Torpeda francuska 550 mm

Znalazłeś błąd? 

Powstanie

    Torpedy były powszechnie używane już w czasie I wojny światowej. Pierwszym konstruktorem torpedy (nazywanej wtedy miną samobieżną), był Anglik - inż. Robert Whitehead. W 1868 roku zbudował prototyp miny samobieżnej o średnicy 356 mm (14 cali). W 1871 roku Anglia zakupiła prawa wytwórcze i rozpoczęto produkcję torped Whitehead. Więcej o nich w dziale o torpedach brytyjskich. 

       Swoją konstrukcję Brytyjczycy chętnie sprzedawali innym krajom, np. Rosji i Japonii. Intensywne prace trwały w Niemczech. Udało się im wyprodukować lepsze konstrukcje w czasie obu wojen niż jakiekolwiek inne państwo. Ogólnie można powiedzieć, że każdy rok przynosił informacje o postępach w tej dziedzinie.

      Francja także starała się nie pozostawać w tyle za innymi państwami. W czasie I wojny światowej używała torped 450 mm własnej konstrukcji. Omawiane torpedy powstały jednak dopiero w latach dwudziestych. Francuskie torpedy okrętowe uderzeniowe okresu międzywojennego różniły się od innych głównie kalibrem - 550 mm. Torpedy te, jeszcze na koniec lat 80-tych były na uzbrojeniu francuskich okrętów wz.Z16, E14 i E15. W charakterze głównego czynnika napędowego zastosowano w nich mieszankę powietrzno - spirytusową, która spalała się w podgrzewaczach, a gazy były kierowane do silnika tłokowego lub turbiny gazowej. Było to unikatowe rozwiązanie.

       W latach 1923 - 26 produkowano torpedy z przeznaczeniem dla konkretnego typu nosiciela. Były to:
- 1923D - dla krążowników
- 1923DT - dla torpedowców i niszczycieli
- 1924V - dla okrętów podwodnych
- 1926V i 1926DA - dla samolotów (kalibru 400 mm)

W Polsce

    Polska przed 1939 roku użytkowała torpedy wz.1923DT i wz.1924V. Były to podstawowe torpedy Marynarki Wojennej obok torped angielskich. Pierwsze pojawiły się pod koniec lat dwudziestych, wraz z dostarczaniem z Francji budowanych okrętów. Francuskich torped wz.1923DT używały ORP Burza, ORP Grom i ORP Wicher. Torped dla broni podwodnej wz.1924V używały okręty ORP Żbik, ORP Ryś i ORP Wilk. Nie udało się określić łącznej ilości torped sprowadzonych do Polski. Koszt torpedy francuskiej w latach 1928-30 oscylował około 43.750 zł. 

    Spośród polskich okrętów  wyposażonych w omawiane torpedy francuskie,  żaden nie zdołał ich użyć w obronie kraju w 1939 roku. ORP Wicher rozbrojony został na Helu z 6 wyrzutni. ORP Burza przeszła do Anglii. ORP Żbik i Ryś przeszły do Szwecji wraz z 6 wyrzutniami każdy. Wilk przeszedł do Anglii, gdzie nie odegrał większej roli, ze względu na ciągłe usterki techniczne.

Torpeda z głowicą ćwiczebną na pokładzie ORP Wicher.

Ćwiczenia z torpedą.

Konstrukcja

    Torpeda składa się z czterech podstawowych części: głowicy (bojowej/ćwiczebnej), przedziału zbiorników (powietrza, paliwa, oleju), przedziału silnika i przyrządów sterowania, ogona wraz ze statecznikami i śrubami napędowymi. 

      Głowica bojowa - jest to pierwsza opływowa część torpedy. Znajduje się w niej ładunek materiału wybuchowego (trotyl) oraz zapalnik uderzeniowy. Kadłub głowicy wykonano ze stali. Głowica posiadała balast ołowiany, który umożliwiał obniżenie jej środka ciężkości, a przez to zapewniał odpowiednią stateczność torpedy podczas przebiegu.

Zapalnik uderzeniowy torpedy.

    Zapalnik uderzeniowy - ma kształt cylindryczny. W przedniej części znajduje się urządzenie uderzeniowe wraz z czujnikami prętowymi i mechanizmem zabezpieczającym. Zadaniem zapalnika było wywołanie detonacji materiału wybuchowego, w momencie uderzenia w cel. Urządzenie uderzeniowe zabezpieczone jest motylkiem, który ma zapobiegać przypadkowej detonacji podczas prac przygotowawczych torpedy. Uzbrojenie zapalnika następuje około 30 m od celu. Spłonki zapalające mają tuleję mosiężną. Nad spłonkami umieszczono iglice, w które uderza młoteczek podczas trafienia w cel. Detonator znajduje się w mosiężnym kadłubie i składa się z cylindrycznych krażków prazowanego melinitu o masie od 0,5 do 1,5 kg (zależy od typu torpedy).

