Tankietka Carden - Lloyd Mark VI



Znalazłeś błąd? 

Carden Lloyd Mark VI w Wlk. Bryt.

Carden Lloyd Mark VI w Wlk. Bryt.

Powstanie

     Tankietka Carden – Lloyd mark VI była przedwojenną konstrukcją brytyjską. Pomyślana jako pojazd zwiadowczy i przede wszystkim transporter CKM-u. Mark VI był ostatnią wersją tankietek tej serii. Nigdy nie użyty w Armii Brytyjskiej, budowany był na licencji wielu państw i stał się podstawą wyjściową wielu krajowych produkcji.
      Konstrukcje rozpoczęto jako prywatne przedsięwzięcie, jednak nie spełniła oczekiwań. W latach 1925 - 1928 dwaj angielscy inżynierowie i oficerowie rezerwy John Valentine Carden oraz Vyvian Loyd, założyciele i właściciele małej firmy Carden - Loyd Tractor Co., opracowali z własnej inicjatywy kilka małych pancernych pojazdów gąsienicowych. Pierwsze modele były jednoosobowe, kolejna - dwuosobowe. Główną ideą powstania tych pojazdów była chęć dostarczenia każdemu żołnierzowi własnego pojazdu bojowego, zgodnie z lansowanymi wówczas w Wlk. Brytanii teoriami o całkowitym "upancernieniu" i zmechanizowaniu sił lądowych. W roku 1928 powstał model Mk VI, jeden z najbardziej rozreklamowanych i ogólnie znanych pojazdów pancernych na świecie z końca lat dwudziestych. 
 

Mark VI od frontu z podniesionymi klapami
Mark VI od frontu z podniesionymi klapami.

       Zakupiono 270 sztuk, jednak nigdy nie użyto ich w walce i operowano nimi jako ciągnikami artyleryjskimi. Podjęto jednak intensywną akcję propagandową zagranicą. Produkcję tankietek prowadzono od 1927 roku do 1935 roku. Oprócz Polski, zakupiła je Czechosłowacja (Mark.IV) i używała jako pojazd zwiadowczy. Zakłady SKODA budowały też rozwojową wersję Mark VI jako TC.33 w ramach licencji. ZSRS zakupił 26 sztuk Mark VI oznaczonych jako K-25 wraz z licencją. Zmieniono jednak projekt i produkowano je jako T-27 w fabrykach w Leningradzie. Łącznie w latach 1931 – 33 wyprodukowano 3.228 tankietek. Również Japonia wybudowała pewną ilość Mark Vib i użyła ich jako podstawy do budowy Type 94 Te Ke. Sprzedano je tez w małych ilościach do Francji, Włoch, Holandii, Kanady. Łącznie sprzedano je do 16 krajów świata wraz z 6 licencjami.
 

Mark VI w wersji B bez uzbrojenia (W Wlk. Bryt)
Mark VI w wersji B bez uzbrojenia (W Wlk. Bryt).

W Polsce 

    W ramach w/w akcji promocji zagranicznej odpowiednie informacje dotarły również do Polski. Konstrukcją zainteresował się Departament Techniczny Polskiego MSWojsk. Polecono kupić i sprowadzić do kraju wzorcowy model tankietki Carden-Loyd Mk VI. Pierwszy pokaz pojazdu odbył się na poligonie w Rembertowie 20.06.1929 roku. Następnym etapem były próby strzelań, które spowodowały, ze zdecydow2ano się na zakup większej partii czołgu. 29.06.1929 roku złożono zamówienie na 10 tankietek Carden-Lloyd Mark VI oraz 5 gąsienicowych przyczepek. Całość z częściami zapasowymi. Wartość kontraktu wyniosła 400.000 zł. Na przełomie sierpnia i września 1929 roku pojazdy przybyły do Polski. Po przejściu prób odbiorczych utworzono z nich doraźnie dwa plutony po 5 wozów i skierowano na ćwiczenia między dywizyjne. Wcześniej pojazdy zostały uzbrojone w CKM Browning 7,92 mm. 

Mark VI w Polsce (z ckm Browninga 7,92 mm)
Mark VI w Polsce (z ckm Browninga 7,92 mm).

    Badania techniczne i próby trwały od 15.09.1929 do 07.12.1929 r. Wykazały one wiele przekłamań w reklamówkach firmy Vickers-Armstrong. Szczególnie ujawniły się one w zakresie funkcjonalności zawieszenia.  Było zbyt twarde i powodowało zbyt szybkie męczenie się załogi i uniemożliwiało dłuższą jazdę bez całkowitego wyczerpania.

 


Carden-Lloyd w jednostce polskiej.

 

      Żądano również, w związku z zakupem licencji, wielu dalszych ulepszeń konstrukcyjnych i technologicznych, które firma angielska rozpatrzyła przesyłając dokumentację wprowadzonych zmian. Niezależnie od tego, w 1. dywizjonie samochodowym podjęto próby ulepszenia tych wozów. Pod kierunkiem por. Stanisława Marczewskiego przekonstruowano w dwóch wozach mechanizm gąsienicowy, dodając m.in. kota podtrzymujące górną część gąsienicy, a między kadłub i ramę nośną wózków kół jezdnych wstawiono piaski resor, co w pewnym stopniu wyeliminowało wstrząsy i drgania poprawiając komfort jazdy.
     Nie zdecydowano się jednak na rozpoczęcie produkcji seryjnej tego ulepszonego modelu. Natomiast postanowiono dokonać pełniejszej modernizacji wozu, w wyniku czego powstał Tankietka TK.
 

 
Carden-Lloyd na poligonie polskim.

 

Podstawowe dane

Długość: 2,46 m
Szerokość: 1,75 m
Wysokość: 1,22 m
Masa: 1,525 kg
Prędkość max: 40 km/h po drodze
Zasięg: 144 km po drodze
Pierwotne uzbrojenie: 0.303 lub 0.5 CKM Vickers
Uzbrojenie w Polsce: 1 CKM Browning 7,92 mm
Kąt ostrzału w poziomie: 30 stopni
Pancerz: nitowany z płyt walcowanych, utwardzanych powierzchniowo o grubości - przód i tył 9 mm, boki 6mm.
Napęd: silnik gaźnikowy, 4-suwowy, rzędowy, 4-cylindrowy, Ford T, moc 22,5KM, chłodzony płynem.
Osiągi: moc jednostkowa 16-15 KM/T, prędkość maksymalna 45-48 km/h, zasięg po drodze do 160 km, nacisk jednostkowy 0,6 kG/cm2, promień skrętu 400 cm.
Pokonywane przeszkody: wzniesienia 25°, rowy szerokości 122 cm, brody głębokości 60 cm, ściany wysokości 40 cm.

Załoga: 2

/PATHE/