ORP "Żbik"
(Klasa Wilk - podwodny stawiacz min)
ORP "Żbik" był to trzeci
okręt podwodny typu Wilk budowany we Francji. Był powiększoną
wersją francuskich podwodnych stawiaczy min klasy Saphir, określaną jako klasa
"Wilk". Były to dobre łodzie podwodne, ale głośne, a nawet drobne uszkodzenie
poszycia powodowało wycieki oleju spowodowane osadzeniem zbiorników paliwa na
zewnętrz. Do tego do wad zaliczano niewydajny system stawiania min.
ORP "Żbik" był jednym z trzech okrętów podwodnych (obok
siostrzanych jednostek: ORP "Ryś" i ORP "Wilk"), zamówionych przez
Polskę w stoczniach francuskich pod koniec lat 20-tych. Zlecenie skądinąd bardzo
okrojono w stosunku do wcześniejszych zamierzeń (pierwotnie planowano serię 9
okrętów w tym 3 stawiacze min według tzw. "małego planu budowy floty"). Mimo, że
realizacja zamówienia przebiegała z pewnymi opóźnieniami, spowodowanymi
koniecznością usuwania wad konstrukcyjnych i niedoróbek, zamówione okręty
stanowiły, razem z niszczycielami typu ORP "Wicher", bardzo poważne wzmocnienie
polskiej floty. Marynarka wojenna Rzeczypospolitej była do tego czasu
ograniczona do kilku torpedowców, trałowców i kanonierek, o dość wątpliwej
wartości bojowej.
ORP Żbik na redzie.
22 grudnia 1924
roku KMW (w tym czasie był nim wadm. Kazimierz Porębski) powołało
komisję, której zadaniem było ustalenie warunków i założeń dla okrętów
podwodnych, które zamierzano zakupić (w skład komisji wchodzili kadm. Wacław
Kłoczkowski jako przewodniczący, gen. Bryg. Inż. Tadeusz Bobrowski, kmdr Czesław
Petelenz, kmdr inż. Bernard Muller, kmdr por. inż. Władysław Morgulec, kmdr
ppor. Jan Bartoszewicz-Stachowski, kmdr ppor. Eugeniusz Solski i kpt. Mar. Inż.
Zdzisław Śladkowski). Okręt wchodził w skład Małego programu rozbudowy floty
na lata 1925/28, który przewidywał budową:
2) 3 (950 tonowych) łodzi podwodnych minowych za 16,5 mln zł,
3) Hulku bazy-matki (francuski krążownik pancerny Desaix) dla okrętów podwodnych za 2 mln zł,
4) Budowę doku o wyporności 3000 ton za 1,74 mln,

1030 r. Wodowanie ORP Żbik w porcie w Caen, w obecności polskiej delegacji.
Historia
- 1927
uroczyste położenie stępki w stoczni Chantiers Naval Francais w Caen (numer
stoczniowy 90)
- 14
czerwca
1930 wodowanie okrętu, który nazwany został "Żbik".
- wrzesień
1930 dowódcą okrętu mianowany został kpt. mar. Eugeniusz
Pławski
- maj-wrzesień
1931 próby okrętu w stoczni i usuwanie zauważonych usterek
- październik-listopad 1931 próby
okrętu na morzu
- 20
luty 1932
podniesienie polskiej bandery na okręcie i przejście okrętu do Cherbourga.
- 15
marzec 1932 wyjście
okrętu do Gdyni.
- 18
marzec 1932 powitanie
na wodach polskich "Żbika" przez ORP "Wilk" i kanonierkę "Generał Haller".
- 19
marzec 1932 okręt
zacumował w Gdyni.
-
1 maja 1932 utworzenie Dywizjonu łodzi podwodnych, którego dowódcą został kmdr. ppor. Eugeniusz Pławski. W skład którego weszły okręt podwodny "Wilk", Ryś" i "Żbik" oraz torpedowiec "Kujawiak " i hulk "Lwów". Otrzymanie znaku rozpoznawczego w postaci pierwszej litery nazwy "Ż", który wymalowany był na kiosku.

1932 rok. ORP Żbik w gali banderowej podczas Święta Morza.
- 23
sierpnia 1932 wyjście z
Gdyni o godz.18.00 Dywizjonu łodzi podwodnych w składzie "Wilk", "Ryś" i "Żbik"
pod dowództwem kmdr. ppor. Eugeniusza Pławskiego do Sztokholmu.
- 25
sierpnia 1932 Spotkanie
o godz.05.00 koło latarni morskiej Sandhamn (35 Mm od Sztokholmu)
kontrtorpedowców "Burza" i "Wicher" i wejście do Sztokholmu.
- 29
sierpnia 1932 O
godz.07.00 okręty opuściły Sztokholm udając się do Gdyni.
- 1
wrzesień 1932 Po północy
okręty podwodne zacumowały w Gdyni.
- wrzesień -
grudzień 1932 ćwiczenia
okrętu w sprawności bojowej. Dowódcą okrętu został kpt. mar. Henryk Kłoczkowski.
- marzec
1933 wizyta "Żbika" wraz z "Rysiem" z wizytą kurtuazyjną w
Helsinkach.
-
sierpień 1934 wizyta okrętów podwodnych w Amsterdamie oraz w Oslo. W drodze powrotnej z Holandii okręty podwodne po spotkaniu w Sundzie kontrtorpedowców “”Burza" i “”Wicher" udały się do Kopenhagi ( 7 - 9 VIII.) Po opuszczeniu Kopenhagi dywizjon łodzi podwodnych udał się z wizytą do Karlskrony gdzie przebywał dwa dni.

