Łódź latająca CAMS-30E



Znalazłeś błąd? 


Powstanie

    Projekt konstrukcyjny łodzi latającej CAMS-30E powstał w wytwórni Chantiers Aero-Martimes de la Seine (CAMS) w 1922 roku pod kierownictwem inżyniera Conflentiego. Premiera nowej łodzi latającej odbyła się w listopadzie 1922 roku, kiedy to została wystawiona na Salonie Lotniczym w Paryżu, gdzie wzbudziła duże zainteresowanie.

    


Prototyp łodzi CAMS-30E.

   
    Produkcję seryjną łodzi latającej CAMS-30E podjęto w 1924 roku budując 32 maszyny z czego jeden prototyp, 30 maszyn w wersji E (Ecole – szkolny) i jedną maszynę w wersji T (turystycznej). Dwadzieścia maszyn zostało przekazanych na stan francuskiego lotnictwa morskiego, natomiast 10 maszyn sprzedano zagranicę 6 maszyn zakupiła Serbia ( nr 23-28), a cztery łodzie zakupiła Polska. Maszyna w wersji T została sprzedana prywatnemu klientowi we Francji.

W Polsce

    W końcu 1924 roku Kierownictwo Marynarki Wojennej określiło wstępny program rozwoju marynarki wojennej na lata 1925-1928. Program dotyczył między innymi rozwoju lotnictwa morskiego. Program rozbudowy Marynarki Wojennej został ostatecznie zatwierdzony przez Rząd RP już na początku 1925 roku. W odpowiedzi na zapotrzebowanie na samoloty dla lotnictwa morskiego wiele zagranicznych wytwórni złożyło propozycje, m.in. zakłady włoskie, francuskie i angielskie. Ostatecznie wybrano ofertę francuska nawiązując tym samym do zamówień sprzętu lotniczego przeprowadzonych przez gen. Levegu'a.
   
   

CAMS-30E o numerze 2-3 na wózku do przetaczania.

     

    Największe dostawy wodnosamolotów zakupionych we Francji nastąpiły w 1926 roku, kiedy to do Pucka trafiły maszyny CAMS (4 sztuki) , FBA (16) i Latham (8). Na wyposażenie Morskiego Dywizjonu Lotniczego w Pucku zakupiono 4 egzemplarze łodzi latającej CAMS-30E, które zostały dostarczone do Polski drogą morską na pokładzie transportowca marynarki wojennej ORP „Wilja” do Gdańska, skąd do Pucka maszyny zostały przetransportowane koleją. Maszyny ponownie zmontowano w bazie w Pucku, gdzie oblatane zostały przez ppor. pil. Adolfa Stempkowskiego.
    Łodzie latające CAMS-30E otrzymały numery taktyczne, które należały przedtem do włoskich łodzi Macchi M-9, a były to numery od 21 do 24 chociaż można się spotkać z inną numeracją np.: zamiast nr 23 oznaczenie 2-3. CAMS-30E z racji braku uzbrojenia (były to maszyny szkolne), zostały przekazane do Sekcji Ćwiczeń MDLot i używano je tylko do szkolenia i również do zadań rozpoznawczych.
    Według zestawienia stworzonego przez prof. dr hab. Andrzeja Olejkę można określić ilość łodzi CAMS-30E znajdujących się na wyposażeniu MDLot w poszczególnych latach: 1926 – 4 egzemplarze, 1927 – 4, 1928-1929 – 4, 1930 – 2 (3?), 1931 – 1 (2?).
    Łodzie latające CAMS-30E zostały wycofane z wyposażenia MDLot w 1930 roku, kiedy to w rozkazie z 10 kwietnia tego roku, przeznaczono do kasacji egzemplarze o numerach 2-1, 2-2 natomiast ostatnia wzmianka o maszynie 2-3 pochodzi z dnia 30 listopada 1929 roku.
    Dnia 11 mają 1930 roku na Zatoce Puckiej wypadkowi uległa łódź o numerze 2-4 (niektóre źródła podają, że była to maszyna o numerze 2-3). Kadłub tej maszyny został pozbawiony płatów, zamontowano na nim koła i używano go jako karawanu, którym przewieziono w dniu 24 lipca 1930 roku trumnę ze zwłokami ppor. mar. Zygmunta Podgórskiego, który zginął w dniu 21 lipca 1930 roku od uderzenia łopaty śmigła wodnosamolotu Latham 43HB3.
   


