Sterowiec "LECH"

(Zodiak VZ-11)
(Vedette commandée par l'aéronavale Française)

Znalazłeś błąd? 

Sterowiec Lech
Sterowiec Lech,

Powstanie

    Sterowiec ZODIAK VZ-11 był to francuski sterowiec patrolowy, który reprezentował klasę Vedette. Była to konstrukcja francuska, która w czasie I wojny światowej służyła do patrolowania wód, eskortowania konwojów oraz wykrywania i niszczenia okrętów podwodnych. W sumie wyprodukowano 63 sterowce Zodiak, min dla USA, Argentyny, Rosji i Holandii. Często przytaczany fakt, jakoby sterowiec nazywał się we Francji Commandant Coutuelle jest raczej błędny.



W Polsce   

    W roku 1921 serowiec VZ - 11 został zakupiony przez Polską Misję Zakupów w Paryżu na zapotrzebowanie Departamentu dla Spraw Morskich - do patrolowania wybrzeża. W marcu 1922 r. przywieziono z Gdańska do portu balonowego w Toruniu przy Oficerskiej Szkole Aerostatycznej kilkanaście skrzyń. Utworzono specjalny baon szkolny dla obsługi sterowca. Szczupłość środków finansowych nie pozwoliła na sprowadzenie francuskich specjalistów do jego zmontowania. Komendantem sterowca został wyznaczony por. Sławomir Bilek, natomiast jako pomocnika wyznaczono ppor. Burzyńskiego (wylatał na Lechu 300 godzin). W charakterze głównego mechanika wyznaczono majstra wojskowego J. Plutę z asystującym mechanikiem. Natychmiast przystąpiono do składania sterowca. Otrzymał on imię "LECH".


Lech w hali w Toruniu. Widoczna gondola, śmigła i silniki.
Lech w hali w Toruniu. Widoczna gondola, śmigła i silniki.

    Po zmontowaniu sterowiec służył do szkoleń. Łącznie do 1926 roku kursy ukończyło 18 pilotów sterowców i kilkadziesiąt osób obsługi. Loty odbywano zasadniczo w rejonie portu macierzystego. Oprócz tego dokonywano dalszych przelotów, przeważanie do Legionowa i na Winary. Znajdowały się tam wielkie hale i odpowiednie urządzenia zabezpieczające techniczną stronę wyprawy. Największą ilość godzin na Lechu mieli piloci: Bilek, Buszyński, Janusz i Kraczkiewicz.

Przelot Lecha z Torunia do Legionowa nad Warszawą w 1926 roku.
Przelot Lecha z Torunia do Legionowa nad Warszawą w 1926 roku.


    W roku 1924 sterowiec wszedł w skład Batalionu Balonowego w Toruniu, po rozformowaniu OSA w Toruniu. W 1924 roku w CZB w Legionowie, wykonano kilkadziesiąt części dla sterowca Lech, m.in. pierścienie do silnika Anzani, śruby do śmigła, tarcze do lożysk oporowych, piasty do wentylatorów. Poważniejszym zadaniem było przetoczenie wały korbowego sterowca oraz odlanie i dopasowanie łożysk silnika.   

       W roku 1926 zakończono w Legionowie zasadnicze prace przy budowie hali z blachy falistej, o powierzchni 369 m2. Inauguracja miała miejsce w 1927 roku i podczas gali stacjonował w niej sterowiec Lech, który obsługiwany był przez załogę w składzie: por. Kraczkiewicz, por. Burzyński, kpr. Radoła i st.szer.Kowalski. Tuż przed przylotem Lecha w hali zawieszono nowe wrota wzmocnione okuciami oraz urządzono stały posterunek. Podczas jego pobytu w Legionowie urządzono kurs dla pilotów sterowców dla oficerów Detaszowanej Kompanii Balonów Zaporowych oraz Centralnego Zakładu Balonowego. 13.X.1926 zakończono go egzaminem. Wysłużony Lech uległ wkrótce kasacji. 2.III.1928 komisja w składzie: ppłk Wilcz (przewodniczący), mjr Bilek, por Zakrzewski, por. Iżyłowski, por. Nowicki i kpt. Peter z Instytutu Badań Technicznych Lotnictwa przesądziła o jego losie. 

      Z przegumowanej tkaniny poza namiotami, warsztat powłokowy CZB w czerwcu 1928 roku uszył zestaw fartuchów robotniczych, wykorzystywanych w wodorowni. Ważniejsze części mechaniczne Lecha zostały przekazane do Głównej Składnicy Balonowej (silnik Anzani, zegar, narzędzia do robót precyzyjnych), natomiast reszta do batalionów balonowych. W legionowskiej jednostce do szkolenia wykorzystywano pochodzącą ze sterowca busolę orientacyjną, klinometr i licznik obrotów.

Gondola Lecha
Gondola Lecha



Toruń 1926 rok. Gondola Lecha wraz z obsługą.

Konstrukcja

   Był to sterowiec ciśnieniowy z powłoką wyposażona w balonet. Powłoka wykonana była z podwójnej przegumowanej tkaniny bawełnianej.

     Gondolę podwieszono na linach stalowych i konopnych. Wewnątrz gondoli mieściło się 7-8 osób, w tym 4 osoby załogi. Oprócz tego znajdował się tam zbiornik paliwa, wentylator, balast wodny i piaskowy. 
    Napęd stanowiły dwa silniki Renault, 2 x 80 KM, napędzające śmigła pchające. Silniki były zabudowane na specjalnych ramach na zewnątrz po obu stronach gondoli. Niejasne jest podawanie w niektórych źródłach tyou silników jako Renault, a w niektórych jako Anzani. 
    Ładunek bomb mógł byś zawieszony na wyrzutnikach Michelin umocowanych pod spodem gondoli. 


Podstawowe dane

pojemność: 3150 m3,
długość: ok. 50 m,
średnica: 12 m,
prędkość max: 80 km/h,
zasięg: 800 km,
pułap max: 3000 m,
załoga: do 6 osób,
czas pracy silników: 10 h
ładunek: 240-320 kg bomb


Źródła

"Wojska balonowe Legionowo 1897 - 1939" J. Szczepański
"1 Batalion Balonowy" Z. Kozak, Z.Moszumański, J.Szczapański

www.airbot.net

www.odkrywca.pl

/PATHE/