Balon zaporowy WBS wz.39

(WBS 39)

Znalazłeś błąd? 

Balon WBS-39 w 1939 roku w Legionowie.
Balon WBS-39 w 1939 roku w Legionowie.

 

    Niewiele udało się odnaleźć na temat tej konstrukcji. Otóż już w połowie lat trzydziestych dwa podstawowe rodzaje balonów szły w zupełnie różnych kierunkach. Balony obserwacyjne były już przestarzałą konstrukcją zarówno w budowie, jak i koncepcji. Większość prób modernizacji wynikało z inicjatywy samej kadry usiłującej ocalić swoje jednostki. Balony zaporowe miały się inaczej. Wraz ze wzrostem roli lotnictwa bombowego wzrastała też rola wszelkich stacjonarnych środków przeciwlotniczych, w tym balonów zaporowych. Ich modyfikacje nie wynikały z prób ocalenia, ale chęci jeszcze lepszego ich wykorzystania.

      Balony zaporowe "N" i "NN" w połowie lat trzydziestych nie spełniały jednak technicznie stawianych przed nimi zadań. Były tak dlatego, że przy wietrze 12 m/s tandem N-NN odchylał się nawet o około 45o. Zmniejszało to pułap operacyjny do 800 m, czyli z 3800 m do 3000. 

     Pojawiło się kilka propozycji, z których najlepszymi projektami okazały się balony WBS-PN oraz WBS-ZB. Oba te projekty uznano za interesujące. Połączono ich zalety. Z balonu PN zastosowano powłokę i kształt poszycia. Z balonu ZB wykorzystano unikalny projekt stateczników stałych. Dotychczas stateczniki były pompowane jako integralna część balonu, choć stanowiąca oddzielną komorę powietrzną. Stateczniki projektu inż. Z.Burzyńskiego pozwalały natomiast na lepszą sterowność balonu.

      Grupa projektowa powołana w Wytwórni Balonów i Spadochronów w Legionowie połączyła te dwa projekty na początku 1939 roku, tworząc bardzo udaną konstrukcję balonu zaporowego wz.39. Po zaakceptowaniu projektu przez MSWojsk. WBS rozpoczął produkcję serii próbnej. Nie udało się ustalić kiedy ją ukończono, ale wiadomo, że było to jeszcze przed wybuchem wojny. I zamówienie wojskowe obejmowało 50 sztuk, co należy ocenić jako duże zamówienie wynikające zapewne z dużej dozy zaufania do nowej konstrukcji. Liczba 50 sztuk pozwoliłaby na wystawienie 25 posterunków, czyli 25 tandemów w systemie: "dolny", "górny".  
     Pewną informację co do ich produkcji znajdujemy w ocenie stanu przygotowania obrony przeciwlotniczej do wojny zawartej w meldunku Generalnego Inspektora Sił Zbrojnych gen. bryg. dr J. Zająca z 15 czerwca 1939 roku, który stwierdza, "Sprzęt przestarzały: liny cienkie (nie wytrzymują wiatru powyżej 10-12 m/s), powłoki stare, nieszczelne. Balony nowego typu w produkcji". Nie ma wątpliwości, że chodzi o WBS wz.39.

      Balony zostały odebrane przez 2. Batalion Balonowy, jednak nie zostały użyte w obronie polskiego nieba w 1939 roku. Spowodowane było to brakiem dźwigarek, choć nasuwa się myśl, że można było użyć nowych balonów zamiast wadliwych N-NN. Zapewne przesadziło tu zaufanie do starego znanego sprzętu i brak przeszkolenia do użytkowania nowego. Losy balonów pozostają jednak nieznane. Możliwe, że pozostały w Legionowie, albo cofały się wraz z Parkiem Bazy Balonowej nr 1.  Można przyjąć, że zostały zdobyte przez Niemców.


Po wrześniu 1939   

    Po wrześniu 1939 roku, gdy do Anglii dotarli pracownicy WBS oraz żołnierze z batalionów balonowych, kontynuowano prace nad ulepszonym balonem zaporowym. Część projektantów podjęła prace na Wydziale Studiów Technicznych, gdzie ppłk.S.Mazurek podjął się kierownictwa Referatu Balonów i Spadochronów. Razem z inż. Józefem Paczosą w Doświadczalnych Zakładach Balonowych (Baloon Development Establishment) w Cardington opracowali balon zaporowy PNB - Polish Naval Balloon. Powstał on w oparciu o odtworzony przez Paczosę projekt balonu wz.39 i był jego dokładną kopią. W 1942 roku zbudowano 2 prototypy. Typ I, nazwany PNB-I miał pojemność 200 m3. Typ II, oznaczony jako PNB-II miał pojemność 900 m3

      Balony PNB były wykonane przez polskich rzemieślników pod nadzorem chor. Czesława Nowackiego. Doświadczenia i próby w locie wykonano w 1943 roku. Mimo, iż były pomyślne brytyjskie dowództwo zaniechało dalszych prób. Okoliczności nie są jednak jasne. Według wspomnień powód tego był prozaiczny. Inż. Mazurek postawić miał podobno warunek, ze balon PNB powinien być przyjęty do eksploatacji jako balon konstrukcji polskich inżynierów Paczosy i Mazurka. Brytyjczykom się to nie spodobało i zarzucono projekt. Zachowanie dla Brytyjczyków typowe wobec obcych narodów w II wojnie światowej.

Konstrukcja

    Balon miał też nieco większą objętość niż dotychczas używane N i NN. Posiadał pas rozszerzalny, olinowanie uwięzi i 3 stateczniki sztywne składane, wykonane z rur duralowych obciągniętych płótnem. Spełniał funkcję tandemu.

 


Podstawowe dane

Pojemność: ???


Źródła

"Wojska balonowe Legionowo 1897 - 1939" J. Szczepański
"1 Batalion Balonowy" Z. Kozak, Z.Moszumański, J.Szczapański

http://www.republika.pl/awiacja/index.html
/PATHE/