ORP "Żbik"

(Klasa Wilk - podwodny stawiacz min)

Znalazłeś błąd? 

 

    ORP "Żbik" był  to trzeci okręt podwodny typu Wilk budowany we Francji. Był powiększoną wersją francuskich podwodnych stawiaczy min klasy Saphir, określaną jako klasa "Wilk". Były to dobre łodzie podwodne, ale głośne, a nawet drobne uszkodzenie poszycia powodowało wycieki oleju spowodowane osadzeniem zbiorników paliwa na zewnętrz. Do tego do wad zaliczano niewydajny system stawiania min. 
     ORP "Żbik" był jednym z trzech okrętów podwodnych (obok siostrzanych jednostek: ORP "Ryś" i ORP "Wilk"), zamówionych przez Polskę w stoczniach francuskich pod koniec lat 20-tych. Zlecenie skądinąd bardzo okrojono w stosunku do wcześniejszych zamierzeń (pierwotnie planowano serię 9 okrętów w tym 3 stawiacze min według tzw. "małego planu budowy floty"). Mimo, że realizacja zamówienia przebiegała z pewnymi opóźnieniami, spowodowanymi koniecznością usuwania wad konstrukcyjnych i niedoróbek, zamówione okręty stanowiły, razem z niszczycielami typu ORP "Wicher", bardzo poważne wzmocnienie polskiej floty. Marynarka wojenna Rzeczypospolitej była do tego czasu ograniczona do kilku torpedowców, trałowców i kanonierek, o dość wątpliwej wartości bojowej.
 


ORP Żbik na redzie.

     22 grudnia 1924 roku KMW  (w tym czasie był nim wadm. Kazimierz Porębski) powołało komisję, której zadaniem było ustalenie warunków i założeń dla okrętów podwodnych, które zamierzano zakupić (w skład komisji wchodzili kadm. Wacław Kłoczkowski jako przewodniczący, gen. Bryg. Inż. Tadeusz Bobrowski, kmdr Czesław Petelenz, kmdr inż. Bernard Muller, kmdr por. inż. Władysław Morgulec, kmdr ppor. Jan Bartoszewicz-Stachowski, kmdr ppor. Eugeniusz Solski i kpt. Mar. Inż. Zdzisław Śladkowski). Okręt wchodził w skład Małego programu rozbudowy floty na lata 1925/28, który przewidywał budową:

1) 6 (700 tonowych) łodzi podwodnych torpedowych za 33 mln zł,
2) 3 (950 tonowych) łodzi podwodnych minowych za 16,5 mln zł,
3) Hulku bazy-matki  (francuski krążownik pancerny Desaix) dla okrętów podwodnych za 2 mln zł,
4) Budowę doku o wyporności 3000 ton za 1,74 mln,

   Do konkursu zgłosiły się wyłącznie francuskie stocznie Chantiers Augustin Normand w Nantes, Chantiers de la Loire, Union des Cinq Chantiers i Chantiers Navals Francais. Fakt zlecenia budowy zakładom francuskim był ściśle polityczny, gdyż można było uzyskać pożyczkę wojskową.  Rozmowy trwały do kwietnia 1925 roku. Zakończyły się wynegocjowaniem przez Polskę pożyczki na budowę nowych okrętów. Ostatecznie strona polska zapłaciła 3.875.368 $.
     
     

1030 r. Wodowanie ORP Żbik w porcie w Caen, w obecności polskiej delegacji.

