PWS-12
(Samolot szkolno - treningowy)
Znalazłeś błąd? 
Powstanie
Samolot szkolno-treningowy PWS-12 został
zaprojektowany przez inżynierów A. Grzędzielskiego i A. Bobka (Zdaniewskiego) w
1928 roku. W lutym 1929 roku Departament Aeronautyki MSWojsk. zamówił w
Podlaskiej Wytwórni Samolotów dwa jego prototypy (ogółem trzy egzemplarze, dwa
do badań płatowca w locie, natomiast jeden do prób naziemnych).
Pierwszy prototyp PWS-12 został oblatany w listopadzie 1929 roku przez pilota Franciszka Rutkowskiego. Po próbach przeprowadzonych w PWS samolot został zmodyfikowany, zmieniono osłonę silnika, słupki między płatami, a także zaokrąglono końcówki skrzydeł. Drugi prototyp oznaczony jako PWS-12 bis został oblatany 18 listopada 1930 (niektóre źródła podają 28 listopada).
Pierwszy prototyp PWS-12.
Warto zauważyć, że samolot PWS-12 bis był lżejszy od maszyny PWS-12 o dwadzieścia kilogramów. Ponadto maszyna w stosunku do pierwszego prototypu posiadała zmodyfikowany kształt steru kierunku, a także posiadała metalowe śmigło. Natomiast między zastrzałami podwozia umiejscowiony został zbiornik paliwa umożliwiający wykonywanie lotów obróconych. Zimą 1930/31 roku PWS-12 bis przeszedł próby kwalifikacyjne w Instytucie Badań Technicznych Lotnictwa. W 1931 roku ( niektóre źródła podają 1932 rok) wojsko zamówiło dwadzieścia samolotów PWS-12. Zanim zrealizowano zamówienie inż. A. Bobek (Zdaniewski) zaproponował zmodyfikowaną konstrukcję samolotu, posiadającą kadłub spawany z rur stalowych. Seryjne zmodyfikowane maszyny otrzymały oznaczenie PWS-14.
PWS -12.
Samolot PWS-12 bis otrzymał cywilne znaki rejestracyjne SP-AFE i w marcu 1931 roku pilot mjr J. Długoszowski na tej maszynie wziął udział w rajdzie na trasie Warszawa-Tallin-Warszawa. Po czym maszyna powróciła do wojska. W 1932 roku samolot PWS-12 bis otrzymał nowe cywilne znaki rejestracyjne SP-AKE. Maszyna ta znana była z pokazów akrobacyjnych pilota por. J. Orłowskiego. W kwietniu 1933 roku por. pil. J. Orłowski na PWS-12 bis wziął udział w Rajdzie Bałkańskim, którego trasa przebiegała przez Bukareszt, Sofię, Zagrzeb, Wiedeń, Bratysławę, Pragę i Brno, gdzie pilot Orłowski przedstawiał pokazy akrobacji. Samoloty PWS-12 posiadały wojskowe numery ewidencyjne 57-1 (PWS-12) i 57-2 (PWS-12bis). Maszyna o numerze ewidencyjnym 57-1 służyła w Eskadrze Doświadczalnej IBTL, gdzie prowadzono na niej próby pomiaru ciśnienia powstającego za śmigłem. Natomiast samolot o numerze 57-2 został przydzielony do Eskadry Treningowej przy 1 Pułku Lotniczym, gdzie znajdował się do mają 1934 roku.
Samolot PWS-12 był protoplastą rodziny maszyn PWS-14, PWS-16 i PWS-26.
PWS-12bis SP-AKE - maszyna ta brała udział w Rajdzie Bałkańskim.
Pierwszy prototyp PWS-12 został oblatany w listopadzie 1929 roku przez pilota Franciszka Rutkowskiego. Po próbach przeprowadzonych w PWS samolot został zmodyfikowany, zmieniono osłonę silnika, słupki między płatami, a także zaokrąglono końcówki skrzydeł. Drugi prototyp oznaczony jako PWS-12 bis został oblatany 18 listopada 1930 (niektóre źródła podają 28 listopada).
