Sterowiec "LECH"
(Zodiak VZ-11)(Vedette commandée par l'aéronavale Française)

Sterowiec Lech,
Powstanie
W Polsce
W roku 1921
serowiec VZ - 11 został zakupiony przez Polską Misję Zakupów w Paryżu na
zapotrzebowanie Departamentu dla Spraw Morskich - do patrolowania
wybrzeża. W marcu 1922 r. przywieziono z Gdańska do portu balonowego w
Toruniu przy Oficerskiej Szkole Aerostatycznej kilkanaście skrzyń.
Utworzono specjalny baon szkolny dla obsługi sterowca. Szczupłość środków
finansowych nie pozwoliła na sprowadzenie francuskich specjalistów do jego
zmontowania. Komendantem sterowca został wyznaczony por. Sławomir Bilek,
natomiast jako pomocnika wyznaczono ppor. Burzyńskiego (wylatał na Lechu 300
godzin). W charakterze głównego mechanika wyznaczono majstra wojskowego J.
Plutę z asystującym mechanikiem. Natychmiast przystąpiono do składania
sterowca. Otrzymał on imię "LECH".


Przelot Lecha z Torunia do Legionowa nad Warszawą w 1926 roku.
W roku 1924
sterowiec wszedł w skład Batalionu Balonowego w Toruniu, po
rozformowaniu OSA w Toruniu. W 1924 roku w CZB w Legionowie,
wykonano kilkadziesiąt części dla sterowca Lech, m.in. pierścienie do silnika
Anzani, śruby do śmigła, tarcze do lożysk oporowych, piasty do wentylatorów.
Poważniejszym zadaniem było przetoczenie wały korbowego sterowca oraz odlanie i
dopasowanie łożysk silnika.
W roku 1926 zakończono w Legionowie zasadnicze prace przy budowie hali z
blachy falistej, o powierzchni 369 m2. Inauguracja miała miejsce w 1927
roku i podczas gali stacjonował w niej sterowiec Lech, który obsługiwany
był przez załogę w składzie: por. Kraczkiewicz, por. Burzyński, kpr. Radoła i
st.szer.Kowalski. Tuż przed przylotem Lecha w hali zawieszono nowe wrota
wzmocnione okuciami oraz urządzono stały posterunek. Podczas jego pobytu w
Legionowie urządzono kurs dla pilotów sterowców dla oficerów Detaszowanej
Kompanii Balonów Zaporowych oraz Centralnego Zakładu Balonowego. 13.X.1926
zakończono go egzaminem. Wysłużony Lech uległ wkrótce kasacji. 2.III.1928
komisja w składzie: ppłk Wilcz (przewodniczący), mjr Bilek, por Zakrzewski,
por. Iżyłowski, por. Nowicki i kpt. Peter z Instytutu Badań Technicznych
Lotnictwa przesądziła o jego losie.
Z przegumowanej tkaniny poza namiotami, warsztat powłokowy CZB w czerwcu 1928 roku uszył zestaw fartuchów robotniczych, wykorzystywanych w wodorowni. Ważniejsze części mechaniczne Lecha zostały przekazane do Głównej Składnicy Balonowej (silnik Anzani, zegar, narzędzia do robót precyzyjnych), natomiast reszta do batalionów balonowych. W legionowskiej jednostce do szkolenia wykorzystywano pochodzącą ze sterowca busolę orientacyjną, klinometr i licznik obrotów.

Gondola Lecha

Toruń 1926 rok. Gondola Lecha wraz z obsługą.
Konstrukcja
Gondolę podwieszono na linach stalowych i konopnych. Wewnątrz gondoli mieściło
się 7-8 osób, w tym 4 osoby załogi. Oprócz tego znajdował się tam zbiornik
paliwa, wentylator, balast wodny i piaskowy.
Napęd stanowiły dwa silniki Renault, 2 x 80 KM, napędzające śmigła
pchające. Silniki były zabudowane na specjalnych ramach na zewnątrz po obu
stronach gondoli. Niejasne jest podawanie w niektórych źródłach tyou silników
jako Renault, a w niektórych jako Anzani.
Ładunek bomb mógł byś zawieszony na wyrzutnikach Michelin umocowanych pod
spodem gondoli.
Podstawowe dane
pojemność: 3150 m3,
długość: ok. 50 m,
średnica: 12 m,
prędkość max: 80 km/h,
zasięg: 800 km,
pułap max: 3000 m,
załoga: do 6 osób,
czas pracy silników: 10 h
ładunek: 240-320 kg bomb

Źródła
"Wojska balonowe Legionowo 1897 - 1939" J.
Szczepański
"1 Batalion Balonowy" Z. Kozak, Z.Moszumański, J.Szczapański


