RWD - 17
Znalazłeś błąd? 
Prototyp samolotu RWD-17W.
Powstanie
Wraz
z wyprodukowaniem i wprowadzeniem do eksploatacji w aeroklubach samolotów
akrobacyjnych RWD-10, spowodowało to pilną potrzebę zbudowania samolotu
pośredniego pomiędzy RWD-8, a RWD-10, gdyż w aeroklubach był brak samolotów, na
których piloci wyszkoleni na RWD-8. Mogli by przejść kurs akrobacji i zdobyć
umiejętność przejścia na RWD-10, który dla mniej doświadczonego pilota był dość
trudny w pilotażu. W odpowiedzi na zapotrzebowanie na taki typ samolotu LOPP
złożyła zamówienie w Doświadczalnych Warsztatach Lotniczych. Koncepcję nowego
samolotu opracował inż. Jerzy Drzewiecki, natomiast projekt
konstrukcyjny RWD-17 został wykonany przez inż. Bronisława Żurakowskiego w
1936 roku. RWD-17 z zewnątrz był bardzo podobny do RWD-8, miał zmniejszoną
rozpiętość skrzydeł, gdyż zlikwidowano centralny baldachim , skrócono kadłub,
zwiększono powierzchnie sterowe, ponadto całą konstrukcję wzmocniono i
usztywniono.
Prototyp RWD-17 o numerach rejestracyjnych SP-BMX (nr. fabr. 254) został oblatany 14 lipca 1937 roku przez pilota Aleksandra Onoszkę na lotnisku Okęcie. Aleksander Onoszko wspomina:
"Samolot latał bardzo dobrze,ale nie można go by³o wprowadzić w korkociąg. Próby w locie z tym samolotem kosztowały mnie wiele wysiłku. I tak: pętle robił doskonale, beczki niezbyt chętnie, natomiast nie można go było wprowadzić w korkociąg; nawet gdy stawiałem go na ogonie, spadał na łeb, zwiększał prędkość i na tym się kończyło. Po zmianie kątów krawędzi natarcia skrzydła samolot, aczkolwiek niechętnie, wchodził w korkociąg. Wykonałem wówczas co najmniej dziesięć lotów - a po każdym wprowadzano poprawki - nim uzyskano właściwy kąt krawędzi natarcia skrzydła."
Prototyp SP-BMX, "Tarnopol".
Prototyp RWD-17 otrzymał imię „Tarnopol”, gdyż został ufundowany ze składek społeczeństwa w województwie tarnopolskim. Nowo zbudowany samolot publicznie zaprezentowano publiczności we wrześniu 1937 roku na lotnisku mokotowskim, podczas przekazania aeroklubom 127 samolotów ufundowanych ze składek społecznych zebranych przez LOPP. W wyniku przeprowadzonych prób fabrycznych RWD-17 otrzymał powiększone usterzenie poziome, aby mógł wykonywać w sposób prawidłowy korkociąg. Jesienią 1937 roku samolot przeszedł próby fabryczne w Instytucie Technicznym Lotnictwa4.
Prototyp RWD-17.
Wiosna 1938 roku, według opracowanej koncepcji przez inż. Stanisława Rogalskiego, inż Bronisław Żurakowski zaprojektował samolot RWD-17 w wersji pływakowej (RWD-17W). Samolot został wyposażony w amerykańskie pływaki typu Edo z hydroaluminium. Ponadto RWD-17W otrzymał nowy silnik Siemens Bramo Sh-14a o mocy 160 KM oraz płetwę po usterzeniem, którą można było zdejmować. Samolot posiadał również uniwersalne okucia, które umożliwiały montaż pływaków jak również podwozia kołowego.
Prototyp samolotu RWD-17W o numerach rejestracyjnych SP-BPB został oblatany na lotnisku Okęcie 16 czerwca 1938 roku przez Eugeniusza Przysieckiego na podwoziu kołowym. Samolot nosił imię „Kolejarz warszawski 14” ponieważ budowę prototypu sfinansowano ze składek kolejarzy warszawskiego węzła PKP. Następnie samolot przechodził próby w Pucku, ale już z zamontowanymi pływakami. Przeprowadzone próby z samolotem RWD-17W zakończyły się wynikiem pozytywnym w wydanym oświadczeniu ITL 23 grudnia 1938 roku. Samolot RWD-17 miał służyć jako dwumiejscowy wodnosamolot szkolny i treningowy oraz również jako jednomiejscowy akrobacyjny. W marcu 1939 roku wszedł do eksploatacji próbnej w Morskim Dywizjonie Lotniczym w Pucku.