Pierwszy prototyp PWS-12.
Warto zauważyć, że samolot PWS-12 bis był lżejszy od maszyny PWS-12 o dwadzieścia kilogramów. Ponadto maszyna w stosunku do pierwszego prototypu posiadała zmodyfikowany kształt steru kierunku, a także posiadała metalowe śmigło. Natomiast między zastrzałami podwozia umiejscowiony został zbiornik paliwa umożliwiający wykonywanie lotów obróconych. Zimą 1930/31 roku PWS-12 bis przeszedł próby kwalifikacyjne w Instytucie Badań Technicznych Lotnictwa. W 1931 roku ( niektóre źródła podają 1932 rok) wojsko zamówiło dwadzieścia samolotów PWS-12. Zanim zrealizowano zamówienie inż. A. Bobek (Zdaniewski) zaproponował zmodyfikowaną konstrukcję samolotu, posiadającą kadłub spawany z rur stalowych. Seryjne zmodyfikowane maszyny otrzymały oznaczenie PWS-14.
PWS -12.
Samolot PWS-12 bis otrzymał cywilne znaki rejestracyjne SP-AFE i w marcu 1931 roku pilot mjr J. Długoszowski na tej maszynie wziął udział w rajdzie na trasie Warszawa-Tallin-Warszawa. Po czym maszyna powróciła do wojska. W 1932 roku samolot PWS-12 bis otrzymał nowe cywilne znaki rejestracyjne SP-AKE. Maszyna ta znana była z pokazów akrobacyjnych pilota por. J. Orłowskiego. W kwietniu 1933 roku por. pil. J. Orłowski na PWS-12 bis wziął udział w Rajdzie Bałkańskim, którego trasa przebiegała przez Bukareszt, Sofię, Zagrzeb, Wiedeń, Bratysławę, Pragę i Brno, gdzie pilot Orłowski przedstawiał pokazy akrobacji. Samoloty PWS-12 posiadały wojskowe numery ewidencyjne 57-1 (PWS-12) i 57-2 (PWS-12bis). Maszyna o numerze ewidencyjnym 57-1 służyła w Eskadrze Doświadczalnej IBTL, gdzie prowadzono na niej próby pomiaru ciśnienia powstającego za śmigłem. Natomiast samolot o numerze 57-2 został przydzielony do Eskadry Treningowej przy 1 Pułku Lotniczym, gdzie znajdował się do mają 1934 roku.
Samolot PWS-12 był protoplastą rodziny maszyn PWS-14, PWS-16 i PWS-26.
PWS-12bis SP-AKE - maszyna ta brała udział w Rajdzie Bałkańskim.
Malowanie
Samolot PWS-12 posiadał malowanie
zielono-oliwkowe. Maszyna PWS-12 bis pomalowana była na kolor biało-czerwony i
w takich barwach wzięła udział w Rajdzie Bałkańskim.
w LWS "Czapl
Konstrukcja
Drewniana, kryta płótnem. Napęd stanowił
9-cylindrowy silnik gwiazdowy Wright „Whirlwind J5” o mocy 220 KM.
Podstawowe dane
Rozpiętość: 9,00 m
Długość: 6,90 m
Wysokość: 2,85 m
Powierzchnia nośna: 25,00 m²
Masa własna: 785 kg
Masa Startowa: 1120 kg
Prędkość maksymalna: 190 km/h
Prędkość przelotowa: 175 km/h
Prędkość minimalna: 75 km/h
Prędkość wznoszenia: 4,3 m/s
Pułap: 4750 m
Zasięg: 640 km
Rozbieg: 120 m
Zużycie paliwa: 45-50 l/h
Źródła
Bartłomiej
Belcarz „Samolot szkolno – akrobacyjny PWS-26” TBiU nr 134 wyd. MON 1990Tadeusz Chwałczyk, Andrzej Glass „Samoloty PWS” WKiŁ 1990.
Tadeusz Królikiewicz „Wojskowe samoloty szkolne 1918-1939” Barwa w lotnictwie
polskim WKiŁ 1988.
/SZCZEPAN/