Ciężki Karabin Maszynowy Hotchkiss wz.1914
Znalazłeś błąd? 
Ckm Hotchkiss
wz.14
Powstanie
Początek XX wieku armie świata
przywitały jeszcze bez standardowego uzbrojenia w broń maszynową. W produkcji
tych "wynalazków", jak wówczas je nazywano przodowała Wielka Brytania ze swoimi
karabinami Maxima. Szybko stały się one bronią w wielu armiach świata. Z
wielkich armii, jedynie francuska nie zakupiła tej konstrukcji. Ponieważ walki
Francji rozgrywały się głównie w Afryce, system chłodzonego wodą Maxima zupełnie
się nie nadawał w ówczesnych warunkach. Choć był bardziej wydajny w chłodzeniu,
to wody często brakowało dla żołnierzy, nie mówiąc już o wlewaniu jej do lufy
ckmów.
Istniała jednak konstrukcja ckmu chłodzonego powietrzem - w latach 90-tych XX wieku Zakłady Hotchkiss'a w Saint Denis[1], założone przez Benjamina Hotchkiss'a[2] zbudowano taki ckm. Oparto go na projekcie kpt.Barona A.Odkolek'a von Augeze z Wiednia. Od niego zakupiono odpowiednie patenty. Ponieważ założyciel firmy już nie żył, to budową ckm-u zajął się Amerykanin - Lawrence Benet i Francuz Henri Mercie. W ten sposób powstał ckm przyjęty przez armię francuską w 1897 roku. Miał jedynie 34 części i żadnych śrubek. Powodowało to, że szybko i łatwo można go było złożyć i rozłożyć. W 1898 roku powstała wersja eksportowa.
Po drobnych zmianach, jak np. dodaniu pierścieni chłodzących na lufie powstał ckm Mle 1900. Początkowo Francja nie była zainteresowana zakupem ckmu w dużych ilościach, ale z powodzeniem go eksportowano, w tym m.in. do Japonii, USA, Norwegii. Gdy Japonia z powodzeniem użyła ckm-u Hotchkissa w wojnie z Rosją (1904-05), władze francuskie przychylnym okiem popatrzyły na karabin maszynowy. W USA produkowano go jako ckm Benet-Mercie M1909. Był on użyty w walkach z Meksykiem oraz eksportowany do Wlk. Brytanii, gdzie używano go jako ckm .303 Hotchkiss Mark I.
Zamiast zakupić konstrukcję u producenta, armia postanowiła skopiować ckm Hotchkiss'a i produkować go w rządowym arsenale Saint-Étienne. W ten sposób powstał ckm St Etienne Mle 1907. Mocno nieudana broń. Po niepowodzeniu Mle 1907 armia postanowiła zakupić jednak ckm Hotchkissa, ale w wersji Mle 14. Szybko wyparł on inne konstrukcje. Ckm Hotchkiss Mle 14 produkowano od grudnia 1914 roku do września 1918 roku, łącznie wytwarzając łącznie 45.850 sztuk.
W wyniku dalszych, drobnych ulepszeń powstał ckm Mle 1914. Armia nie odrzuciła go, ale wysłała go do walki w koloniach zamorskich. W armii we Francji dominował jednak zawodny i skomplikowany St. Etienne.
W 1916 roku, tak ważnym ze względu na walki toczone w Europie, piechota wciąż dysponowała w większości Saint-Etienne Mle1907, ale do sztabu wciąż spływały pochlebne informacje o ckm Hotchkissa. W 1917 i 1918 roku spełniono życzenie wojska i całkowicie zastąpiono dotychczasową broń ckm Hotchkiss Mle 1914. Widać to też po danych produkcyjnych. W styczniu 1916 roku wytwarzano 450 sztuk miesięcznie, a w grudniu tego roku już 1200 sztuk.
W ckm Hotchkiss Mle 14 wyposażono też Amerykański Korpus Ekspedycyjny w latach 1917 - 1918. Korpus posiadał 300 sztuk ckm wz.15 i Vickers wz. 17. Zdecydowanie za mało jak na warunki operacyjne Frontu Zachodniego. Zwrócono się więc o pomoc do Francji. Łącznie USA zakupiło u producenta 5,255 sztuk Hotchkiss'a. Używało go dwanaście amerykańskich dywizji. Do użycia weszły w kwietniu 1918 roku. To amerykańskie Hotchkissy z 7. Batalionu Ckm z 3 Dywizji Piechoty zatrzymały natarcie niemieckie pod Chateau-Thierry 27 maja 1918 roku. Walczono nim do końca I wojny światowej i dopiero w jej końcówce zaczęto powoli zastępować je ckm Browninga własnej produkcji. Dodatkowo ckm Mle 1914 był ostatnim ckm armii USA używanym na konnych biedkach.
