ORP "Warszawa"

(Monitor rzeczny serii B)
(Monitor gdański)

Znalazłeś błąd? 



 1939 - ORP Warszawa według stanu z roku 1930. Dzięki uprzejmości Ryszarda Łakomskiego.


    Należał, obok OORP Horodyszcze, Toruń i Pińsk, do monitorów rzecznych tzw. serii B, od miejsca budowy zwanych monitorami gdańskimi. Należały one do pierwszych nowych jednostek, które zasiliły Marynarkę Wojenną
    Koncepcja budowy monitorów rzecznych dla odrodzonej MW powstała w 1919 roku. Jesienią 1919 roku Departament Spraw Morskich przygotowała projekt wstępny monitora typu „A” oraz większej jednostki – monitora typu „B”. W grudniu 1919 roku rozpoczęto rozmowy z wykonawcami, a w styczniu 1920 roku podpisano odpowiednią umowę na budowę 4 jednostek. Wykonawcą była Stocznia Gdańska (Danziger Werft). Monitor ORP "Warszawa" wszedł do służby 13 sierpnia 1920 roku, a jego pierwszym dowódcą został por. mar. Z. Sadowski. Monitor ten posiadał pancerz na burtach o grubości 5 mm oraz na pokładzie grubości 6 mm. Na stanowisku dowodzenia natomiast pancerz grubości 8 mm, w wieżach artyleryjskich 10 mm, a w wieżyczkach ckm 8 mm. Jesienią i zimą 1920 roku przeprowadzono próby odbiorcze, które wykazały dużą ilość usterek, przy niedotrzymaniu terminów przez stocznie.
    Okazało się też, że projekt zawierał błąd konstrukcyjny powodujący zwiększenie przechyłu i przegłębienie na rufie w miarę zużywania amunicji i paliwa. W wyniku prób przeciwdziałania planowano na ORP „Warszawa” zamieścić na dziobie ponad 2 tony balastu ołowianego, jednak koncepcję odrzucono. Za niedotrzymanie zakładanej prędkości, stocznia Danziger Werf zapłaciła 500.000 marek kary umownej.



Monitor ORP "Warszawa".

    Służbę monitor rozpoczął we Flotylli Wiślanej w Toruniu – w I dywizjonie. W roku 1922, pod dowództwem por. mar. S. Hryniewieckiego, monitor "Warszawa" przeszedł do Flotylii Pińskiej. Od 1923 roku wchodził w skład I Dywizjonu Bojowego Flotylii Pińskiej. W roku 1930 monotor zostaje przezbrojony. Zamiast dwóch dział 105 mm otrzymał dwa działa 75 mm wz.97 oraz haubicę 100 mm wz.14/19. Zmniejszono także liczbę karabinów maszynowych do 4 sztuk. Tak zmodernizowany okręt w rku 1931 wszedł w skład II Dywizjonu Bojowego Flotylii Rzecznej. Podobnie jak na pozostałych monitorach tej klasy, w połowie lat trzydziestych na ORP "Warszawa" pojawiły się trójczłonowe pływaki doczepne. Miały one za zadania zmniejszenie zanurzenia okrętu do 60 cm, które wcześniej było po prostu za duże na wody Polesia. W 1938 roku wymieniono silniki, oraz ponownie go przezbrojono - haubicę 100 mm zastąpiono działem 75 mm wz.97.



Monitor "Warszawa" według stanu z 1939. Dzięki uprzejmości Ryszarda Łakomskiego.


        Wraz z wybuchem wojny monitory II Dywizjonu działały na prypeci. ORP "Warszawa", pod dowództwem por. mar. Jana Maya, działał w rejonie Kanału Sytnickiego. W dniu 12 września 1939 przydzielona do „dozorowania” (a nie obrony, agresji ze strony ZSRR się nie spodziewano) odcinka Mosty Wolańskie (rejon południowo-wschodniego Polesia). Wobec przygniatającej przewagi wroga, 17 września rozpoczęto wycofywanie na zachód. Na przeszkodzie stanął niski stan wody na Kanale Królewskim (wybudowany za Stanisława Augusta kanał łączący Bug z Dniestrem). 18 września na tak zwanej redzie "F", w odległości 10 km od miejscowości Mosty Wolańskie, ulega samozatopieniu przez załogę.


Artyleria główna.


        Wydobyty został przez Bolszewików już w październiku 1939 roku przez naprawiony monitor ORP "Horodyszcze". Monitor "Warszawa" przeholowano do Kijowa, gdzie został wyremontowany. Otrzymał on wtedy nowe uzbrojenie - 3 działą 76,2 mm ("Prawosławne" kalibru rosyjskiego) oraz radzieckie ckm-y. Najprawdopodobniej otrzymał nazwę "Vitebsk", choćinne źrodła podają także nazwy "Smolensk" oraz "Vinnica". Monitor operował w ramach Flotylii Dnieprzańskiej, a potem po przebazowaniu od czerwca 1940 roku już we Flotylii Pińskiej. Po ataku Niemieck na Związek Radziecki 22 czerwca 1941 roku, monitor, dowodzony przez st. leitnanta A.I. Wagranowa, brał udział w walkach w okolicach Bobrujska i Kijowa. Zatopiony we wrześniu 1941 roku w okolicach Kijowa. Istnieją nieścisłości co do sposobu zatopienia. Został zatopiony przez lotnictwo niemieckie, bądź też został zatopiony przez załogę w koło Kijowa.

Podstawowe dane

Wyporność: początkowo110 t.  po modernizacji – 126 t.
Wymiary:
-długość - 34,5 m ????
-szerokość - 5,05 m
-zanurzenie - 0,75 m (z dodatkowymi pływakami - 0,6 m)
Opancerzenie:
-na burtach - 5 mm
-pokład - 6 mm
-wieże działowe - 10 mm
-podstawy km - 8mm
-stanowisko dowodzenia - 8 mm
Załoga:  41 – 44 ludzi.
Napęd: Pierwotnie prawdopodobnie trzy silniki spalinowe Maybach, 4 cylindrowe o łącznej mocy 180 KM; 3 śruby. Potem 2 silniki 6 cylindrowe Glennifer, każdy po 100 KM + 2 śruby.
Prędkość: 13,5 km/godz. z doczepionymi pływakami 10,5 km/godz.


Uzbrojenie

1920- 1930: 2 x 105 mm ,  5 ckm.
Od 1930 r. -   1 haubica 100 mm,    2 x 75 mm wz.97,   4 ckm ,   miny.
Od  1938-1939 r.  3 x 75 mm wz.97,  4 ckm .
Od   1940 r. przezbrojony przez Rosjan w  3 x 76,2 mm  oraz cekaemy.


Źródła

"Wszesień Flotylli Rzecznej" J.W. Dyskant, Warszawa 1988
http://www.rzeczna2004.republika.pl
http://marynarkawojenna.pl/
 


/PATHE/
Podziękowania za rysunek: /Ryszard Łakomski/