Tankietka Carden - Lloyd Mark VI

Carden Lloyd Mark VI w Wlk. Bryt.
Powstanie
Tankietka Carden – Lloyd mark VI była przedwojenną konstrukcją brytyjską. Pomyślana jako pojazd zwiadowczy i przede wszystkim transporter CKM-u. Mark VI był ostatnią wersją tankietek tej serii. Nigdy nie użyty w Armii Brytyjskiej, budowany był na licencji wielu państw i stał się podstawą wyjściową wielu krajowych produkcji. Konstrukcje
rozpoczęto jako prywatne przedsięwzięcie, jednak nie spełniła oczekiwań. W
latach 1925 - 1928 dwaj angielscy inżynierowie i oficerowie rezerwy John
Valentine Carden oraz Vyvian Loyd, założyciele i właściciele małej
firmy Carden - Loyd Tractor Co., opracowali z własnej inicjatywy kilka małych
pancernych pojazdów gąsienicowych. Pierwsze modele były jednoosobowe, kolejna -
dwuosobowe. Główną ideą powstania tych pojazdów była chęć dostarczenia każdemu
żołnierzowi własnego pojazdu bojowego, zgodnie z lansowanymi wówczas w Wlk.
Brytanii teoriami o całkowitym "upancernieniu" i zmechanizowaniu sił lądowych. W
roku 1928 powstał model Mk VI, jeden z najbardziej rozreklamowanych i ogólnie
znanych pojazdów pancernych na świecie z końca lat dwudziestych.

Mark VI od frontu z podniesionymi klapami.
Zakupiono 270 sztuk, jednak nigdy nie
użyto ich w walce i operowano nimi jako ciągnikami artyleryjskimi. Podjęto
jednak intensywną akcję propagandową zagranicą. Produkcję tankietek prowadzono
od 1927 roku do 1935 roku. Oprócz Polski, zakupiła je Czechosłowacja (Mark.IV) i
używała jako pojazd zwiadowczy. Zakłady SKODA budowały też rozwojową wersję Mark
VI jako TC.33 w ramach licencji. ZSRS zakupił 26 sztuk Mark VI oznaczonych jako
K-25 wraz z licencją. Zmieniono jednak projekt i produkowano je jako T-27 w
fabrykach w Leningradzie. Łącznie w latach 1931 – 33 wyprodukowano 3.228
tankietek. Również Japonia wybudowała pewną ilość Mark Vib i użyła ich jako
podstawy do budowy Type 94 Te Ke. Sprzedano je tez w małych ilościach do
Francji, Włoch, Holandii, Kanady. Łącznie sprzedano je do 16 krajów świata wraz
z 6 licencjami.

Mark VI w wersji B bez uzbrojenia (W Wlk. Bryt).
W Polsce
W ramach w/w akcji promocji
zagranicznej odpowiednie informacje dotarły również do Polski. Konstrukcją
zainteresował się Departament Techniczny Polskiego MSWojsk. Polecono kupić i
sprowadzić do kraju wzorcowy model tankietki Carden-Loyd Mk VI. Pierwszy pokaz
pojazdu odbył się na poligonie w Rembertowie 20.06.1929 roku. Następnym etapem
były próby strzelań, które spowodowały, ze zdecydow2ano się na zakup większej
partii czołgu. 29.06.1929 roku złożono zamówienie na 10 tankietek Carden-Lloyd
Mark VI oraz 5 gąsienicowych przyczepek. Całość z częściami zapasowymi. Wartość
kontraktu wyniosła 400.000 zł. Na przełomie sierpnia i września 1929 roku
pojazdy przybyły do Polski. Po przejściu prób odbiorczych utworzono z nich
doraźnie dwa plutony po 5 wozów i skierowano na ćwiczenia między dywizyjne.
Wcześniej pojazdy zostały uzbrojone w CKM Browning 7,92 mm.

Mark VI w Polsce (z ckm Browninga 7,92 mm).
Badania techniczne i próby trwały od 15.09.1929 do 07.12.1929 r. Wykazały
one wiele przekłamań w reklamówkach firmy Vickers-Armstrong. Szczególnie
ujawniły się one w zakresie funkcjonalności zawieszenia. Było zbyt twarde i
powodowało zbyt szybkie męczenie się załogi i uniemożliwiało dłuższą jazdę bez
całkowitego wyczerpania.

Carden-Lloyd w jednostce polskiej.
Żądano również, w związku z zakupem licencji, wielu dalszych ulepszeń
konstrukcyjnych i technologicznych, które firma angielska rozpatrzyła
przesyłając dokumentację wprowadzonych zmian. Niezależnie od tego, w 1.
dywizjonie samochodowym podjęto próby ulepszenia tych wozów. Pod kierunkiem por.
Stanisława Marczewskiego przekonstruowano w dwóch wozach mechanizm gąsienicowy,
dodając m.in. kota podtrzymujące górną część gąsienicy, a między kadłub i ramę
nośną wózków kół jezdnych wstawiono piaski resor, co w pewnym stopniu
wyeliminowało wstrząsy i drgania poprawiając komfort jazdy.
Nie zdecydowano się jednak na rozpoczęcie produkcji seryjnej tego ulepszonego modelu. Natomiast postanowiono dokonać pełniejszej modernizacji wozu, w wyniku czego powstał Tankietka TK.
Nie zdecydowano się jednak na rozpoczęcie produkcji seryjnej tego ulepszonego modelu. Natomiast postanowiono dokonać pełniejszej modernizacji wozu, w wyniku czego powstał Tankietka TK.

Carden-Lloyd na poligonie polskim.
Podstawowe dane
Długość: 2,46 mSzerokość: 1,75 m
Wysokość: 1,22 m
Masa: 1,525 kg
Prędkość max: 40 km/h po drodze
Zasięg: 144 km po drodze
Pierwotne uzbrojenie: 0.303 lub 0.5 CKM Vickers
Uzbrojenie w Polsce: 1 CKM Browning 7,92 mm
Kąt ostrzału w poziomie: 30 stopni
Pancerz: nitowany z płyt walcowanych, utwardzanych powierzchniowo o grubości - przód i tył 9 mm, boki 6mm.
Napęd: silnik gaźnikowy, 4-suwowy, rzędowy, 4-cylindrowy, Ford T, moc 22,5KM, chłodzony płynem.
Osiągi: moc jednostkowa 16-15 KM/T, prędkość maksymalna 45-48 km/h, zasięg po drodze do 160 km, nacisk jednostkowy 0,6 kG/cm2, promień skrętu 400 cm.
Pokonywane przeszkody: wzniesienia 25°, rowy szerokości 122 cm, brody głębokości 60 cm, ściany wysokości 40 cm.
Załoga: 2
/PATHE/