Po I wojnie światowej broń rozprzestrzeniła się po Europie. Warto zauważyć, ze opatentowane przez Zakłady Hotchkiss rozwiazania stosuje się do dziś w każdej broni palnej. W czasie II wojny światowej wiele elementów użyto w niemieckim MP-44, amerykańskim M1 Garand, M1 Carabine, czy M14. Nawet w rosyjskim AK-47.
Istniała jednak konstrukcja ckmu chłodzonego powietrzem - w latach 90-tych XX wieku Zakłady Hotchkiss'a w Saint Denis[1], założone przez Benjamina Hotchkiss'a[2] zbudowano taki ckm. Oparto go na projekcie kpt.Barona A.Odkolek'a von Augeze z Wiednia. Od niego zakupiono odpowiednie patenty. Ponieważ założyciel firmy już nie żył, to budową ckm-u zajął się Amerykanin - Lawrence Benet i Francuz Henri Mercie. W ten sposób powstał ckm przyjęty przez armię francuską w 1897 roku. Miał jedynie 34 części i żadnych śrubek. Powodowało to, że szybko i łatwo można go było złożyć i rozłożyć. W 1898 roku powstała wersja eksportowa.
Po drobnych zmianach, jak np. dodaniu pierścieni chłodzących na lufie powstał ckm Mle 1900. Początkowo Francja nie była zainteresowana zakupem ckmu w dużych ilościach, ale z powodzeniem go eksportowano, w tym m.in. do Japonii, USA, Norwegii. Gdy Japonia z powodzeniem użyła ckm-u Hotchkissa w wojnie z Rosją (1904-05), władze francuskie przychylnym okiem popatrzyły na karabin maszynowy. W USA produkowano go jako ckm Benet-Mercie M1909. Był on użyty w walkach z Meksykiem oraz eksportowany do Wlk. Brytanii, gdzie używano go jako ckm .303 Hotchkiss Mark I.
Zamiast zakupić konstrukcję u producenta, armia postanowiła skopiować ckm Hotchkiss'a i produkować go w rządowym arsenale Saint-Étienne. W ten sposób powstał ckm St Etienne Mle 1907. Mocno nieudana broń. Po niepowodzeniu Mle 1907 armia postanowiła zakupić jednak ckm Hotchkissa, ale w wersji Mle 14. Szybko wyparł on inne konstrukcje. Ckm Hotchkiss Mle 14 produkowano od grudnia 1914 roku do września 1918 roku, łącznie wytwarzając łącznie 45.850 sztuk.
W wyniku dalszych, drobnych ulepszeń powstał ckm Mle 1914. Armia nie odrzuciła go, ale wysłała go do walki w koloniach zamorskich. W armii we Francji dominował jednak zawodny i skomplikowany St. Etienne.
W 1916 roku, tak ważnym ze względu na walki toczone w Europie, piechota wciąż dysponowała w większości Saint-Etienne Mle1907, ale do sztabu wciąż spływały pochlebne informacje o ckm Hotchkissa. W 1917 i 1918 roku spełniono życzenie wojska i całkowicie zastąpiono dotychczasową broń ckm Hotchkiss Mle 1914. Widać to też po danych produkcyjnych. W styczniu 1916 roku wytwarzano 450 sztuk miesięcznie, a w grudniu tego roku już 1200 sztuk.
W ckm Hotchkiss Mle 14 wyposażono też Amerykański Korpus Ekspedycyjny w latach 1917 - 1918. Korpus posiadał 300 sztuk ckm wz.15 i Vickers wz. 17. Zdecydowanie za mało jak na warunki operacyjne Frontu Zachodniego. Zwrócono się więc o pomoc do Francji. Łącznie USA zakupiło u producenta 5,255 sztuk Hotchkiss'a. Używało go dwanaście amerykańskich dywizji. Do użycia weszły w kwietniu 1918 roku. To amerykańskie Hotchkissy z 7. Batalionu Ckm z 3 Dywizji Piechoty zatrzymały natarcie niemieckie pod Chateau-Thierry 27 maja 1918 roku. Walczono nim do końca I wojny światowej i dopiero w jej końcówce zaczęto powoli zastępować je ckm Browninga własnej produkcji. Dodatkowo ckm Mle 1914 był ostatnim ckm armii USA używanym na konnych biedkach.
Po I wojnie światowej broń rozprzestrzeniła się po Europie. Warto zauważyć, ze opatentowane przez Zakłady Hotchkiss rozwiazania stosuje się do dziś w każdej broni palnej. W czasie II wojny światowej wiele elementów użyto w niemieckim MP-44, amerykańskim M1 Garand, M1 Carabine, czy M14. Nawet w rosyjskim AK-47.