"Kolejarz warszawski" na lotnisku Mokotowskim, podczas uroczystości przekazania Marynarce Wojennej. 1938 rok.
Dla MDLot. w Pucku Kierownictwo Marynarki Wojennej zamówiło w DWL pięć RWD-17W przeznaczonych do szkolenia. Zostały zbudowane w 1939 roku posiadały numery fabryczne od 311 do 315. Dwa spośród pięciu samolotów został odebrane przez KMW, ale nie dotarły już do Pucka przed wybuchem wojny. Pozostałe trzy (na podwoziu kołowym), które zostały przygotowane do odbioru ewakuowano do Rumunii, gdzie używane były przez lotnictwo rumuńskie, samoloty otrzymały znaki rejestracyjne YR-AMI (nr fabryczny 314), YR-CBA ( nr 311), YR-BRR (nr 312).
RWD-17 o numerze rejestracyjnym SP-BOC i nazwie własnej "Granatowy żołnierz".
W lecie 1938 roku przeprowadzone na RWD-17 próby (samolot został sprawdzony przez Janusza Żurakowskiego instruktora z Centrum Szkolenia Lotniczego w Dęblinie) wykazały, że samolot wykonuje opornie figury niesterowane np.: szybką beczkę. Na podstawie wyników uzyskanych z przeprowadzonych prób zimą 1938/1939 inż. Bronisław Żurakowski zaprojektował całkowicie nowy płat o zwężonych trapezowych końcach, jednocześnie zwiększono rozpiętość samolotu o jeden metr. Nowy płat zamontowano na prototypie SP-BMX pod koniec 1938 roku , który stał się wzorem nowej wersji oznaczonej jako RWD-17 bis. Samolot został oblatany przez Eugeniusza Przysieckiego wiosna 1939 roku w niedługim czasie po oblocie RWD-17 bis przeszedł próby w ITL, po ich zakończeniu na samolocie SP-BMX ponownie zamontowano stary płat.
Prototyp RWD-17W
Prototyp RWD-17 o numerach rejestracyjnych SP-BMX (nr. fabr. 254) został oblatany 14 lipca 1937 roku przez pilota Aleksandra Onoszkę na lotnisku Okęcie. Aleksander Onoszko wspomina:
"Samolot latał bardzo dobrze,ale nie można go by³o wprowadzić w korkociąg. Próby w locie z tym samolotem kosztowały mnie wiele wysiłku. I tak: pętle robił doskonale, beczki niezbyt chętnie, natomiast nie można go było wprowadzić w korkociąg; nawet gdy stawiałem go na ogonie, spadał na łeb, zwiększał prędkość i na tym się kończyło. Po zmianie kątów krawędzi natarcia skrzydła samolot, aczkolwiek niechętnie, wchodził w korkociąg. Wykonałem wówczas co najmniej dziesięć lotów - a po każdym wprowadzano poprawki - nim uzyskano właściwy kąt krawędzi natarcia skrzydła."
Prototyp SP-BMX, "Tarnopol".
Prototyp RWD-17 otrzymał imię „Tarnopol”, gdyż został ufundowany ze składek społeczeństwa w województwie tarnopolskim. Nowo zbudowany samolot publicznie zaprezentowano publiczności we wrześniu 1937 roku na lotnisku mokotowskim, podczas przekazania aeroklubom 127 samolotów ufundowanych ze składek społecznych zebranych przez LOPP. W wyniku przeprowadzonych prób fabrycznych RWD-17 otrzymał powiększone usterzenie poziome, aby mógł wykonywać w sposób prawidłowy korkociąg. Jesienią 1937 roku samolot przeszedł próby fabryczne w Instytucie Technicznym Lotnictwa4.
