Ciężki Karabin Maszynowy Vickers wz.09

(wersja lądowa i lotnicza)



Znalazłeś błąd? 


Ckm Vickers Mk I na podstawie trójnożnej.

    

Powstanie

     Ciężki karabin maszynowy Vickers Mk I stanowił broń o kalibrze 7,7 mm (w systemie anglosaskim .303 cale). Konstrukcje ckm Vickers oparto na świetnej i udanej konstrukcji karabinu Maxim pochodzącej z przełomu XIX i XX wieku.

    Po wykupieniu zakładów Maxim'a w 1896 roku Vickers Limited rozpoczął prace nad przebudową ckm-u Maxima. Prace te koncentrowały się wokół zmniejszenia wagi broni oraz zamontowania reduktora odrzutu. W ten sposób powstał ckm Vickers MK I.

    26 Listopada 1912 roku broń została oficjalnie zatwierdzona do użytku przez wojsko brytyjskie, które równolegle używało już ckm Maxim. W momencie wybuchu I wojny wojny Brytyjski Korpus Ekspedycyjny uzbrojony był wyłącznie w ckm Maxim, w momencie wysłania go do Francji w 1914 roku. Stało się tak ponieważ spółka Vickers miała na głowie prokuratora, gdyż oskarżono ją o czerpanie korzyści z wojny, gdyż cena przedstawiona wojsku za ckm Vickers była bardzo wysoka - £175. Pod naciskiem zmniejszoną ją do £80.

    Wraz z rozwojem działań wojennych, stale zwiększano liczbę posiadanych ckmów Vickers, które wkrótce stały się podstawową bronią maszynową wojsk brytyjskich na wszystkich frontach I wojny. Łącznie wyprodukowano imponującą liczbę 71.089 W piechocie służyły one w sekcjach karabinów maszynowych w batalionach piechoty. Kiedy wprowadzono rkm Lewis'a, ckm Vickers został wycofany z jednostek piechoty i zgrupowany w nowo powstałych oddziałach CKMów (Machine Gun Corps). Stało się tak zapewnie dlatego, iż ckm Vickersa wymagał 6-8 ludzi do obsługi, oraz był trudny do szybkiego przenoszenia w terenie.


Stanowisko ckm Vickers Mk I na stanowisku w trakcie I wojny światowej.

    Po zakończeniu wojny ckm Vickers, wraz z rozformowaniem jednostek ckm powrócił do piechoty, gdzie pojawił się w plutonach karabinów maszynowych, później przemianowanych na kompanie karabinów maszynowych.

    W okresie międzywojennym planowano zastąpienie go m.in. czechosłowackimi ckm-ami 7,92 mm Besa. Besy stały się podstawową bronią maszynową montowaną w czołgach. Ckm był podstawowym ckmem sił brytyjskich podczas II wojny światowej.

    W czasie I wojny Vickersa montowano zarówno w brytyjskich, jak i francuskich samolotach. Stanowił on uzbrojenie samolotu Sopwith Camel oraz SPAD XIII. W wersji lotniczej karabin wyposażono w synchronizator, który umożliwiał strzelanie przez śmigło. W płaszczu lufy wycięto natomiast otwory, które umożliwiały chłodzenie broni powietrzem, rezygnując tym samym z chłodzenia wodą. Ostatnim samolotem uzbrojonym w ckm Vickers był Fairey Swordfish.

    Vickers pozostał w służbie wojsk lądowych aż do...30 marca 1968 roku, a ostatnim epizodem jego użycia było powstanie przeciwko Brytyjczykom w Protektoracie Aden (dziś Jemen) w 1963 roku.

    Vickers wz.1909był także przebojem eksportowym. Eksportowano go do Włoch, Japonii, Holandii, Szwajcarii, USA, Rosji, Francji. Do dziś pozostaje na stanach magazynowych Indii, Pakistanu i Nepalu, jako broń mobilizacyjna.



Żołnierze brytyjskiego oddziału ckm w czasie I wojny z ckm Vickers.