 

Historia

  • 1927 uroczyste położenie stępki w stoczni Chantiers Naval Francais w Caen (numer stoczniowy 90)
  • 14 czerwca 1930 wodowanie okrętu, który nazwany został "Żbik".
  • wrzesień  1930 dowódcą okrętu mianowany został kpt. mar. Eugeniusz Pławski
  • maj-wrzesień 1931 próby okrętu w stoczni i usuwanie zauważonych usterek
  • październik-listopad 1931 próby okrętu na morzu
  • 20 luty 1932 podniesienie polskiej bandery na okręcie i przejście okrętu do Cherbourga.
  • 15 marzec 1932 wyjście okrętu do Gdyni.
  • 18 marzec 1932 powitanie na wodach polskich "Żbika" przez ORP "Wilk" i kanonierkę "Generał Haller".
  • 19 marzec 1932 okręt zacumował w Gdyni.
  • 1 maja 1932 utworzenie Dywizjonu łodzi podwodnych, którego dowódcą został kmdr. ppor. Eugeniusz Pławski. W skład którego weszły okręt podwodny "Wilk", Ryś" i "Żbik" oraz torpedowiec "Kujawiak " i hulk "Lwów". Otrzymanie znaku rozpoznawczego w postaci pierwszej litery nazwy "Ż", który wymalowany był na kiosku.
         

1932 rok. ORP Żbik w gali banderowej podczas Święta Morza.
   
  • 23 sierpnia 1932 wyjście z Gdyni o godz.18.00 Dywizjonu łodzi podwodnych w składzie "Wilk", "Ryś" i "Żbik" pod dowództwem kmdr. ppor. Eugeniusza Pławskiego do Sztokholmu.
  • 25 sierpnia 1932 Spotkanie o godz.05.00 koło latarni morskiej Sandhamn (35 Mm od Sztokholmu) kontrtorpedowców "Burza" i "Wicher" i wejście do Sztokholmu.
  • 29 sierpnia 1932 O godz.07.00 okręty opuściły Sztokholm udając się do Gdyni.
  • 1 wrzesień 1932 Po północy okręty podwodne zacumowały w Gdyni.
  • wrzesień - grudzień 1932 ćwiczenia okrętu w sprawności bojowej. Dowódcą okrętu został kpt. mar. Henryk Kłoczkowski.
  • marzec 1933 wizyta "Żbika" wraz z "Rysiem" z wizytą kurtuazyjną w Helsinkach.
  • sierpień 1934 wizyta okrętów podwodnych w Amsterdamie oraz w Oslo. W drodze powrotnej z Holandii okręty podwodne po spotkaniu w Sundzie kontrtorpedowców “”Burza" i “”Wicher" udały się do Kopenhagi ( 7 - 9 VIII.) Po opuszczeniu Kopenhagi dywizjon łodzi podwodnych udał się z wizytą do Karlskrony gdzie przebywał dwa dni.


1934 r. ORP Wicher i ORP Burza oraz ORP Żbik z wizytą w Szwecji.
   
  • marzec - czerwiec 1935 ćwiczenia okrętu na poligonie torpedowym w Zatoce Puckiej, wykonywano zanurzenia alarmowe okrętu, ćwiczono pozorowane ataki torpedowe, próbne strzelania artyleryjskie i torpedowe i manewrowanie okrętem w położeniu nawodnym i podwodnym.
  • 14 lipca 1935 wyjście "Żbika" i dwóch pozostałych okrętów podwodnych z Gdyni z wizytą do Talinna.(Estonia).
  • 17 lipca 1935 okręty cumują w Talinnie.
  • 20 lipca 1935 Opuszczenie portu w Talinnie w drogę powrotną do Gdyni.
  • 22 lipca 1935 O godz. 05.00 okręt podwodny cumują w Gdyni.
  • wrzesień - grudzień 1935 szkolenia załogi na wodach Morza Bałtyckiego.
  • styczeń-czerwiec 1936 intensywne szkolenia okrętu.
  • 14 lipca 1936 Podczas rejsu szkoleniowego "Wilk", "Ryś" i "Żbik" złożyły nieoficjalną wizytę w Estonii, cumując na redzie przy ujściu Narwy.
  • 1 lipiec 1937 likwidacja znaków rozpoznawczych na kioskach okrętów.
  • 10 lipiec 1937 "Żbik" i "Ryś" biorą udział na redzie Gdyni wobec publiczności w pokazach sprawnościowych.

