Kutry Uzbrojone typu "Linz"
(motorówka/kuter uzbrojony)(M1 -> KU1) (M2 -> KU2)
(M3 -> L3 -> KU3) (M4 -> KU4)
(M5 -> KU5)
Znalazłeś błąd? 
KU-5. Rysunek dzięku uprzejmości Ryszarda Łakomskiego.
Motorówki typu "Linz", w czasie I wojny światowej budowano
na potrzeby austro-węgierskiej Flotylli Dunajskiej (Donauflottille).
Ponieważ wojna zakończyła się przed ich oddaniem do prób,
przez pewien czas pozostawały one w stoczni, oczekując na nabywcę. Taki
nabywca się znalazł. 16 lipca 1920 roku polska Komisja
Zakupów PMW podpisała umowę z Allgemaine Waren G.m.b.H z
Wiednia na zakup 5 motorówek typu "Linz". Warto zaznaczyć,
że trwała wówczas potężna ofensywa bolszewicka, w
której zwalczaniu flotylla rzeczna miała poważny udział.
Stąd potrzeba zakupu jednostek już gotowych.
Jak się jednak okazało motorówki nie przybyły tak prędko. Stocznia przystąpiła do wykończenia, natomiast próby odbiorcze jednostek prowadziła Komisja pod kierownictwem mj.mar.Metzgera na Dunaju.. Przybyły one koleją do Modlina dopiero w styczniu 1921 roku, czyli już w momencie, gdy nie były aż tak potrzebne. Należy tu zaznaczyć, że zarówno warunkach pokojowych, jak i wojennych zakup należy uznać za słuszny - były to jednostki w miarę wyspecjalizowane (choć miały za duże zanurzenie), które zastąpiły cywilne jednostki improwizowane (tych nie brakło we flotylli rzecznej).
Jak się jednak okazało motorówki nie przybyły tak prędko. Stocznia przystąpiła do wykończenia, natomiast próby odbiorcze jednostek prowadziła Komisja pod kierownictwem mj.mar.Metzgera na Dunaju.. Przybyły one koleją do Modlina dopiero w styczniu 1921 roku, czyli już w momencie, gdy nie były aż tak potrzebne. Należy tu zaznaczyć, że zarówno warunkach pokojowych, jak i wojennych zakup należy uznać za słuszny - były to jednostki w miarę wyspecjalizowane (choć miały za duże zanurzenie), które zastąpiły cywilne jednostki improwizowane (tych nie brakło we flotylli rzecznej).
Pięć motorówek stacjonujących w Gdynii.
Motorówka
M1 - typu "Linz". Na dziobie oznaczenie. Po przemianowiu na kutry
uzbrojone na dziobie malowano dużą cyfrę.
Jak już powiedziano, do Modlina
przybyło 5 motorówek. Wszystko wskazuje na to, że zostały
one uzbrojone na miejscu. Otrzymały one 1 ckm Maxim wz.08 w tylniej
części pokładu oraz jedno 37 mm działko wz.85. I tak:
- Motorówka o numerze fabrycznym 659 otrzymała oznaczenie "M-1";
- Motorówka o numerze fabrycznym 660 otrzymała oznaczenie "M-2";
- Motorówka o numerze fabrycznym 661 otrzymała oznaczenie "M-3";
- Motorówka o numerze fabrycznym 657 otrzymała oznaczenie "M-4";
- Motorówka o numerze fabrycznym 658 otrzymała oznaczenie "M-5";
Powyższe
oznaczenia przejęły po niektórych jednostkach z
czasów wojny polsko-bolszewickiej, które uległy
zniszczeniu lub które wycofano. Nie należy ich mylić.
Wszystkie motorówki wcielono do Dyonu Motorówek Flotylii Wiślanej, stacjonującego w Toruniu. Jako znaczące wydarzenia w służbie jednostek należy wymienić akcję przeciwpowodziową na Wiśle z 1924 roku oraz akcję ratunkową na Zatoce Gdańskiej (w maju 1924 roku przebazowano je do Gdyni ), gdy wraz z monitorami przyczyniły się do uratowania załogi rozbitego wodnosamolotu oraz uratowania samej maszyny.
