ORP "Rybitwa" II

(Trałowiec)
Znalazłeś błąd? 
  

 

Klasa okrętów "Jaskółka" 

     W latach 30-tych w Warsztatach Portowych Marynarki Wojennej w Gdyni, w Stoczni Gdyńskiej  (cywilnej) i stoczni rzecznej w Modlinie powstała seria 6  bardzo udanych okrętów – małych trałowców typu „Jaskółka”, zwanych niekiedy „ptaszkami” (ORP Jaskółka, Mewa, Rybitwa, Czajka, Czapla i Żuraw). Nazewnictwo okrętów nawiązywało do, będących w polskiej służbie od początku lat 20-tych, poniemieckich trałowców typu „FM” (nosiły nazwę: ORP Jaskółka, Czajka, Rybitwa, Mewa). Pod względem organizacyjnym tworzyły one Dywizjon (Dyon) Minowców.
       Okręty typu „Jaskółka” stanowiły tzw. trałowce redowe (w odróżnieniu od większych jednostek, trałowców pełnomorskich; określenie to nie było jednak używane w PMW). Ich zadania bojowe obejmowały oczyszczanie wód przybrzeżnych z min, stawianie na nich małych pól minowych i służbę patrolową. W ograniczonym zakresie mogły być wykorzystane do wsparcia własnych sił walczących na lądzie. Niewielka prędkość i słabe uzbrojenie artyleryjskie (część okrętów podwodnych miała np. po jednym dziele kalibru 100-105 mm) utrudniał ich użycie do walki z okrętami podwodnymi.
      W sumie należy uznać, że był to bardzo udany typ okrętu, który bardzo wzmocnił siły minowe Polskiej Marynarki Wojennej.

 


Nadbudówka ORP "Rybitwa" w czasie Święta Morza w pełnej gali banderowej.


Historia okrętu 

    W 1932 roku Kierownictwo Marynarki Wojennej ogłosiło przetarg na budowę 4 trawlerów (używano wówczas terminu pochodzącego od ang. trawler) Spośród ofert wybrano propozycję Polskich Zakładów Inżynieryjnych (stocznia modlińska), które miały dostarczyć cztery jednostki na podstawie planów wykonanych przez inż. A. Potyrałę i D. Małeckiego. Koszt jednego trałowca miał wynieść 1.320.000 zł. Pierwszy trałowiec miał być oddany PMW w 20 miesięcy od podpisania umowy, a następne po 23, 26 i 29 miesiącach. Ostatecznie w Modlinie powstały tylko dwie jednostki, natomiast 4 inne okręty zostały zwodowane w stoczni wojskowej w Gdyni (nadto jedna jednostka w gdyńskiej stoczni cywilnej). Wynikało to z niedostatecznych mocy produkcyjnych modlińskiej stoczni.


Święto Morza 1936 roku. Z przodu ORP "Czajka", za nią idzie ORP "Rybitwa".


ORP "Rybitwa" w 1936 roku. Na dziobie widać oznaczenie "R".


      Budowę ORP "Rybitwa" rozpoczęto w maju 1933 roku w Stoczni Rzecznej w Modlinie. Okręt nie został oddany w terminie z powodu zalania pochylni w wyniku podniesienia się wody na Wiśle. Termin uchybiono w niewielkim stopniu i uroczyste zwodowanie "Rybitwy" miało miejsce 26 kwietnia 1934 roku. W czerwcu kadłub okrętu odholowaną z dół Wisły do WPMW w Gdyni, gdzie uzupełniono wyposażenie okrętu. 21 grudnia 1935 roku podniesiono banderę, a pierwszym dowódcą jednostki został kpt. mar. J. Kossakowski.
        W styczniu 1936 roku okręt wszedł do służby w Dyonie Minowców i natychmiast rozpoczęto na nim szkolenia.
  

Okręt w 1936 - 1937 roku.


   

