Mina rzeczna ofensywna "R"
(Stahlhelmet M1917 Berndorfer)
Powstanie
Miny ofensywne R były minami całkowicie polskiej
konstrukcji. Pierwsze egzemplarze wykonano z materiałów krajowych, a samą
konstrukcję opisuje się jako prostą. Masa materiału wybuchowego była dosyć duża
na pierwszy rzut oka - 10 do 15 kg. Jak pokazały doświadczenia nie prowadziła
jednak do zniszczenia jednostki pływającej. Po ponownych obliczeniach
zwiększono masę materiałów wybuchowych do 25 kg.
W czasie wojny polsko -
bolszewickiej w działaniach Flotylli Rzecznej pojawiła się potrzeba
uruchomienia służby inżynieryjsko - saperskiej na Polesiu. Pierwsze próby
rozpoczęto z minami improwizowanymi, obserwacyjnymi, jednak zaszła potrzeba
blokowania niektórych odcinków rzek i prace nad taką mina MW rozpoczęła
oficjalnie. Przystąpiono do opracowania miny na potrzeby Wisły i Prypeci.
Konstrukcję zaprojektowali kpt.mar. J.Bartoszewicz (oficer broni podwodnej) i
gen. bryg. Tadeusz Borowski.
Miny rzeczne R wykonano w Głównym
Składzie Materiałów Wybuchowych. Początkowo zamówiono I serię w ilości 4
sztuk. 21.11.1919 roku jedną z nich wypróbowano na Wiśle pod Warszawą z
pomyślnym skutkiem. Wkrótce zamówiono serię 200 sztuk.
Jak podają źródła, w połowie
lat dwudziestych Flotylla Pińska i Wiślana posiadały znaczne zapasy min. Według
spisu było to 200 min dużych typu R. Oznaczałoby to, że nie użyto ich
bojowo na większą skalę w czasie wojny polsko - bolszewickiej.
Minę stawiało 2-3 marynarzy. Z
chwilą zbliżenia się okrętu do miejsca postawienia marynarze przygotowywali
jego części składowe. Po odciągnięciu iglic, wprowadzeniu blokady zatyczką
zastępowało specjalne połączenie detonatora i przyrządu uderzajacego, który
dokręcano do korpusu miny. Następnie przenoszono minę na rufę, skąd zrzucano ją
do wody.
Konstrukcja
Mina składała się z korpusu miny z łańcuchem,
materiału wybuchowego oraz baterii z przewodami i obudowy. Cała mina ważyła
38,7 kg. Po uwzględnieniu ciężaru rekompensującego masę wody mina ważyła 42,57
kg. W celu zachowania większej równowagi jej korpus wykonano w formie
odwróconego stożka z ocynkowanej blachy o grubości 1,5 mm. Składał się z dwóch
części. Korpus zamykano pokrywą, w której znajdowało się 5 łączników
elektrycznych. Do dna korpusu przymocowano uchwyt do zaczepiana łańcucha z
kotwicą.
Aby przygotować minę do działania
należało odpowiednio ustawić mechanizm przyrządu uderzającego. Z chwilą
uderzenia obiektu pływającego następowało zgniecenie jednego z 5 łączników. W
każdym z nich była szklana rurka z 1,5 dcm3 rtęci. Nacisk na łącznik powodował
pęknięcie rurki oraz wyciek rtęci. Po połączeniu przez rtęć styków następował
przepływ prądu do zapalnika, który powodował detonację materiału wybuchowego.
Zapalnik stanowiła mieszanina chemiczna reagująca na przepływ prądu o napięciu
5 V i natężeniu 0,5 A.
Podstawowe dane
Masa materiału wybuchowego: 25
kg
Głębokość operacyjna:
<14 m
Masa łańcucha: 11 kg
Masa obudowy: 2,7 kg
Masa kotwicy: 15 kg
Masa całkowita miny: 38,7
kg
Średnica górna: 400 mm
Średnica dolna: 300 mm
Wysokość: 440 mm
Grubość blachy: 1,5 mm
Źródła
"Flotylla Rzeczna PMW w Pińsku w latach 1925 -
35" I.Bieniecki
CAW, Akta KMW, t.697
CAW, Akta KMW, t.698
/PATHE/