W Polsce
Pierwsze ckm Hotchkiss wz.14
przybyły do Polski wraz z pułkami piechoty Armii gen. Hallera oraz w ramach
dostaw sprzętu wojskowego z demobilu francuskiego, tak więc na uzbrojenie WP
przyjęto je w 1919 roku. W ramach działalności PMWZ w Paryżu w latach 1919-21 do
Polski dotarło aż 12.000 sztuk. Do czasu wyboru standardowego karabinu
maszynowego dla Wojska Polskiego Hotchkiss wz.14 pozostawał jednym z kilku
wzorów i był standardowy dla piechoty polskiej. Była to wówczas jedyna
konstrukcja ckm chłodzona powietrzem. Znalazła się na wyposażeniu pułków
piechoty z 2,5,6,11,12, 13,20 i 27 Dywizji Piechoty.
Początek lat dwudziestych. Szkolenie strzelnicze z ckm wz.14.
Oddział Korpusu Ochrony Pogranicza z ckm Hotchkiss wz.14. Zdjęcie dzięki uprzejmości Satokoma (http://www.sakotom.prv.pl)
Pod koniec 1929 roku nastąpiły zmiany w ilościach broni w użyciu. I tak w batalionach 2.- 4., 11.-13.,18,25.-28. było po 8 sztuk, a wyjątkowo w 14.batalionie KOP "Boryszów" 10 sztuk. Kolejne 6 sztuk pojawia się w KOP w połowie 1930 roku. Ckmy wz.14 znikają ze spisów KOP w 1936 roku, zastępowane Maximami oraz ckm wz.30.
W 1939 roku broń nadal była w użyciu. Znaleźć można ją na stanie Batalionów Obrony Narodowej. Ogólnie w WP w 1939 roku znajdowało się 2.600 sztuk lub 1.253 sztuk[3].
Dodatkowo ckm Hotchkiss wz.1914 można było znaleźć w polskich czołgach FT-17 oraz w samochodach pancernych Peugeot, jednak zastąpiono je Hotchkiss wz.25.
Baon zapasowy
50 pułku Strzelców Kresowych - lata 1919/20. Żołnierze w mundurach Armii Hallera
z bronią zespołową ckm Hotchiss wz.14.
W latach dwudziestych prowadzono wymianę sprzętu z innymi krajami zaprzyjaźnionymi. W ten właśnie sposób do Polski przywieziono, w ramach wymiany:
- w latach 1923-24 z Estonii 195 podstaw;
- w latach 1924-25 z Łotwy 53 sztuk ckm wraz z podstawami oraz 2.000.000 sztuk amunicji 8 mm;
- w latach 1926-30 z Rumunii 780 sztuk ckm wraz z podstawami
Największą liczbę ckm wz.14 posiadano w 1936 roku. Było 2.620 sztuk, w większości na podstawie trójnożnej. W 1936 roku wycofano je całkowicie z jednostek liniowych zastępując je ckm wz.30. Broń przekazano do magazynów. Nie znaleziono danych aby sprzedano ją za granice np. do Hiszpanii. Jedyna wzmianka to umowa na sprzedaż 250 sztuk do Palestyny. według źródeł umowę zrealizowano jedynie częściowo, a odbiorcy nie zdążyli odebrać całości zamówienia ze względu na wynik wojny. Tą samą umową objęto 20 mln sztuk amunicji 8 mm Lebel (oraz 20.000 sztuk kb Berthier wz.16).
1920 rok. 1
Pułk Strzelców Wileńskich z ckm Hotchkiss wz.14. Na dole lkm Maxim wz.08/15.
W Korpusie Ochrony Pogranicza
ckm Hotchkiss wz.14 znalazł się w 1924 roku, kiedy rozpoczęto formowanie
batalionów piechoty KOP. Przydzielono po 2 ckmy na batalion. Kiedy w kwietniu
1926 roku rozpoczęto wymianę sprzętu w batalionach 1. i .5 Brygady, 2. i 20.
batalion KOP otrzymały po 6 ckm Hotchkiss wz.14. Zakładano, ze wz.14 będzie
podstawowym ckm KOP, jednak z powodu jego braków zastępowano go gorszą
konstrukcją ckm Hotchkiss wz.25, oraz konstrukcją Maxim wz.08.
Początek lat dwudziestych. Szkolenie strzelnicze z ckm wz.14.