Lipiec 1930 r. Pogrzeb ppor. mar. Zygmunta Podgórskiego.
 
   
    Ostatnia łódź latająca CAMS-30E nr? (źródła nie podają numeru maszyny) przeznaczona do kasacji została wykorzystana w roli eksponatu podczas VIII Tygodnia Propagandy LOPP w Pucku w dniach 7-12 lipca 1931 roku. Warto wspomnieć że w 1932 roku z dwóch kadłubów skasowanych CAMSów skonstruowano ślizgowiec w układzie katamaranu z dodanym 180 konnym silnikiem. Ślizgowiec został zbudowany przez kursantów obsługi wodnosamolotów wg projektu i kierownictwa ppor. pil Gustawa Sidorowicza. Ślizgowiec miał być przeznaczony do nauki szybkiego pływania w warunkach zbliżonych do startów i lądowań na wodnosamolotach.
   


CAMS-30E nr 23, w bazie w Pucku.

     
    Łódź latająca CAMS-30E nie była zbyt bardzo lubiana przez pilotów w ich opinii była narowista i niebezpieczna i mogła służyć jedynie do podtrzymywania nawyków już doświadczonych pilotów, a nie do szkolenia podstawowego pilotów. Ponadto CAMS-30E posiadał wadę konstrukcyjną w postaci zbyt płaskiego i długiego kadłuba, który pękał przy starcie lub wodowaniu nawet przy małej fali. Jeśli patrząc na wady konstrukcyjne CAMS-30E uwzględniając przy tym nieodnotowania żadnego wypadku śmiertelnego, należy uznać tę maszynę za udaną.

Malowanie

    Łodzie latające CAMS-30E malowano według następującego schematu: powierzchnie górne i boczne otrzymały barwę oliwkowo zieloną, natomiast spód kadłuba poniżej linii wodnej pomalowano na granatowo (niektóre źródła wskazują że malowano także łodzie w odcieniu szarym morskim). 
    Numery taktyczne, oznaczenia masowe i producenta (kotwiczka na dziobie) posiadały barwę białą. Wytwórnia CAMS nanosząc szachownice zmieniła jej rozkład pól. Ponadto maszyna posiadała łącznie dziesięć szachownic (!). Na stateczniku pionowym, sterze wysokości i skrzydłach  górnych i dolnych.



Konstrukcja

    Jednosilnikowy dwupłat. Wodnosamolot przeznaczony do szkolenia i treningu, a także do zadań rozpoznawczych. Konstrukcja drewniana ze sklejki. Kadłub łodziowy, kratownicowy,płaskodenny z redanem pokryty sklejką, przód dna lekko wyprofilowany. Załogę stanowiły dwie osoby pilot i obserwator lub uczeń instruktor. Załoga zajmowała miejsca obok siebie, kabina otwarta z podwójnymi sterownicami, wiatrochron składał się z dwóch okiennych połówek. Płaty dwudźwigarowe, drewniane, górny z baldachimem. Komora płatów powiązana stojakami-rozpórkami z rur duralowych i usztywniona stalowymi cięgnami. Pod dolnym płatem dwa pływaki stabilizujące. Zbiornik paliwa w kadłubie o pojemności 140 litrów. Silnik zabudowany na koźle z rur stalowych. apęd silnik rzędowy w układzie V, Hispano – Suiza L-4 o mocy 150 KM. Chłodzony cieczą. Śmigło pchające.


Podstawowe dane

Rozpiętość: 12,40 m
Długość: 9,38 m
Wysokość 3,12 m       
Masa własna: 850 kg
Masa użyteczna: 420 kg 
Masa całkowita: 1270 kg   
Prędkość przelotowa: 120 km/h
Prędkość wznoszenia: 2,6 m/s
Prędkość maks. 150 km/h         
Pułap: 3000 m
Pow. nośna: 43,00 m kw             
Zasięg: 400 km
Obciążenie pow. nośnej: 29,5 kg/m kw                                           
Zapas paliwa: na 3,5 h lotu

Źródła

A. Olejko „Zapomniane Hydroplany. Nad Bałtykiem i Polesiem 1924-1937”
A. Morgała „Samoloty w polskim lotnictwie morskim”
A. Olejko "Francuskie wodnosamoloty w Polskim Lotnictwie Morskim" w Aeroplan 4/95


/SCZEPAN/