Samochód pancerny Garford - Putilov
Znalazłeś błąd? 
Samochód pancerny "Zagłoba"
Powstanie
Samochód pancerny Garford-Putilov był jednym z najciężej uzbrojonych samochodów pancernych I wojny światowej. Rosjanie byli zresztą pionierami jeśli chodzi o samochody pancerne I wojny światowej. Już od 1914 roku prowadzono równolegle prace nad kilkoma różnymi konstrukcjami. Został zaprojektowany na jesieni 1914
roku przez zespół z Zakładów Putilov'a w Petrogradzie. Projekt wykonał
gen.maj.N.M.Filatov, a pierwszy pojazd oddano do użytku 03.05.1915
roku.
Podwozie, wraz z układem napędowym i silnikiem (35 KM) oparto na amerykańskiej ciężarówce czterotonowej z zakładów Garford Motor Truck Company w Ohio. Na podwozie nałożono pancerz. Pojazd posiadał wieżę obrotową z tyłu pojazdu z 1 karabinem maszynowych Maxim oraz krótkolufowym działem 76,2 mm. Po każdej ze stron dodatkowe stanowiska karabinów maszynowych.
Ze względu na masę pojazdu można było używać jedynie na drogach. Nie nadawał się do walk w terenie. Patrząc na ilość i stan dróg w owym czasie na froncie wschodnim była to jego podstawowa wada. Zarzucano mu także małą zwrotność (ale to nie było domeną ówczesnych pojazdów), złe rozmieszczenie uzbrojenia oraz ciężkie prowadzenie. Jednak jako całość oceniano go jako udaną konstrukcję, uzbrojoną tak, że dodatkowo wywierała na nieprzyjacielu psychiczną presję.
Podwozie, wraz z układem napędowym i silnikiem (35 KM) oparto na amerykańskiej ciężarówce czterotonowej z zakładów Garford Motor Truck Company w Ohio. Na podwozie nałożono pancerz. Pojazd posiadał wieżę obrotową z tyłu pojazdu z 1 karabinem maszynowych Maxim oraz krótkolufowym działem 76,2 mm. Po każdej ze stron dodatkowe stanowiska karabinów maszynowych.
Ze względu na masę pojazdu można było używać jedynie na drogach. Nie nadawał się do walk w terenie. Patrząc na ilość i stan dróg w owym czasie na froncie wschodnim była to jego podstawowa wada. Zarzucano mu także małą zwrotność (ale to nie było domeną ówczesnych pojazdów), złe rozmieszczenie uzbrojenia oraz ciężkie prowadzenie. Jednak jako całość oceniano go jako udaną konstrukcję, uzbrojoną tak, że dodatkowo wywierała na nieprzyjacielu psychiczną presję.
Początkowo zamówiono 30 pojazdów, ale zwiększono zamówienie do 78.
Ostatecznie w latach 1915 - 16 zbudowano 48 sztuk. Produkowano je w dwóch
wersjach. Wersja późniejsza miała grubszy pancerz oraz zabierała więcej
amunicji, przez co była cięższa. Podobno różniły się też nieco konstrukcją
pancerza, ale nie udało się tego ustalić. Prawdopodobnie seria II miała dolne
reflektory przednie, czego nie miała seria I. Pierwsze użycie bojowe to zajęcie
Teheranu w połowie 1915 roku.
Był to prawdopodobnie jedyny samochód pancerny I wojny, który był zdolny walczyć z czołgami. Objawiła się ta umiejętność podczas Rewolucji, gdy Garford-Putilov ścierał się z czołgami dostarczonymi "Białym" przez Wlk. Brytanię. Używany był zarówno przez "Czerwonych", jak i "Białych". Kilka sztuk znalazło się też w armii Litwy, która wywalczyła sobie niepodległość. Kilka sztuk trafić miało do Niemiec, gdzie co najmniej jeden użyto bojowo w ramach tzw. wojny domowej w 1918 roku.
W ZSRR samochody Garford - Putilov przerobiono na drezyny kolejowe poprzez dostosowanie podwozia do trakcji kolejowej. Ostatni samochód zniszczyli Niemcy w 1941 roku.
Był to prawdopodobnie jedyny samochód pancerny I wojny, który był zdolny walczyć z czołgami. Objawiła się ta umiejętność podczas Rewolucji, gdy Garford-Putilov ścierał się z czołgami dostarczonymi "Białym" przez Wlk. Brytanię. Używany był zarówno przez "Czerwonych", jak i "Białych". Kilka sztuk znalazło się też w armii Litwy, która wywalczyła sobie niepodległość. Kilka sztuk trafić miało do Niemiec, gdzie co najmniej jeden użyto bojowo w ramach tzw. wojny domowej w 1918 roku.
W ZSRR samochody Garford - Putilov przerobiono na drezyny kolejowe poprzez dostosowanie podwozia do trakcji kolejowej. Ostatni samochód zniszczyli Niemcy w 1941 roku.
Berlin 1918 rok. Zdobyczny Garford - Putilov w czasie walk ulicznych.
W Polsce
Do Wojska Polskiego trafiły 3 sztuki samochodów pancernych Garford - Putilov.