Oddział Korpusu Ochrony Pogranicza z ckm Hotchkiss wz.14. Zdjęcie dzięki uprzejmości Satokoma (http://www.sakotom.prv.pl)
Według spisów z 1928 roku w KOP służyło już 98 ckm wz.14. W 1929 roku KOP otrzymał 10 sztuk wz.14, redukując liczbę wz.25 do 12 sztuk. Batalion 1., 3.-14.,20.,21.,24., posiadały po 2 ckmy tego typu, natomiast bataliony 15.,19., 22.,23. po 4 ckmy wz.14, a 25.-29., po 8 sztuk. Bataliony 2. i 18. po 8 ckm wz.25, a 16. i 17. po 8 wz.08.
Pod koniec 1929 roku nastąpiły zmiany w ilościach broni w użyciu. I tak w batalionach 2.- 4., 11.-13.,18,25.-28. było po 8 sztuk, a wyjątkowo w 14.batalionie KOP "Boryszów" 10 sztuk. Kolejne 6 sztuk pojawia się w KOP w połowie 1930 roku. Ckmy wz.14 znikają ze spisów KOP w 1936 roku, zastępowane Maximami oraz ckm wz.30.
W 1939 roku broń nadal była w użyciu. Znaleźć można ją na stanie Batalionów Obrony Narodowej. Ogólnie w WP w 1939 roku znajdowało się 2.600 sztuk lub 1.253 sztuk[3].
Dodatkowo ckm Hotchkiss wz.1914 można było znaleźć w polskich czołgach FT-17 oraz w samochodach pancernych Peugeot, jednak zastąpiono je Hotchkiss wz.25.
Lata
dwudzieste. Manewry. Obsługa ckm Hotchkiss wz.14.
Konstrukcja
Karabin maszynowy Hotchkiss Mle
14 działał na zasadzie wykorzystania energii gazów prochowych odprowadzanych
przez boczny otwór w lufie. Zamek ryglowany niesymetrycznie przy pomocy klina
wahliwego, uruchamianego energią gazów prochowych. Lufa nieruchoma, o dużej
masie, chłodzona powietrzem, w tylnej części miała użebrowanie w celu
polepszenia chłodzenia. Gwint czterobruzdowy, lewoskrętny. Mechanizm spustowy
przystosowany tylko do ognia ciągłego. Km Hotchkiss odznaczał się prostą budową
(tylko 78 części) i dobrym działaniem mechanizmów, a szybkostrzelnością
praktyczną nie ustępował broniom chłodzonym wodą (jak np. ckm Maxim).
Początkowo, w okresie I wojny światowej karabin zasilany był z tzw."tacki" -
metalowej sztywnej taśmy na 24 lub 30 nabojów, następnie zaczęto stosować taśmę
metalową na 249 - 251 nabojów.
Żołnierze z 1
psw z taśmami sztywnymi z amunicja 8 mm dla ckm wz.14. Jak widać po lewej można
je było łączyć.
Podstawowe dane
Kaliber: 8mmAmunicja: 8 x 50R Lebel
Masa broni: 24,3 kg
Masa lufy:
Masa z podstawą: 46,8 kg
Długość: 1390 mm
Długość lufy: 800 mm
Donośność praktyczna:
Szybkostrzelność: 600 strz./min
Prędkość początkowa pocisku: 701 m/s
[1] Północne przedmieścia Paryża
[2] Benjamin Hotchkiss - ur.1826 w Watertown, Connecticut, USA. Pracował jako konstruktor broni w Hartford w latach 50-tych i 60-tych XIX wieku przy budowaniu rewolwerów Colt. Ponieważ Ameryka po wojnie domowej nie zapewniała przyszłości budowniczym broni (nawet Maxim i Browning szukali szczęścia w Europie), wyemigrował do Francji w 1867 roku. Na koncie miał wiele nowatorskich konstrukcji, w tym artyleryjskich. Zmarł w 1885 roku.
[3]Większość źródeł podaje liczbę 2.600 sztuk, ale prawdopodobne jest, że uwzględnia ona także 1,246 sztuk ckm Hotchkiss wz.25, dlatego podano obie liczby.
Źródła
"Korpus Ochrony Pogranicza 1924-1939" J.ProchowiczGazeta "Poligon" nr 1
"1920: Wojna Polski z Rosją bolszewicką" Karta 2005
"Piechota Wojska Polskiego" Z.Jagiełło
"Na krawędzi ryzyka: Eksport polskiego sprzętu wojskowego w okresie międzywojennym" M.Deszczyński i W. Mazur
Internet
http://pl.wikipedia.org/wiki/Karabin_maszynowy_Hotchkiss_Mle_14
http://www.gunsworld.com/gun_machine_guns.htm
http://pageperso.aol.fr/mitraille123/France/Hotchkiss/Hotchkiss.htm
/PATHE/