy 5-nabojowych ładowników. Konstrukcja magazynka była wzorowana na magazynku zastosowanym w austriackim karabinie Mannlicher M1886. Zamek nowego karabinu został skonstruowany przez pracownika rządowego arsenału w Spandau Louisa Schlegelmilcha. Kształt i skok gwintu lufy skopiowano z karabinu Mle 1886. 23 marca 1888 roku, bawarski obserwator wojskowy w Berlinie, gen. von Xylander donosił, że konstrukcja została ukończona.  12 listopada 1888 roku cesarz Wilhelm II podpisał rozkaz o przyjęciu nowego karabinu do uzbrojenia pod oznaczeniem Gewehr 88. Jednocześnie do uzbrojenia przyjęto karabinek Kar 88.

Żołnierz pruski z kb wz.88 w czasie I wojny światowej
Żołnierz pruski z kb wz.88 w czasie I wojny światowej

    Karabin wytwarzano w trzech głównych arsenałach pruskich: w Erfurcie, Spandau i Gdańsku. Wytwarzało go także w bawarskim arsenale Amberg i kilku prywatnych przedsiębiorców. Produkcje zakończono w 1897 roku sumą 1,675,000
        Wkrótce po dostarczeniu pierwszych karabinów Gew 88 pojawiły się problemy. W karabinach często ulegały uszkodzeniu zamki, podczas strzału pękały szyjki łusek, a podczas przeładowywania dochodziło do zacięć. Powszechnie zarzucano GPK że przy konstruowaniu nowego karabinu nie wykorzystano doświadczenia konstruktorów firmy Mauser, największego niemieckiego producenta karabinów. Szczególnie agresywnie atakowana była firma Ludwig Loewe producent zarówno części karabinów jak i prochu bezdymnego którym elaborowano amunicję. Zarzucano jej że przekupiła rządowych kontrolerów i sprzedała niespełniające norm karabiny. Wykorzystując fakt że członkowie rodziny Loewe byli Żydami antysemicka prasa określiła karabin Gew 88 jako Judenflinte.
       Poza armią niemiecką Gew 88 był używany w Chinach, Turcji, Brazyli, Peru i Ekwadorze. Bojowo były używane podczas wojny chińsko-japońskiej (1894-95) i powstania bokserów (w czasie powstania bokserów karabiny Gew 88 były używane zarówno przez powstańców jak i oddziały niemieckie). 
      Istniało kilka wersji, w tym wz.88.05 ze zmodyfikowanym magazynkiem. Zamiast ładowników magazynek był ładowany przy pomocy łódki. Wersję tą wytwarzano w Spandau. Pewne ilości broni dostosowano do kalibru 7,92 mm.


Grupa członków Polskiej Orgranizacji Wojskowej (POW) z Częstochowy w 1918 roku. 
Peowiacy uzbrojeni  w karabiny wz.88.

W Polsce        

     Do Polski karabin ten trafił za pośrednictwem armii niemieckiej. Warto zaznaczyć, że w czasie I wojny światowej karabin i karabinek wz.88/05 był na wyposażeniu wyłącznie jednostek tyłowych armii niemieckiej, co oznacza, że karabin pochodzi z rozbrajania jednostek niemieckich na terenie Polski. Zapewne spore ilości trafiły do WP po powstaniu wielkopolskim. Karabin pojawia się na stanie WP już od początku państwowości niepodległej i w czasie wojny polsko - bolszewickiej. Z powodu tego, ze używał on standardowej amunicji niemieckiej 7,9 mm był on używany przez dłuższy okres czasu. Nie udało się ustalić liczby tych karabinów w larach dwudziestych.
     W roku 1920 NDWP przeznaczyło karabiny systemu Mausera (wszystkie!)  używające 7,92 mm amunicji dla 3,9,10,14,15,16,17 DP. Karabinki tego systemu przekazano do jazdy dywizyjnej oraz jednostek kawalerii. Zapewne jakieś ilości kb/k wz.88/05 trafiły do taborów, saperów, łączności, czy innych wojsk technicznych. W czasie klasyfikacji karabinów z 1921 - 25 przekazano pewne ilości kb i kbk wz.88 poza wojsko. Prawdopodobnie przekazano je Straży Celnej Ministerstwa Skarbu - 103 sztuki i Policji Państwowej - ponad 100 sztuk.