Nadano im indywidualizujące nazwy, które nosily w czasie wojny z
bolszewikami:
- "Dziadek" (numer 0144) - zdobyty w lutym 1919 roku, rejonie Włodzimierza Wołyńskiego i Kowla, w czasie walk o Hołoby. Najprawdopodobniej dokonał tego oddział jazdy dowodzony przez rtm. Feliksa Jaworskiego. Prawdopodobnie był to pierwszy samochód pancerny zdobyty na froncie wschodnim. Służył na pewno w Plutonie Pancernym "Dziadek". Między innymi, pluton wziął udział w zagonie pancerno-motorowym na Żytomierz 25-26 kwietnia 1920. Uszkodzony został w walkach pod Kostoryszewem 26 IV 1920, jednak go odremontowano.
- "Zagłoba" - nie udało się ustalić pochodzenia. Wcielono go do Plutonu Pancernego "Zagłoba".
-
"Generał Szeptycki" - zdobyty 4 czerwca 1920 pod Bobrujskiem przez 56 pp z 14 DP. Podczas wypadu naszej piechoty na Stołopiszcze na trasie Bobrujsk - Mohylew stwierdzono działanie kilku samochodów pancernych. W toku walki zniszczono dwa z nich (Fiat i Lanchester), trzeci wycofał się, a czwarty Garford-Putilov podczas zawracania wjechał do rowu. Ponieważ nie mógł uciekać został zdobyty przez Polaków. Był to pojazd noszący nazwę "Uralec". Samochód ściągnięto do Bobrujska i włączono w skład Wielkopolskiego plutonu samochodów pancernych, gdzie otrzymał swoją nazwę. Szeptycki był jedynym samochodem w II wersji produkcyjnej, czyli tzw. "Morskiej".
Po wojnie, w 1921 roku, "Generał Szeptycki" służył w 3 dywizjonie
samochodów pancernych (Warszawa). Potem przeniesiono go do III Dyonu
Samochodowego w Grodnie, a w końcu do 2 szwadronu samochodów
pancernych.
1920. "Dziadek" w czasie walk o Żytomierz.
"Dziadek" trafił do plutonu samochodów pancernych w Krakowie, natomiast "Zagłoba" do plutonu samochodów we Lwowie. W dalszych latach "Dziadka" przeniesiono do kolumny szkolnej samochodów pancernych V Dyonu Samochodowego stacjonującego w Krakowie.
Według spisów z 1925 roku od tej daty wszystkie trzy maszyny przeniesiono do Krakowa (D.O.K.V), a dokładniej do V Dyonu Samochodowego, gdzie używano ich do końca lat trzydziestych (na pewno do połowy 1927 roku).
1920. "Dziadek" w czasie walk o Żytomierz.
"Dziadek" trafił do plutonu samochodów pancernych w Krakowie, natomiast "Zagłoba" do plutonu samochodów we Lwowie. W dalszych latach "Dziadka" przeniesiono do kolumny szkolnej samochodów pancernych V Dyonu Samochodowego stacjonującego w Krakowie.
Według spisów z 1925 roku od tej daty wszystkie trzy maszyny przeniesiono do Krakowa (D.O.K.V), a dokładniej do V Dyonu Samochodowego, gdzie używano ich do końca lat trzydziestych (na pewno do połowy 1927 roku).
1920 rok. Jeden z
Garfordów-Putilovów w służbie polskiej.
Konstrukcja
Samochód napędzał silnik 35 KM. Konstrukcję oparto na podwoziu ciężarówki amerykańskiej Garford. Układ napędowy i przekładnie oparte o system łańcuchowy napędzający tylne koła. Pojazd posiadał wieżę obrotową z tyłu pojazdu z 1 karabinem maszynowych 7,62 mm Maxim oraz krótkolufowym działem 76,2 mm. Obracać się mogła niecałe 270o. Lufę zabezpieczał płaszcz pancerny . Po każdej ze stron dodatkowe stanowiska karabinów maszynowych Maxim. Boczne karabiny mogły strzelać na boki oraz w ograniczonym zakresie do przodu. Pancerz grubości od 7mm do 9 mm.
Podstawowe dane
Pancerz: 7 - 9 mm (I wersja), do 13 mm (II wersja)Długość: 579 cm
Szerokość: 213 cm
Wysokość: 274 cm
Masa: 8,6 tony (I wersja), 11 ton (II wersja)
Zasięg: 120 km
Maksymalna prędkość: 18 km/h
Załoga: 8
- 3 k.m. 7,62 mm Maxim (5000 szt. amunicji w I wersji, 9000 sztuk amunicji w II wersji)
- 1 działo 76,2 mm (44 nabojów w I wersji, 60 nabojów w II wersji)
Schemat budowy samochodu
Garford - Putilov.
Źródła
"Hełmy Wojska Polskiego 1917 - 2000" J. Kijak"Rok 1920: Wojna Polski z Rosją bolszewicką" KARTA 2005
"Samochody Pancerne Wojska Polskiego 1918 - 1939" J.Magnuski
Internet
www.allegro.pl
www.odkrywca.pl
http://forum.valka.cz/index.php
//PATHE/