Epizod wrześniowy

     1 września 1939 roku ORP "Rybitwa" znajdowała się pod dowództwem kpt. mar. K. Miladowskiego. Okręt znajdował się w porcie w Gdyni. O 10:30 okręt otrzymał zadanie przeprowadzenia przez rzekome pole minowe greckiego statku handlowego. Podczas wykonywania tego zdania samoloty Ju 87 rozpoczęły nalot na port w Gdyni. "Rybitwa" rozwinęła pełną prędkość przez pole minowe, które jak się okazało nie istniało.
             Po wyprowadzeniu "Greka" na Zatokę, okręty Dyonu Minowców zebrały się przy ORP "Czajka", gdzie dowódcy otrzymali szczegóły operacji "Rurka", przewidującej zaminowanie Zatoki Gdańskiej. "Rybitwa" wyszła w grupie z m.in. ORP "Gryf". W czasie podchodzenia do rejonu operacji, pojawiło się lotnictwo niemieckie. Mała "Rybitwa" odpierała ataki wroga ochraniając ogniem Gryfa i manewrowała intensywnie unikając bomb. Okręt nie został uszkodzony, jednak musiał odholować na Hel uszkodzoną ORP "Mewę". Po odstawieniu "Mewy" trałowiec wyszedł na redę., po czym w nocy dowódca otrzymał rozkaz odszukania ORP "Czapla", która zaginęła w czasie bitwy. Odnaleziono "Czaplę" stojącą na kotwicy.             2 września "Rybitwa" wraz z "Czajką" i "Jaskółką" odpłynęły do Jastarni, gdzie zdemontowano karabiny maszynowe i ustawiono je na lądzie na czas ich postoju. Następnego dnia okręty udały się do Gdyni po kmdr. Frankowskiego (dowódcę MOW), a potem powróciły na Hel.


Polskie "ptaszki" po wojnie. Po prawej dawna "Rybitwa". 


              7 września "Rybitwa" przeszukiwała rejon upadku zestrzelonego samolotu wroga. 3 dni później wraz z dwoma innym trałowcami pobrała miny z kryp minowych i udał się w rejon minowania. W drodze "Rybitwa" wraz z "Czajką" weszły na mieliznę, co było powodem odwołania akcji. 11 i 12 września okręt ostrzeliwał wraz z 2 innymi trałowcami piechotę niemiecką pod Rewą. W nocy 12 września okręt stawiał miny w rejonie Helu, natomiast 14 września "Rybitwa" została poważnie uszkodzona w trakcie nalotu. 16 września zdemontowano uzbrojenie i wysłano na Hel. Uszkodzoną "Rybitwę" odholowano na Hel, gdzie opuszczono banderę, a załoga zeszła na ląd.

Po wrześniu 

    Kiedy skapitulował 2 października 1939 roku Hel, ORP "Rybitwa" dostała się w ręce niemieckie. Niemcy przeholowali okręt do Gdyni do remontu i przezbroili go w 2 działa plot 20 mm. Przebudowano też rufę oraz dobudowali nadburcia.  Okręt przemianowano na "Rixhöft" i służył jako jednostka doświadczalna w Gotenhafen aż do 1940 roku, kiedy to otrzymał oznakowanie "TFA-8" i służył jako poławiacz ćwiczebnych torped. Okręt w 1945 roku znajdował się w Kiel i tam przez pewien czas służył w Niemieckiej Służbie Trałowej stworzonej przez Aliantów. 

        Pod koniec 1945 roku dawną "Rybitwę" znalazła Polska Misja Morska, dzięki czemu okręt udało się odzyskać i przywrócić banderę i nazwę "Rybitwa" 25 stycznia 1946 roku. Dowództwo nad okrętem objął jego dowódca z 1939 roku kmdr ppor. K. Miladowski. ORP "Rybitwa" służyła aż do zezłomowania w 1972 roku.  

 

Okręt już w służbie PRL

Oznaczenie

    Obowiązywało oznaczenie ORP „Rybitwa” literą „R”. W związku z ogólną akcja likwidacji oznaczeń literowych na burtach w 1937 roku został on zamalowany.


Podstawowe dane 

  • wyporność: standardowa - 183 t, pełna - 203 t.
  • wymiary: długość - 45 m; szerokość - 5,5 m; zanurzenie - 1,7 m
  • napęd: 2 silniki wysokoprężne 8 cylindrowe Ursus-Nohab (producent: Fabryka Silników i Armatur w Ursusie) o mocy łącznej 1050 KM
  • pędnik: 2 śruby
  • prędkość - 16 - 18 węzłów 
  • załoga: 30

Uzbrojenie

    • 1 działo uniwersalne kaliber 75 mm wz.28
    • 2 karabiny maszynowe przeciwlotnicze 7,92 mm Maxim wz. 08
    • 20 min kotwicznych wz.08
    • 20 bomb głębinowych
    • 2 komplety trałów kontaktowych Renarca

Źródła

http://marynarkawojenna.pl/
http://www.kozmice.pl/tatara_wspomnienia.html
J.Ciślak, Polska Marynarka Wojenna 1995
M.Twardowski, Budowa trałówców typu Jaskółka, MSiO 1/1998

 


/PATHE/