Wiosną 1938 roku rozpoczęła się budowa 5 sztuk RWD-17 dla aeroklubów ( dwa
samoloty dla Aeroklubu Warszawskiego SP-BNZ, - BOA, również dwa dla Aeroklubu
Lwowskiego SP-BOB, - BOG i jeden dla Szkoły Pilotów w Bielsku SP-BOF imię
"Centrojuta") i 5 kolejnych dla nowo powstałej szkoły pilotów w Świdniku, były
to maszyny o znakach rejestracyjnych SP-BOC "Granatowy żołnierz" ,-BOD
"Gosławice" , -BOE "Wieluń" , -BOH i -BOJ " Józefów - Michałów", które zostały
przekazane LOPP w listopadzie 1938 roku.
Prototyp RWD-17.
Wiosna 1938 roku, według opracowanej koncepcji przez inż. Stanisława Rogalskiego, inż Bronisław Żurakowski zaprojektował samolot RWD-17 w wersji pływakowej (RWD-17W). Samolot został wyposażony w amerykańskie pływaki typu Edo z hydroaluminium. Ponadto RWD-17W otrzymał nowy silnik Siemens Bramo Sh-14a o mocy 160 KM oraz płetwę po usterzeniem, którą można było zdejmować. Samolot posiadał również uniwersalne okucia, które umożliwiały montaż pływaków jak również podwozia kołowego.
Prototyp samolotu RWD-17W o numerach rejestracyjnych SP-BPB został oblatany na lotnisku Okęcie 16 czerwca 1938 roku przez Eugeniusza Przysieckiego na podwoziu kołowym. Samolot nosił imię „Kolejarz warszawski 14” ponieważ budowę prototypu sfinansowano ze składek kolejarzy warszawskiego węzła PKP. Następnie samolot przechodził próby w Pucku, ale już z zamontowanymi pływakami. Przeprowadzone próby z samolotem RWD-17W zakończyły się wynikiem pozytywnym w wydanym oświadczeniu ITL 23 grudnia 1938 roku. Samolot RWD-17 miał służyć jako dwumiejscowy wodnosamolot szkolny i treningowy oraz również jako jednomiejscowy akrobacyjny. W marcu 1939 roku wszedł do eksploatacji próbnej w Morskim Dywizjonie Lotniczym w Pucku.
"Kolejarz warszawski" na lotnisku Mokotowskim, podczas uroczystości przekazania Marynarce Wojennej. 1938 rok.
Dla MDLot. w Pucku Kierownictwo Marynarki Wojennej zamówiło w DWL pięć RWD-17W przeznaczonych do szkolenia. Zostały zbudowane w 1939 roku posiadały numery fabryczne od 311 do 315. Dwa spośród pięciu samolotów został odebrane przez KMW, ale nie dotarły już do Pucka przed wybuchem wojny. Pozostałe trzy (na podwoziu kołowym), które zostały przygotowane do odbioru ewakuowano do Rumunii, gdzie używane były przez lotnictwo rumuńskie, samoloty otrzymały znaki rejestracyjne YR-AMI (nr fabryczny 314), YR-CBA ( nr 311), YR-BRR (nr 312).
RWD-17 o numerze rejestracyjnym SP-BOC i nazwie własnej "Granatowy żołnierz".
W lecie 1938 roku przeprowadzone na RWD-17 próby (samolot został sprawdzony przez Janusza Żurakowskiego instruktora z Centrum Szkolenia Lotniczego w Dęblinie) wykazały, że samolot wykonuje opornie figury niesterowane np.: szybką beczkę. Na podstawie wyników uzyskanych z przeprowadzonych prób zimą 1938/1939 inż. Bronisław Żurakowski zaprojektował całkowicie nowy płat o zwężonych trapezowych końcach, jednocześnie zwiększono rozpiętość samolotu o jeden metr. Nowy płat zamontowano na prototypie SP-BMX pod koniec 1938 roku , który stał się wzorem nowej wersji oznaczonej jako RWD-17 bis. Samolot został oblatany przez Eugeniusza Przysieckiego wiosna 1939 roku w niedługim czasie po oblocie RWD-17 bis przeszedł próby w ITL, po ich zakończeniu na samolocie SP-BMX ponownie zamontowano stary płat.