W 1925 roku Dyon zostaje rozformowany, w ramach likwidacji Flotylii Wiślanej. I tak:
Wszystkie motorówki wcielono do Dyonu Motorówek Flotylii Wiślanej, stacjonującego w Toruniu. Jako znaczące wydarzenia w służbie jednostek należy wymienić akcję przeciwpowodziową na Wiśle z 1924 roku oraz akcję ratunkową na Zatoce Gdańskiej (w maju 1924 roku przebazowano je do Gdyni ), gdy wraz z monitorami przyczyniły się do uratowania załogi rozbitego wodnosamolotu oraz uratowania samej maszyny.
W 1925 roku Dyon zostaje rozformowany, w ramach likwidacji Flotylii Wiślanej. I tak:
- Motorówka M-2 przekazana została Flotylii Pińskiej w 1925 roku
- Motorówka M-4 przekazana została Flotylii Pińskiej w 1925 roku
- Motorówka M-5 przekazana została Flotylii Pińskiej w 1926 roku
- Motorówka M-1 przekazana została Flotylii Pińskiej w 1926 roku
- Motorówka M-3 przekazana została do Morskiego Dyonu Lotniczego w Pucku w 1925 roku
Motorówkom
"Linz" po kilku latach służby zarzucano zbyt duże wymiary, zbyt duże
zanurzenie w warunkach rzecznych Polski oraz zbyt duże zanurzenie.
Podczas pływania można było obsługiwać tylko jedną broń. Mimo tego 1928
roku, inspektor armii, gen. Rybak postulował znaczne zwiększenie ilości
jednostek tej klasy (niekoniecznie typu).
Jednostki
"Linz" od rufy. W tle ORP "Lwów". Na rufach widoczne beczki
paliwowe.
W
tym samym roku we Flotylii Pińskiej przeprowadzono klasyfikację
motorówek rzecznych, uwzględniając pełnione przez nie
funkcje w działaniach na wodach śródlądowych.
Motorówki typu "Linz" uznano za motorówki bojowe,
przeznaczone do zwiadu i wypadów bojowych. W związku z tym
przemianowano klasę jednostek z "motorówek" na "kutry
uzbrojone". Zamiast dotychczasowej litery "M" wprowadzono nowe
nazewnictwo w postaci liter "KU". W ten sposób M-1, M-2,
M-4, M-5 stały się odpowiednio KU-1, KU-2, KU-4, KU-5 (L-3 chwilowo
pozostała przy tej nazwie).
Pod koniec lat dwudziestych, zgodnie z zaleceniami Piłsudskiego zaczęto rozpatrywać różnorodne kwestie związane z wykorzystaniem motorówek we Flotylli Pińskiej. Posiadane jednostki pogrupowano na 3 grupy. W pierwszej znalazły się uzbrojone jednostki desantowe, w drugiej łodzie "Linz", w trzeciej drewniane łodzie o najniższej wartości bojowej. Łodzie "Linz" charakteryzowano wtedy jako mało zwrotne, pływające ze średnią prędkością i bez opancerzenia. Miały nadawać się wyłącznie do patroli, do holowania i przewożenia osób.
Na początku lat trzydziestych dokonano przebudowy jednostek w Warsztatach Portowych Marynarki Wojennej w Pińsku. W 1933 roku, wszystkie 4 kutry uzbrojone, wcielono do IV Grupy Kutrów Uzbrojonych podległych Bazie Wysuniętej "Nyrcza". W 1937 roku L-3 wycofano z MDLot. i przekazano do bliźniaczych jednostek we Flotylii Pińskiej. Po remoncie i przebudowie (zaległej z 1933 roku) weszła do służby w 1939 roku, już jako KU-3.
W kwietniu 1939 roku kutry KU-4 i KU-5 przechodzą z Pińska do Modlina, gdzie wcielone zostały do Oddziału Wydzielonego Wisła. Kutry te w kwietniu brały udział w ćwiczeniach na Wiśle i Narwi, w czerwcu przebazowano je do Torunia, a w lipcu do Brdyujścia.