    Głowica ćwiczebna - przeznaczona jest do strzelań w okresie pokoju, w celu szkolenia przygotowania torpedy i celowania. Przykręca się ją w miejsce głowicy bojowej. Ma ten sam ciężar i wymiary. Wewnątrz niej znajduje się zbiornik oleju, zbiornik fosforanu wapnia oraz rejestrator automatyczny zanurzania i przechyłów. W celu wyważenia, wewnątrz górnej części znajdują się parafinowe odpady korkowe, a w dolnej balast ołowiany o masie 170 kg. Głowica posiadała specjalne ucho, które umożliwiało wyjęcie jej z wody po strzale, gdyż wypływała na powierzchnie i odzyskiwano ją. 

     Rejestrator - zastosowano rejestrator z 1917 roku, który ma dwa czujniki: hydrostatyczny i wahadłowy. Taśma z rejestrowanymi zmianami zanurzenia i przechyłów torpedy umożliwia po strzale odtworzenia biegu i sprawdzenie prawidłowości oddanego strzału.

    Przedział zbiorników - składa się ze zbiornika sprężonego powietrza, paliwa (alkoholu) i zbiornika olejowego.

     Zbiornik powietrza - wykonany jest ze stali chromowo - niklowej o grubości ścianek 11mm i pojemności 460 l. Ciśnienie robocze to 16-17 MPa (170-186 kG/m³). Jest to najdłuższa część torpedy.

     Zbiornik paliwa - wykonany jest ze stali, a grubość ścianek jest mniejsza niż w zbiorniku powietrza. Objętość to 80 l. Jako paliwo zastosowano alkohol etylowy, który jest wypychany ze zbiornika przez powietrze o obniżonym ciśnienia i dostarczany rurociągiem do podgrzewacza. 

     Zbiornik oleju - ma kształt kulisty i jest wykonany z blachy mosiężnej. W górnej części znajduje się wlew oleju. Objętość zbiornika to 9 l. Olej jest przeznaczony do smarowania mechanizmów silnika napędowego i przekładni. Wypychany ze zbiornika przez powietrze o obniżonym ciśnieniu.

     Przedział silnika i przyrządów sterowania - dzieli się na 2 części. Pierwsza z nich jest nieszczelna i zawiera czterocylindrowy silnik napędowy, regulator ciśnienia powietrza, podgrzewacz, przyrząd zanurzenia i maszynkę sterową sterów poziomych. W drugiej części znajduje się żyroskop wraz z reduktorem ciśnienia, maszynką napędową i główny wał napędowy.

     Silnik napędowy - 4 cylindry, ma kadłub z brązu. Cylindry umieszczono parami naprzeciw siebie, czyli można go nazwać silnikiem gwiaździstym. Każdy cylinder ma jeden zawór wpustowy, przez który dostają się gazy wytwarzane w podgrzewaczu. Silnik napędza jeden wał napędowy, sprzężony bezpośrednio z tylną śruba napędową. Druga śruba uzyskuje napęd poprzez przekładnię, umieszczoną w części ogonowej. Przy prędkości torpedy 35 węzłów (18 m/s) obroty silnika dochodzą do 1000 na minutę. 

     Ogon - zamontowano na nim stateczniki pionowe, poziome i odpowiednio stery. Za ogonem znajdują się dwie przeciwbieżne śruby napędowe. W ten sposób uzyskuje się lepszą stabilizację torpedy na kursie.

Podstawowe dane 

Wz.1923DT
Kaliber: 550 mm
Długość: 6,63 m
Masa: 1330 kg
Masa mat.wybuch.: 250 kg
Prędkość: 35/39 węzłów
Zasięg: 14/10 km
Rodzaj silnika: 4-cylindr.

Wz.1924V
Kaliber: 550 mm
Długość: 6,63 m
Masa: 1490 kg
Masa mat.wybuch.: 310 kg
Prędkość: 35/44 węzły
Zasięg: 8/4 km
Rodzaj silnika: 4-cylindr.

Źródła

Torpeda francuska kal.550 mm wz.1924V - TBiU 98