Młody żołnierz z Przysposobiena Wojskowego z kb wz.88 dozorujący ruch na drodze, pod koniec lat trzydziestych XX wieku. Nie ma pewności czy zdjęcie nie pochodzi z września 1939. 

    Najwięcej informacji dostarcza jednak spisy z lat trzydziestych. W spisie z 1931 roku łączna ilość kb i kbk wz.1888 w formacjach i składnicach uzbrojenia to 52.324 sztuki. W spisie z 1932 roku, który podaje liczbę kb i kbk wz.88 - 45.108 sztuk. Najlepszy spis pochodzi z 1 lipca 1938 roku, gdzie jest:
- Kb wz.1888 - 19.311 sztuk
- Kb wz.1888/05 - 2.086 sztuk
- Kb wz.1888/S  - 31 sztuk 
- Kbk wz. 1888 - 1.679 sztuk 
 
    Broń wycofano do 1934 roku z formacji WP.   Zniknął on zastępowany przez kb/k Mauser'a wz.98. W sierpniu 1939 roku spisy podają, że w Polsce znajdowało się 19.300 kb Mannlicher - Mauser wz.1888. Jeśli chodzi o karabinek Mannlicher Mauser wz.1888, to było ich łącznie 1.600 sztuk. Większość znajdowała się w formacjach paramilitarnych lub magazynach. Posiadała je np. Straż Leśna, Straż Kolei Państwowych oraz Straż Więzienna. Informacja o karabinie wz.88 pojawia się jeszcze w 1936 roku, kiedy to 10.000 sztuk kb wz.88 wraz z 4.000.000 naboi 7,92 mm sprzedano firmie Daugs za łączną kwotę 928.000 zł. Miejscem przeznaczenia transportu były Chiny, jednak nieoficjalnie wiadomo, że karabiny trafiły do hiszpańskich republikanów. W roku 1939 w ten typ karabinu uzbrojone były, poza formacjami już wymienionymi także Przysposobienie Wojskowe oraz Obrona Narodowa, która otrzymywała praktycznie wszystko co było w magazynach.

Konstrukcja 

      Gewehr 88 był bronią powtarzalną, z zamkiem czterotaktowym. Zamek był wyposażony w dwa rygle (umieszczone za tłokiem zaporowym), pomocniczym ryglem była rączką zamkowa. Karabin wyposażony był w bezpiecznik. Bezpiecznik miał postać skrzydełka znajdującego się w tylnej części zamka. Gew 88 był zasilany z 5-nab. stałego, jednorzędowego magazynka pudełkowego ładowanego przy pomocy symetrycznych ładowników. Gew 88 był wyposażony w łoże i kolbę drewniane. Lufa była otoczona rurową osłoną. Gew 88 był wyposażony w mechaniczne przyrządy celownicze składające się z celownika ramkowego i muszki (nastawy celownika 250-2050 m)


Podstawowe dane

Kaliber: 7,9 mm (lub 7,92 mm)
Magazynek: 5 naboi
Długość karabinu: 1245 mm
Długość karabinka: 950 mm
Długość lufy karabinu: 740 mm 
Długość lufy karabinka: 488 mm
Masa karabinu: 3,8 kg
Masa karabinka: 3,1 kg

Źródła

"Korpus Ochrony Pogranicza 1924 - 1939" J.Prochowicz

"Piechota Wojska Polskiego 1918 - 1939" Z.Jagiełło
"Broń strzelecka Wojska Polskiego 1918-39" A.Konstankiewicz


 

/PATHE/
/PAVLO777/