W pierwszej połowie 1939 roku wyprodukowano
drugą serię 13-tu RWD-17 (od SP-BOL do SP-BOZ, w tej serii wyróżniał się samolot
o znakach rejestracyjnych SP-BOS który posiadal imię "Naczelnik Wódz"), w tym
trzy egzemplarze (SP-BOO, SP-BOW i SP-BOY) w wersji RWD-17
bis.
Prototyp RWD-17W
Zamówienie wojskowe
W lecie 1939 roku lotnictwo wojskowe zamówiło pierwszą serię samolotów RWD-17,
która liczyła 50 sztuk, natomiast całkowite zamówienie lotnictwa wojskowego
opiewało na 120 samolotów. Cena samolotu miała wynosić 29 tys. złotych wraz z
częściami zamiennymi. Także w lecie 1939 roku w DWL rozpoczęto produkcje jednego
samolotu RWD-17 bis dla Egiptu, lecz nie został ukończony do wybuchu
wojny.
"Kolejarz warszawski" na lotnisku Mokotowskim, podczas uroczystości przekazania Marynarce Wojennej. 1938 rok. Przemawia gen. Leon Berbecki.
Epizod wrześniowy
W momencie wybuchu wojny trzy samoloty RWD-17W (nr fabryczne 311; 312; 314)
znajdowały się w DWL, zostały ewakuowane do Rumunii, również do Rumunii
ewakuowano kolejne siedem samolotów w tym pierwszy prototyp oraz maszyny
pochodzące z produkcji seryjnej o znakach rejestracyjnych SP-BOJ, BOU, BOW, BOY,
BOX, BOL, gdzie otrzymały oznaczenia rumuńskie YR-AMH, YR-CAE, YR-BOU, YR-AME,
YR-CAG i YR-CAP.
Wrzesień 1939. Wrak RWD-17 w ruinach hangaru w Dęblinie.
Natomiast prototyp RWD-17W (SP-BPB), będący na wyposażeniu MDLot z Pucka, został ewakuowany przez por. mar. pil Józefa Rudzkiego w pobliże Juraty, gdzie wyciągnięto go na brzeg za pomocą wózka transportowego, złożono skrzydła i ukryto w lesie. Na kilka dni przed kapitulacja Rejonu Umocnionego Hel dwóch oficerów ppor. mar Bilewicz i kpt. piechoty o nieznanym nazwisku (niektóre źródła podaje, że był to kapitan intendentury), podjęli decyzje o podjęciu próby ucieczki do Szwecji. Przy pomocy czterech mechaników MDLot. Zmontowali skrzydła i spuścili samolot na wodę8. Ppor. Bilewicz był pilotem szybowcowym i posiadał turystyczną licencje pilota, ale mimo tego podjął decyzje o wykonaniu ryzykownego lotu do Szwecji. O świcie 30 września RWD-17W SP-BPB wystartował z Długiej Mielizny w Zatoce Puckiej w kierunku zachodnim wykonał krąg i przeleciał na Półwyspem Helskim. Po dziesięciu minutach lotu nad morzem silnik przerwał pracę i samolot z niewielkiej wysokości lecz pod ostrym kątem uderzył w wodę po przeleceniu 15 kilometrów. Obu członków załogi samolotu wyłowiono9. Przyczyną katastrofy była awaria silnika, przyczyną tego były nieustalone warunki chłodzenia silnika Bramo Sh-14a, silnik trzeba było długo nagrzewać przed startem, a w locie w bardzo szybkim czasie się nagrzewał powodując, że RWD-17 W SP-BPB nie nadawał się do dłuższych lotów.
Wrzesień 1939. Wrak RWD-17 w ruinach hangaru w Dęblinie.
