Balon obserwacyjny Perseval-Singfeld

(Drachenballon)
(Balon Typu AE)

Znalazłeś błąd? 

Drachenballon w 1898 roku.
Drachenballon w 1898 roku.

Powstanie

    Przed I wojną światową oraz w czasie jej trwania dwóch słynnych konstruktorów budowało balony i sterowce w Niemczech. Był to Zeppelin oraz mniej znany major August von Parseval. Urodził się on w 1861 roku, we Frankenthal w Palatynacie (zmarł 22.II.1942 w Berlinie). W roku 1879 wstąpił do szkoły wojskowej w Monachium, do 1907 służył w wojsku. Od 1883 poświęcił się statkom powietrznym, tak jak inni pasjonaci: Hans Bartsch von Sigsfeld, von Krogh, August Riedinger, czy von Bessus. Z Parsevalem współpracował inż. Hans Bartsch von Sigsfeld i właściciel fabryki August Riedinger. Konstruował dwa rodzaje statków powietrznych - balony i sterowce. O ile sterowce Zeppelina odeszły do historii, o tyle powojenne niewielkie pasażersko-reklamowe półsztywne sterowce Parseval-Naatz stały się wzorcem dla większości obecnie latających sterowców, zwanych po angielsku blimp. Pierwszy sterowiec wzniósł się w Berlinie 26 Maja 1906 roku. 

     Przedmiotem tego artykułu pozostają jednak balony. Pierwsze konstrukcje powstawały na przełomie XIX i XX wieku. Większość z nich była przeznaczona na potrzeby wojska, gdyż wojska balonowe przeżywały wtedy swój rozkwit. Po kilku próbach udana konstrukcja powstała około 1898 roku, a wojsko niemieckie przyjęło ją jako podstawowy balon obserwacyjny Drachenballon konstrukcji Perseval-Singfeld. Używany był w czasie I wojny światowej przede wszystkim na froncie zachodnim. Na froncie wschodnim Niemcy posiadali niewielkie tylko jednostki lotniczo-balonowe. 

     Drachenballon wytwarzano w fabryce w Augsburgu, której właścicielem był Riedinger. Wiadomo, iż wojsko umieściło ich produkcję także w Monachium w Metzeler&Co. Szły także na eksport. 5 sztuk zakupiła Szwecja. 2 z nich użytkowała armia, 3 natomiast marynarka wojenna. Na ladzie balony przydzielono do kompanii balonowej w Frösunda, gdzie zbudowano hale balonowe. Marynarka Szwecji miała specjalny okręt, zwany "Ballongfartyget nr 1", a później Albatros. Była to barka zbudowana w 1902 roku z 20 ludźmi i wytwórnią wodoru na pokładzie.

 Szwedzki Drachen stawiany z Albatrosa.

Szwedzki Drachen stawiany z Albatrosa.

    Omawiany balon użytkowany był też w...Rosji. Tam zainteresowanie balonami w służbie na morzu zaczęło się około 1880 roku, a na początku XX wieku Flota Bałtycka i Czarnomorska miały małe jednostki balonowe. Kiedy w 1904 roku wybuchła wojna z Japonią, dotkliwe dla obu stron stały się straty od min morskich. S.A. Stroganov, bogaty były rosyjski oficer marynarki wojennej mieszkający w Paryżu, zaoferował się, że pomoże zdobyć i wyposażyć odpowiedni okręt. Jego przedstawiciele zakupili wtedy m.in. 4 balony Parseval-Sigsfeld oraz fabrykę wodoru. W październiku 1904 roku na zakupionym okręcie Lahn zamontowano zakupiony sprzęt i uzbrojenie, z czego powstał bardzo nowoczesny okręt Rus. W lutym 1905 roku wypłynął on z 3 Eskadrą Pacyfiku, a na wysokości Danii...popsuł się (jak to rosyjskie statki w tej wojnie miały w zwyczaju). W czasie powrotu do Libau na naprawy, kpt. Kolyankovsky przeprowadził próby kompanii balonowej. Jeden balon utracono po tym jak staranował hangar na pokładzie, a drugi zerwał się z uwięzi, przeleciał nad Szwecję i nigdy go już nie widziano... Po zezłomowaniu Rus'a w 1905 roku balony pozostały w magazynach w Sewastopolu, nigdy więcej nie użyte.

Balon typu Ae, czyli kopia Caquot'a.

Balon typu Ae, czyli kopia francuskiego Caquot'a.

Drugim typem balonu obserwacyjnego w tym temacie jest Typ Ae. Była to skopiowana wersja francuskiego Caquot'a, także wytwarzanego przez Perseval-Singfeld. Używało go wyłącznie wojsko niemieckie. Brytyjczycy oba typy balonów nazywali "sausages", czyli "kiełbasy". Tak odnoszono się do Niemców w czasie I wojny. Poza tym balony nazywano też "Testicle", czyli zwyczajnie "Jądro". Wznosił się o wiele wyżej niż Drachenballon oraz wytrzymywał większe wiatry, dlatego szybko go zastąpił.

Ciekawostka 
      Niemcy stawiali balony przy silnej obronie przeciwlotniczej i myśliwskiej, a podstawową żelazną regułą pilotów brytyjskich było aby nieatakować ich poniżej 1000 stóp ze względu na olbrzymie ryzyko. Można je było szybko opuścić, dlatego piloci musieli się "zakradać". Wystarczyła krótka seria pocisków zapalających, aby zapalić balon, a załogi balonów od 1915 roku jako jedyne nosiły spadochrony. 