W Polsce 

    Ciężki karabin maszynowy Vickersa wz.1909 i 1909/18 stanowi do dziś niezbadany dogłębnie sprzęt Wojska Polskiego. Rzadko pojawia się w publikacjach, a jeśli już, to jako broń lotnicza.
    W odrodzonej Polsce znalazła się nieokreślona do dzisiaj liczba ckmów Vickers Mk I i Mk II, oznaczonych jako Vickers wz.1909 i Vickers wz.1909/18. Pochodziły one zarówno z zasobów brytyjskich, gdyż pojawiają się w dokumentach jako wersje o kalibrze 7,7 mm, oraz jako broń zdobyczna na bolszewikach z typowym rosyjskim kalibrem 7,62 mm.
    W latach 1924 – 25 w ramach wymiany broni z Łotwą, Polska przekazała 49 ckm-ów 7,7 mm Vickers wz.09 wraz z częściami zapasowymi oraz 62 ckm-y Vickers wz.09 o kalibrze rosyjskim wraz z częściami zapasowymi.
    Nie posiadamy danych na temat stosowania ckmów Vickers w określonych jednostkach. Wydaje się jednak, iż w związku z niestandardowym kalibrem broni i dużymi ilościami posiadanych ckmów Maxim, nie znajdowały się one na wyposażeniu jednostek okresu pokoju. Jak można przypuszczać ckmy trafiły do lotnictwa, szkolenia i do magazynów. 
    Większą karierę broń tego wzoru zrobiła w lotnictwie. W roku 1929 Zbrojowni Nr 2 w Warszawie przekazano 400 sztuk ckmów Vickers wz.09 i wz.09/18 kal. 7,7 mm, w celu przerobienia na amunicję 7,92 mm, remontu i modernizacji. W ramach remontu zwiększono szybkostrzelność do 1000 strz/ min. Broń tego wzoru stanowiła uzbrojenie samolotów Potez XXV, SPAD 51C1 i SPAD 61C1, PWS – 10, PWS – 15, Lublin R-XXII, PZL P.1. W wersji lądowej używana była także do szkolenia obserwatorów, m.in. w szkole w Dęblinie. 



Rok 1932, szkolenie podchorążych kursu obserwatorów w szkole lotniczej w Dęblinie. Strzelanie z ckm Vickers wz.1909/18.


    Ze względu na pokaźną ilość tego typu karabinów, podobieństwo do ckm Maxim oraz ze względu na brak danych o jakimkolwiek eksporcie, można przypuszczać, iż we wrześniu 1939 roku znajdowały się na stanie WP jako przydziały magazynowe. Brak jednak przekazów o ich użyciu, nawet w jednostkach II linii. 

Ckm Vickers wz.09 zamontowany na samolocie Potez XXV. 
Kolejno: 1. Dźwignia ładownicza, 2. Wiatrochron, 3. tylny uchwyt celownika optycznego, 4. celownik optyczny Chretien, 5. przedni uchwyt celownika, 6. nastawiacz, 7. palec spustowy, 8. wałek poprzeczny przyrządu uzgadniającego, 9. przednia podstawa karabinu, 10. sworzeń przedniej podstawy, 11. cięgło giętkie wałka poprzecznego, 12. wałek podłużny przyrządu uzgadniającego, 13. skrzynka uzgadniająca, 14. przewód do odprowadzania ogniwek, 15. podstawa dźwigni ładowniczej, 16. cięgło giętkie fotokarabinu. 


Konstrukcja 

    W zależności od wersji karabin ważył pomiędzy 11 a 13 kg, a jego podstawa ważyła od 18 do 23 kg. Amunicja była podawana z taśmy, skrzynka amunicyjna z taśmą na 250 naboi ważyła 10 kg. Dodatkowo karabin wymagał około 4,3 l wody na chłodzenie lufy. Jeden karabin był zazwyczaj obsługiwany przez ośmioosobową drużynę żołnierzy – jeden z żołnierzy był strzelcem, jeden podawał amunicję, a reszta pomagała przenosić karabin, skrzynki amunicyjne i części zamienne.
    Lufa karabinu była chłodzona przez odparowania (ang. porative cooling") – lufę otaczał zbiornik wypełniony wodą, gorąca para ze zbiornika odprowadzana była wężykiem do stojącej nieopodal chłodnicy (zazwyczaj po prostu kanistra, do którego wlano trochę wody na dno).
Cały karabin miał 1,1 m długości, praktyczna szybkostrzelność wynosiła pomiędzy 450 a 600 strzałów na minutę, a zasięg wynosił trochę ponad 4 km.
    Używał standardowej amunicji brytyjskiej kalibru 0,303 cala (7,7 x 56 mm). Istniała także wersja kalibru 0,5 cala (12,7 mm) – Vickers 5”.






Podstawowe dane

Kaliber: 7,7 mm

Długość: 1100 mm
Długość lufy: 720 mm
Masa broni: 33-50 kg
Prędkość pocz. pocisku: 740 m/s
Szybkostrzelność: 450 – 600 strz/ min


  

Źródła

"Uzbrojenie lotnictwa polskiego 1918-1939" A.Popiel
"Na krawędzi ryzyka: Eksport polskiego sprzętu wojskowego w okresie międzywojennym" M.Deszczyński i W. Mazur
"The Vickers machine gun 1914 - 1918" M. Pegler, P. Hannon
www.wikipedia.pl



/PATHE/