Natomiast prototyp RWD-17W (SP-BPB), będący na wyposażeniu MDLot z Pucka, został ewakuowany przez por. mar. pil Józefa Rudzkiego w pobliże Juraty, gdzie wyciągnięto go na brzeg za pomocą wózka transportowego, złożono skrzydła i ukryto w lesie. Na kilka dni przed kapitulacja Rejonu Umocnionego Hel dwóch oficerów ppor. mar Bilewicz i kpt. piechoty o nieznanym nazwisku (niektóre źródła podaje, że był to kapitan intendentury), podjęli decyzje o podjęciu próby ucieczki do Szwecji. Przy pomocy czterech mechaników MDLot. Zmontowali skrzydła i spuścili samolot na wodę8. Ppor. Bilewicz był pilotem szybowcowym i posiadał turystyczną licencje pilota, ale mimo tego podjął decyzje o wykonaniu ryzykownego lotu do Szwecji. O świcie 30 września RWD-17W SP-BPB wystartował z Długiej Mielizny w Zatoce Puckiej w kierunku zachodnim wykonał krąg i przeleciał na Półwyspem Helskim. Po dziesięciu minutach lotu nad morzem silnik przerwał pracę i samolot z niewielkiej wysokości lecz pod ostrym kątem uderzył w wodę po przeleceniu 15 kilometrów. Obu członków załogi samolotu wyłowiono9. Przyczyną katastrofy była awaria silnika, przyczyną tego były nieustalone warunki chłodzenia silnika Bramo Sh-14a, silnik trzeba było długo nagrzewać przed startem, a w locie w bardzo szybkim czasie się nagrzewał powodując, że RWD-17 W SP-BPB nie nadawał się do dłuższych lotów.
Malowanie
Samoloty RWD-17 miały przód silnika, spód kadłuba i górę kadłuba za kabina oraz
ułożone w słońce pasy na górnej powierzchni płata - czerwone. Reszta samolotu
srebrna. W RWD-17W malowanie osłony silnika przechodziło w pas wzdłuż
kadłuba.
Konstrukcja
Mieszana, skrzydło i stery kryte płótnem, zbiorniki na 110 litrów paliwa. Napęd: 4-cylindrowy, rzędowy silnik Walter „Major 4” o mocy 130 km, RWD-17W: 7-cylindrowy, gwiazdowy silnik Bramo Sh-14a o mocy 160 KM, RWD-17 bis Cirrus Major o mocy 150 KM.Podstawowe dane
Rozpiętość: 10
m, wersja bis 11 m
Długość: 7,7
m
Wysokość: 2,45
m, wersja W 3,75 m
Powierzchnia
nośna: 18,7 m kw, wersja bis …?
Masa własna: 520
kg, wersja W 610 kg,
Masa użyteczna:
240 kg, 290 kg
Masa całkowita
760 kg, wersja W 900 kg,
Prędkość maks.
195 km/h, wersja W 170 km/h, wersja bis 210 km/h,
Prędkość
przelotowa: 145 km/h, wersja W 145 km/h, wersja bis 178 km/h,
Prędkość
minimalna: 80 km/h,
Wznoszenie: 4,5
m/s, wersja W 3,3 m/s, wersja bis 5,3 m/s,
Pułap: 5000 m,
wersja W 3600 m, wersja bis 5700 m,
Zasięg; 680 km,
wersja W 500 km, wersja bis 650 km,
Rozbieg: …?
m
Zużycie paliwa:
28 l/h, wersja W 35 l/h,
Maksymalny czas
trwania lotu: 4 h, wersja W 3,2 h
Źródła
A.
Olejko, M. Konarski „Polskie lotnictwo morskie 1920-56”
A. Morgała „Samoloty w polskim lotnictwie morskim”
A. Glass „Polskie konstrukcje lotnicze 1893-1939”
A. Glass, L. Dulęba „Samoloty RWD”
T. Królikiewicz „ Wojskowe samoloty szkolne 1918-1939” Barwa w Lotnictwie Polskim.
http://rwd-dwl.net/
http://www.airwar.ru/enc/other2/rwd17.html
A. Morgała „Samoloty w polskim lotnictwie morskim”
A. Glass „Polskie konstrukcje lotnicze 1893-1939”
A. Glass, L. Dulęba „Samoloty RWD”
T. Królikiewicz „ Wojskowe samoloty szkolne 1918-1939” Barwa w Lotnictwie Polskim.
http://rwd-dwl.net/
http://www.airwar.ru/enc/other2/rwd17.html
/SZCZEPAN/