Hełm polski wz.1928
(hełm nie jest związany z hełmem wz.28 OPL)

Polski hełm wz.28
Po zakończeniu wojny polsko bolszewickiej w 1920 roku pojawił się w WP problem wyposażenia żołnierzy w standardowy hełm. Składy wypełnione były hełmami różnych typów. Pracami i kwestiami konkursowymi zajmowała się Artyleryjska Komisja Doświadczalna, zwana potocznie "Komisją Hełmową". Od 1921 roku rozpatrywano wiele projektów, jednak nie udało się wyłonić jednego konkretnego. Innym problemem był wtedy zakup, czy ewentualna produkcja odpowiedniej blachy. Doszło nawet do tego, że KSUS powziął jednogłośnie uchwałę o wycofaniu hełmów z wyposażenia armii, a hełmy zdeponowane w magazynach miano przeznaczać do zadań specjalnych.
16 sierpnia 1924 roku, Szef Sztabu Generalnego gen. Stanisław Haller wystąpił do wszystkich pułków o opinie w sprawie wyposażania w hełm. 75% respondentów (zebrano 163 ankiety) było za utrzymaniem hełmu. Podkreślano wady hełmów francuskich i postulowano bądź opracowanie hełmu własnego, bądź przyjęcie niemieckiego. Wobec takiej reakcji armii, Rada Generałów na posiedzeniu w dniu 3 października 1924 roku ustaliła:
"- w hełm bojowy należy wyposażyć w czasie wojny formacje pierwszej linii piechoty, artylerii, a nawet ewentualnie kawalerii;- należy prowadzić studia w kierunku udoskonalenia tego sprzętu;
- pozostawić oddziałom w czasie pokojowym obecnie posiadane przez nie hełmy."
W związku w tym w planie prac KSUS na lata 1924-25 znalazł się punkt dotyczący ustalenia nowego wzoru hełmu dla wszystkich broni. Tak więc sprawa hełmu polskiego, po 3 latach badań ponownie wróciła do stadium początkowego. Wobec tego, poirytowany już Szef Sztabu Gen. wydał 20 listopada 1924 roku rozkaz Szefowi Biura Ścisłej Rady Wojennej oraz Szefowi Dep. III Artylerii i Uzbrojenia rozkaz przedłożenia projektu do 10 grudnia 1924 roku. Termin, jako nierealny nie został dotrzymany. Wydano ponowny rozkaz opracowania hełmu polskiego, podobnego do hełmu niemieckiego, pod warunkiem, że sylwetka żołnierza polskiego będzie zauważalnie się odróżniać od Niemców.
Prace przyśpieszono. Departament Uzbrojenia nawiązał kontakt z firmą "Ideal" w Wolbromiu - filii Fabryki Naczyń Emaliowanych "Olkusz" S.A. Firma ta w czasie I wojny opracowała technologię produkcji austriackiego hełmu wz.17 i zatrudniała wciąż personel z tamtego czasu. Próbowano modyfikować wzory Komisji Handlowej płk. Boruszczaka i opracowywać nowe, ale bez pozytywnych rezultatów.
Pewne działania rozpoczęła na własną rękę firma "Zieliński". W oparciu o wcześniejsze doświadczenia opracowała model hełmu zbliżony do niemieckiego, ale różniący się od niego i zaopatrzony w grzebień. Został od 31 lipca 1925 roku przyjęty przez KSUS. Uchwalono też, że hełmy mają być produkowane ze stali zbliżonej do niemieckiej oraz by ustalić odpowiedni hełm kawalerii, ale już po manewrach próbnych. Decyzja była wyłącznie zatwierdzeniem kształtu, a nadal musiano opracować warunki techniczne.
W kwietniu 1926 roku KSUS zlecił opracowanie warunków technicznych do IBMU.
Pozostawała też otwarta kwestia stali. W kraju prowadzono prace nad udoskonaleniem jej produkcji. Prowadzono je w Hucie "Baildon" w Katowicach, fabryce "Hassyb" w Pruszkowie, a później w Hucie "Bismarck". Ta ostatnia współpracowała już z wojskiem. Zainteresowano się metodą azotowania blach w celu utwardzenia. Prace pilotowane były przez inż. Krauze - rzeczoznawcę Instytutu inż. Łaskiewicza z Akademii Górniczej. Udało się uszlachetnić stal dopiero w 1929 roku, więc już dla hełmu wz.31.

Żołnierze w polskich hełmach
wz.28 podczas manewrów
Produkcja
Nie liczono na szybkie uruchomienie produkcji. W budżecie 1926 - 28 nie figurują hełmy. Pierwszą i jedyną partię tych hełmów w ilości 500 sztuk wykonało w latach 1927-28 Warszawskie Towarzystwo Fabryk Wyrobów Metalowych i Emaliowanych "Wulkan" w Warszawie (ul.Jagiellońska). Przekazano je do 21 i 56 pułku piechoty. Wyniki prób nadesłano do IBMU w sierpniu 1929 roku i stwierdzały, że hełm wymaga poprawek w celu stabilniejszego utrzymywania się na głowie.
Prace miały sie ku końcowi, a w budżecie 1928-29 przewidziano 2.500.000 zł na hełmy. Potem zmniejszono tę kwotę do 1.000.000 zł. Hełm miał kosztować 20 zł, więc planowano zakupić 50.000 sztuk. Hełmy wz.28 otrzymały, prócz w/w pułków, oddziały reprezentacyjne WP. Często pojawiają sie zdjęcia z orkiestrami w tych hełmach. Hełm nie otrzymał oznaczenia wz.1928 - był tak jednak nazywany potocznie.
Hełm nie wszedł jednak do produkcji poza partię próbną. Używany był jednak dalej przez kilka lat, nawet do lat trzydziestych. W 1939 roku znajdował się w magazynach. Po upadku pomysłu hełmu wz.28 podjęto prace nad hełmem wz.31.

Żołnierz w hełmie wz.28.
Konstrukcja
Hełm głęboki, o silnym podcięciu i ostro zarysowanych nausznikach. Zaopatrzono go w grzebień z francuskiego hełmu wz.15. Były to hełmy ze zwykłej blachy z wyposażeniem wewnętrznym częściowo francuskim i niemieckim.Źródła
"Hełmy Wojska Polskiego 1917 - 2000" J. Kijak"Żołnierz polski" 1928 nr 46