Kiosk ORP Żbik z wyraźnie widoczną literą Ż.
   

  • 23 września 1937 zmiana terminologii nazwy z dywizjon łodzi podwodnych na dywizjon okrętów podwodnych.
  • lipiec 1938 dowódcą okrętu został kmdr. ppor. Michał Żebrowski
  • styczeń- maj 1939 intensywne szkolenia bojowe załogi okrętu.
  • 24 sierpnia 1939 mobilizacja alarmowa dywizjonu okrętów podwodnych, dokonano przeglądu mechanizmów, zatankowano paliwo, pobrano prowiant. "Ryś" pobrał 6 torped w wyrzutniach i cztery zapasowe oraz 22 miny, a także 114 pocisków do dział 100 mm i 4500 sztuk do nkm. Dowódca "Rysia" otrzymał też 7000 $ w złocie oraz banknotach polskich.
  • 26 sierpnia 1939 przebazowanie okrętu do portu wojennego na Helu.

Oznaczenie

    Od 25 lipca 1936 roku obowiązywało oznaczenie ORP „Żbik” literką „Ż". W związku z ogólną akcja likwidacji oznaczeń literowych na zamalowano je.

Podstawowe dane

  • Wyporność:
    • nawodna - 980 ton,
    • podwodna - 1 248 ton
  • Wymiary:
    • długość: 77,95 m
    • szerokość: 5,45 m
    • zanurzenie - 4,20 m
    • wysokość metacentryczna nawodna - 600 mm,
    • wysokość podwodna - 215 mm
  • Napęd:
    • 2 silniki wysokoprężne Normand Vickers, 8 cylindrów, łącznie 1800 KM przy 390 obr/min.
    • 2 silniki elektryczne Belfort 110 V, łącznie 1200 KM, przy 250 obr/min. 
  • Zbiorniki: paliwa - 96 ton; dodatkowy zapas paliwa - 43 tony, dwie baterie akumulatorów po 100 ogniw
  • Głębokość zanurzenia: dopuszczalna - 80 m, maksymalna - 100 m, peryskopowa 7-9 m, czas zanurzania na głębokość peryskopową - 50 sekund. 
  • Prędkość nawodna:14,5 węzła
  • Prędkość podwodna: 9,5 węzła
  • Zasięg pływania:
    • nawodny - 3500 Mm przy 10 w, dodatkowy zapas paliwa 43 tony zwiększał zasięg do 7000 Mm
    •  podwodny - 100 Mm przy 5 w
  • Autonomiczność: 35 dni
  • Czas nieprzerwanego pobytu pod wodą: przy szybkości 5 węzłów 20 godzin
  • Załoga:
    • 5 oficerów (w czasie pokoju 4)
    • 49 podoficerów i marynarzy (w czasie pokoju 49)
  • Znaki taktyczne: B-13; Ż
  • Radiolokacja: stacja korespondencyjna SMIK; odbiorcza podwodna, sonda ultradźwiękowa, oscylator podwodny, stacja podsłuchowa, żyrokompas

Uzbrojenie

  • 1 działo 100mm Schneider wz.1917 na lawecie L/40
  • 1 działko przeciwlotnicze 40mm Vickers na lawecie L/40 (do 1935r.)
  • 2 nkm przeciwlotnicze 13,2mm Hotchkiss na lawecie L/76 (od 1935r.)
  • 6 wyrzutni torpedowych w tym cztery dziobowe stałe i jedna podwójna obrotowa na śródokręciu,
  • 16 torped wz.1924
  • 40 min typu SM-5 (10 w aparatach minowych i 30 sztuk w przedziale minowym)

Źródła

Morza statki i okręty nr 11/2008 „Historia przetargu na polskie okręty podwodne typu Wilk”
Jerzy Pertek "Wielkie dni małej floty"

http://pl.wikipedia.org/wiki/ORP_%C5%BBbik_(1932)
http://marynarkawojenna.pl/2ws/zbik/zbik.htm


/SKORO/