1934 r. ORP Wicher i ORP Burza oraz ORP Żbik z wizytą w Szwecji.
- marzec -
czerwiec 1935 ćwiczenia
okrętu na poligonie torpedowym w Zatoce Puckiej, wykonywano zanurzenia alarmowe
okrętu, ćwiczono pozorowane ataki torpedowe, próbne strzelania artyleryjskie i
torpedowe i manewrowanie okrętem w położeniu nawodnym i podwodnym.
- 14 lipca 1935 wyjście "Żbika" i dwóch pozostałych okrętów podwodnych z Gdyni z wizytą do Talinna.(Estonia).
- 17
lipca 1935 okręty
cumują w Talinnie.
- 20
lipca 1935
Opuszczenie portu w Talinnie w drogę powrotną do Gdyni.
- 22
lipca 1935 O godz.
05.00 okręt podwodny cumują w Gdyni.
- wrzesień -
grudzień 1935 szkolenia
załogi na wodach Morza Bałtyckiego.
- styczeń-czerwiec 1936 intensywne
szkolenia okrętu.
- 14
lipca 1936 Podczas
rejsu szkoleniowego "Wilk", "Ryś" i "Żbik" złożyły nieoficjalną wizytę w
Estonii, cumując na redzie przy ujściu Narwy.
- 1
lipiec 1937 likwidacja
znaków rozpoznawczych na kioskach okrętów.
-
10 lipiec 1937 "Żbik" i "Ryś" biorą udział na redzie Gdyni wobec publiczności w pokazach sprawnościowych.

Kiosk ORP Żbik z wyraźnie widoczną literą Ż.
- 23
września 1937 zmiana
terminologii nazwy z dywizjon łodzi podwodnych na dywizjon okrętów podwodnych.
- lipiec 1938 dowódcą
okrętu został kmdr. ppor. Michał Żebrowski
- styczeń-
maj 1939 intensywne
szkolenia bojowe załogi okrętu.
- 24
sierpnia 1939
mobilizacja alarmowa dywizjonu okrętów podwodnych, dokonano przeglądu
mechanizmów, zatankowano paliwo, pobrano prowiant. "Ryś" pobrał 6 torped w
wyrzutniach i cztery zapasowe oraz 22 miny, a także 114 pocisków do dział 100 mm
i 4500 sztuk do nkm. Dowódca "Rysia" otrzymał też 7000 $ w złocie oraz
banknotach polskich.
- 26 sierpnia 1939 przebazowanie okrętu do portu wojennego na Helu.
Oznaczenie
Podstawowe dane
- Wyporność:
- nawodna - 980
ton,
- podwodna - 1 248
ton
- nawodna - 980
ton,
- Wymiary:
- długość: 77,95 m
- szerokość: 5,45
m
- zanurzenie -
4,20 m
- wysokość
metacentryczna nawodna - 600 mm,
- wysokość
podwodna - 215 mm
- długość: 77,95 m
- Napęd:
- 2 silniki
wysokoprężne Normand Vickers, 8 cylindrów, łącznie 1800 KM przy 390 obr/min.
- 2 silniki
elektryczne Belfort 110 V, łącznie 1200 KM, przy 250 obr/min.
- 2 silniki
wysokoprężne Normand Vickers, 8 cylindrów, łącznie 1800 KM przy 390 obr/min.
- Zbiorniki: paliwa - 96
ton; dodatkowy zapas paliwa - 43 tony, dwie baterie akumulatorów po 100 ogniw
- Głębokość
zanurzenia: dopuszczalna -
80 m, maksymalna - 100 m, peryskopowa 7-9 m, czas zanurzania na głębokość
peryskopową - 50 sekund.
- Prędkość
nawodna:14,5 węzła
- Prędkość
podwodna: 9,5 węzła
- Zasięg
pływania:
- nawodny - 3500
Mm przy 10 w, dodatkowy zapas paliwa 43 tony zwiększał zasięg do 7000 Mm
- podwodny - 100
Mm przy 5 w
- nawodny - 3500
Mm przy 10 w, dodatkowy zapas paliwa 43 tony zwiększał zasięg do 7000 Mm
- Autonomiczność:
35 dni
- Czas
nieprzerwanego pobytu pod wodą: przy szybkości
5 węzłów 20 godzin
- Załoga:
- 5 oficerów (w
czasie pokoju 4)
- 49 podoficerów i
marynarzy (w czasie pokoju 49)
- 5 oficerów (w
czasie pokoju 4)
- Znaki taktyczne:
B-13; Ż
- Radiolokacja: stacja korespondencyjna SMIK; odbiorcza podwodna, sonda ultradźwiękowa, oscylator podwodny, stacja podsłuchowa, żyrokompas
Uzbrojenie
- 1 działo 100mm
Schneider wz.1917 na lawecie L/40
- 1 działko
przeciwlotnicze 40mm Vickers na lawecie L/40 (do 1935r.)
- 2 nkm
przeciwlotnicze 13,2mm Hotchkiss na lawecie L/76 (od 1935r.)
- 6 wyrzutni
torpedowych w tym cztery
dziobowe stałe i jedna podwójna obrotowa na śródokręciu,
- 16 torped wz.1924
- 40 min typu SM-5 (10 w aparatach minowych i 30 sztuk w przedziale minowym)
Źródła
Morza statki i okręty nr 11/2008 „Historia przetargu na polskie okręty podwodne typu Wilk”Jerzy Pertek "Wielkie dni małej floty"
http://pl.wikipedia.org/wiki/ORP_%C5%BBbik_(1932)
http://marynarkawojenna.pl/2ws/zbik/zbik.htm
/SKORO/