W Polsce    

    W 1918 roku Polacy zdobyli kilka dużych lotnisk zaborczych, m.in. Kraków, Lublin, Lwów, Przemyśl, Warszawę, ale na żadnym nie znaleziono balonów obserwacyjnych, ani innych aerostatów. W momencie zakończenia wojny wszystkie niemieckie jednostki były na froncie zachodnim, a austriackie na włoskim. Problem nie istniałby, gdyby do Wojska Polskiego nie zgłaszali się specjaliści z byłych armii zaborczych. Tymczasowo kierowano ich do lotnictwa, a władze lotnicze postanowiły, ze sformują jednostki aerostatyczne, jak tylko zakupiony zostanie odpowiedni sprzęt. Popierał to m.in ppłk.pil.ster. Aleksander Wańkowicz, który stał się orędownikiem pomysłu utworzenia takich jednostek.

    27 grudnia 1918 roku wybuchło powstanie wielkopolskie, a 6 stycznia 1919 roku powstańcy zajęli lotnisko Ławica, oraz tzw. Halę Zeppelina na Winiarach. Znaleziono ogromne składowisko samolotów oraz 4 balony obserwacyjne Perseval-Siegsfeld. Do tego jedną dźwigarkę konną typu Alpina, kilkaset butli z wodorem i inny mniejszy sprzęt. Sprzęt zabezpieczono, a wiadomość przekazano do Warszawy. Wkrótce okazało się, że 4 balony to w rzeczywistości 3 balony Drachen i 1 balon Ae.

Hala Zeppelina w Poznaniu w 1919 roku. Na I planie widać Balon Ae, czyli kopię Caquot'a. Po prawej i na II planie widać 2 balony typu Drachen.
Hala Zeppelina w Poznaniu w 1919 roku. Na I planie widać Balon Ae, czyli kopię Caquot'a. Po prawej i na II planie widać 2 balony typu Drachen.


    W kwietniu 1919 roku przybył do Poznania szef Sekcji Żeglugi Napowietrznej MSWojsk. ppłk. Wańkowicz, który podjął się organizacji jednostki w oparciu o znalezisko. Sciągnął on do Poznania oficerów z lotnictwa, wcześniej zajmujących się aerostatami w obcych armiach. 5 maja 1919r roku, w oparciu o sprzęt poniemiecki, zorganizowano 1. polową kompanię aeronautyczną, pod dowództwem por. Sławomira Bilka. Jednostka stała sie podstawą dla nowych kompanii, które miano tworzyć wraz z napływem sprzętu. Powstała w Poznaniu Oficerska Szkoła Aeronautyczna, za zgodą urzędującej jeszcze Naczelnej Rady Ludowej. Szkolenia prowadzono według instrukcji francuskich, ale na sprzęcie niemieckim. Pierwszy Drachenballon wzleciał w Poznaniu 23 lipca 1919 roku. 

     We wrześniu 1919 roku Sekcja Żeglugi Napowietrznej przewidywała utworzenie pułku aeronautycznego z jednostki poznańskiej z użyciem 4 niemieckich balonów, a później na pozyskanym ewentualnie sprzęcie francuskim. We wrześniu 1919 roku wojska wielkopolskie weszły w skład Wojska Polskiego. Dowództwo Wojsk Aeronautycznych przeniesiono do Warszawy i tam je rozformowano. W końcu 1919 roku do Polski przybyły balony francuskie i amerykańskie.

     Los balonów Drachen i Ae jest niewyjaśniony do końca. Wiadomo, że pozostawały w służbie Oficerskiej Szkoły Aeronautycznej w latach 1919 - 1920. Nie wiadomo jednak co potem. Można się domyślić, że balon Ae w spisach podawano jako francuski Caquot. Po wojnie polsko - bolszewickiej możliwe, że Drachen'ów pozbyto się, prawdopodobnie po przeniesieniu O.S.A. do Torunia w 1920 roku, lub po jej rozwiązaniu w 1924 roku.


Balon typu AE wprowadzaony do Hali Zeppelina w Poznaniu przez Wojska Wielkopolskie.


Konstrukcja

   Balony Drachen miały miękką powłokę wypełnioną wodorem. Wewnątrz powłoki kryły się dwa miękkie zbiorniki wypełnione powietrzem, zwane balonetami. Nadmuchiwane one były przy pomocy wentylatora napędzanego silnikiem. Balonety kurcząc się i rozszerazjąc pozwalały utrzymać stały kształt zewnętrznej powłoki bez strat gazu nośnego.

    Balony Ae, nie różniły się specjalnie konstrukcją od balonów Caquot R. 


Podstawowe dane

DRACHENBALLON
Pojemność: 750 m3
Max. pułap: 500 m

 Typ Ae
(Do uzupełnienia)



Źródła

"Polskie Wojska Balonowe 1918 - 1939" H.Morawski. Przegląd Sił Powietrznych
http://www.avrosys.nu
http://www.mars.slupsk.pl/fort/sterowce/default.htm
http://www.zeppelinfan.de
http://www.diggerhistory.info
http://www.avalanchepress.com/


/PATHE/