Pod koniec lat dwudziestych, zgodnie z zaleceniami Piłsudskiego zaczęto rozpatrywać różnorodne kwestie związane z wykorzystaniem motorówek we Flotylli Pińskiej. Posiadane jednostki pogrupowano na 3 grupy. W pierwszej znalazły się uzbrojone jednostki desantowe, w drugiej łodzie "Linz", w trzeciej drewniane łodzie o najniższej wartości bojowej. Łodzie "Linz" charakteryzowano wtedy jako mało zwrotne, pływające ze średnią prędkością i bez opancerzenia. Miały nadawać się wyłącznie do patroli, do holowania i przewożenia osób.
Na początku lat trzydziestych dokonano przebudowy jednostek w Warsztatach Portowych Marynarki Wojennej w Pińsku. W 1933 roku, wszystkie 4 kutry uzbrojone, wcielono do IV Grupy Kutrów Uzbrojonych podległych Bazie Wysuniętej "Nyrcza". W 1937 roku L-3 wycofano z MDLot. i przekazano do bliźniaczych jednostek we Flotylii Pińskiej. Po remoncie i przebudowie (zaległej z 1933 roku) weszła do służby w 1939 roku, już jako KU-3.
W kwietniu 1939 roku kutry KU-4 i KU-5 przechodzą z Pińska do Modlina, gdzie wcielone zostały do Oddziału Wydzielonego Wisła. Kutry te w kwietniu brały udział w ćwiczeniach na Wiśle i Narwi, w czerwcu przebazowano je do Torunia, a w lipcu do Brdyujścia.
Na I planie KU-5. Duża 5 na dziobie pochodzi z okresu slużby jako kuter uzbrojony. W tle dwie pozostałe jednostki tego samego typu.
Epizod wrześniowy
Kutry KU-1, KU-2 i KU-3 działały w rejonie Pińska. W drugiej połowie września brały udział w próbie obrony na linii Brześć - Pińsk w ramach SGO "Polesie". Wszystkie trzy uległy samozatopieniu około 21 września w rejonie Kuźliczyna nad Kanałem Królewskim.
Kutry KU-4 i KU-5 działały 1 września w rejonie mostu w Fordonie. Wielokrotnie w tym rejonie odpierały ataki Luftwaffe. Ponieważ wykryto ich stacjonowanie, wycofano je 6 km w górę rzeki. 3 września przechodzą do Świecia, aby wesprzeć 2 pułk szwoleżerów w przeprawie rzecznej. Przewoziły rannych przez Wisłę pod bombami wrogiego lotnictwa. 5 września niszczyły z innymi jednostkami przeprawę rzeczną na wysokości Chełmna oraz broniły mostów toruńskich. Rozdzieliły się 8 września we Włocławku. KU-5 popłynął do Płocka, KU-4 pozostał w mieście, potem dołączył do towarzysza. Starł się on także z 2 czołgami niszcząc jeden z nich. Oba kutry samozatopiono w rejonie Duniłowa.
Dowódcy kutrów uzbrojonych w 1939 roku:- KU-1 - mat. ???
- KU-2 - mat. ???
- KU-3 - mat. ???
- KU-4 - mat. Aleksander Kopeć - OW "Wisła";
- KU-5 - mat. Franciszek Kuchno - OW "Wisła";
W obcej służbie
W marcu 1940 roku Rosjanie wydobyli KU-1, KU-2 i KU-3. Wcielili je do
"czerwonej" Flotylii Pińskiej odpowiednio jako No 51, No 52 i No 53. W
czerwcu wcielono je do Flotylii Dnieprzańskiej - kiedyś ich
największego wroga. Wszystkie zniszczono do września 1941 roku.
Podstawowe dane
Wyporność: 8 tonNapęd: Silnik Austro-Daimler 60 KM
Ilość śrub: 1
Prędkość: 18 km/h
Uzbrojenie: 1 ckm Maxim wz.08, 37 mm działko wz.85
Opancerzenie: brak!
Długość: 13,75 mm
Szerokość: 2,1 m
Zanurzenie: 0,6 m
Załoga: 6
Źródła
"Flotylla Rzeczna PMW w Pińsku w latach 1925 - 35" I.Bieniecki"Wielkie dni małej floty" J.Pertek
http://www.rzeczna2004.republika.pl - najlepsza strona o flotach rzecznych!
http://www.sims.pl/rys/pmw/
/PATHE/
Podziękowania za rysunek: /Ryszard Łakomski/
Podziękowania za rysunek: /Ryszard Łakomski/