ORP "Komendant Piłsudski"

(Kanonierka)

Znalazłeś błąd? 
 
ORP "Generał Haller" - bliźniacza jednostka ORP "Komendant Piłsudski".
   

    ORP Komendant Piłsudski i bliźniacza jednostka ORP Generał Haller należały do pierwszych okrętów w służbie Polskiej Marynarki Wojennej. Oddały nieocenione usługi przy szkoleniu jej kadr.


ORP "Komendant Piłsudski"

Powstanie 
    Komendant Piłsudski należał  serii 6 jednostek typu Wodoriez. Były to dozorowce rosyjskie budowane od 1916 roku w stoczni w Abo w Finlandii, będącej wówczas częścią Cesarstwa Rosyjskiego, na zamówienie cesarskiej Rosyjskiej Marynarki Wojennej. Planowano je uzbroić w dwa działa 75 mm i jedno przeciwlotnicze 40 mm. Głównym przeznaczeniem bojowym okrętów tej klasy miała służba patrolowa. Rosjanie w okresie wojny stworzyli system obrony dostępu do Zatoki Botnickiej i Zatoki Fińskiej. Jego głównym elementem, oprócz baterii artyleryjskich, były liczne pola minowe, które należało chronić przed działalnością trałowców niemieckich. Wydarzenia rewolucji lutowej spowodowały spowolnienie prac w stoczniach, tak że tylko dwa okręty mogły wejść do służby w 1917 r. (Gołub i bliźniaczy Pingwin). Zamęt i wojna domowa, która wybuchła w następstwie rewolucji październikowej sprawiła, że pozostałe jednostki (zostały ukończone dopiero uzyskaniu przez Finlandię niepodległości, dla marynarki fińskiej. Przeklasyfikowano je na kanonierki.
   


ORP "Komendant Piłsudski"

W Polsce     

    Polska Marynarka Wojenna pilnie poszukiwała od początku swojego istnienia możliwości zakupu okrętów. 14.04.1920 roku została przedstawiona polskim pełnomocnikom oferta sprzedaży dwóch niedawno zbudowanych okretów. Kontrakty na zakup zostały podpisane 22 i 23 października 1920 r. w obecności konsula polskiego Połańskiego. Zakup „Komendanta Piłsudskiego” (poprzednia nazwa Łuń) kosztował Polską Marynarkę wojenną 2,2 mln fińskich marek, do kwoty tej należało jeszcze dodać radio, asekuracje, niezbędny remont, koszty utrzymania załogi i przeprowadzenia statku jak i instrumenty nawigacyjne co dało kolejnych 289.935 marek fińskich. Swój rejs do Polski „Komendant Piłsudski” rozpoczął 30 listopada 1920 roku o godzinie 20, a zakończył się w Gdańsku 3 grudnia o godzinie 8 rano.
   
   

   ORP "Komendant Piłsudski".


Na I planie ORP "Generał Haller", a w głębi ORP "Komendant Piłsudski" w roku 1927 w Kopenhadze.

         
    W dniu 29 grudnia 1920 roku na okręcie „Komendant Piłsudski podniesiono oficjalnie polska banderę wojenną. Okręt wraz z swoim bliźniakiem „Generałem Hallerem” wszedł w skład utworzonego Dywizjonu Ćwiczebnego. W początkowym okresie oba okręty były jednostkami reprezentacyjnymi Floty, nosiły miano okrętów salutacyjnych. W październiku 1922 złożyły pierwsza oficjalną wizytę zagraniczną w Finlandii i Estonii. W kolejny zagraniczny rejs "Komendant Piłsudski" udał się 14 stycznia 1923 roku po uprzednim zaokrętowaniu w Gdańsku oficerów polskiego sztabu generalnego i oficerów francuskich, których dostarczono do Kłajpedy. Tam po zabraniu polskich uchodźców okręt powrócił do Gdańska. 29 kwietnia 1923 r. "Komendant Piłsudski " wziął udział w uroczystym otwarciu tymczasowej przystani w Gdyni. Na jego pokładzie Prezydent RP Stanisław Wojciechowski dokonał przeglądu polskich okrętów a także estońskich, brytyjskich i francuskich, które wzięły udział w tej uroczystości. W roku następnym obie kanonierki złożyły wizytę w Helsinkach i Talinnie po czym "Komendant Piłsudski" w lipcu udał się ponownie do Helsinek z delegatami polskimi na Międzynarodową Konferencję Geodezyjno - Astronomiczną.
     


Kanonierka "Komendant Piłsudski"

   
    W czerwcu 1925 roku obie kanonierki wizytowały Talinn i Libawę. W tym samym roku kanonierkę uzbrojono w jedno działo kalibru 100 mm, które ustawiono na rufie. Jednak działo te okazało się za ciężkie i po pewnym czasie zastąpiono je działem 75 mm. W sierpniu 1928 "Komendant Piłsudski” samodzielnie wizytował Bergen a później Rygę. 1 kwietnia 1930 roku obie kanonierki weszły w skład Dywizjonu Minowców z przerwą od 1 września 1932 do 20 stycznia 1936 roku. W okresie od 1 listopada 1937 do 1 marca 1938 roku „Komendant Piłsudski” pełnił rolę okrętu sygnalizującego w Centrum Wyszkolenia Specjalistów Floty.
   
     

ORP "Komendant Piłsudski" na nabrzeżu w Gdynii. Dobrze widoczny napis na rufie oraz beczka paliwowa.


Epizod wrześniowy

    1 września 1939 roku „Komendant Piłsudski” wraz  z „Generałem Hallerem” podporządkowano Morskiej Obronie Wybrzeża, dowódcą okrętu był kpt. mar. Mieczysław Jacynicz. Stojąc w porcie na Oksywiu kanonierka brała udział w odpieraniu nalotu lotniczego na port, w wyniku eksplozji bomb odłamki uszkodziły przewód parowy maszynki sterowej. Po wyjściu w morze "Komendant Piłsudski" znalazł się w grupie okrętów zmierzających na Hel w skład, którego wchodziły: stawiacz min "Gryf", niszczyciel "Wicher" trałowce " Mewa", "Jaskółka", Czapla", "Czajka", Rybitwa" i "Żuraw" oraz kanonierka "Generał Haller". Na wodach Zatoki Puckiej okręty zostały zaatakowane przez niemieckie bombowce. W czasie trwającej około kilkanaście minut bitwy "Piłsudski" odpierał zmasowane ataki lotnictwa wraz z pozostałymi okrętami. Potem okręt patrolował rejon Mechlinki - Hel gdzie w nocy z 1/2 września udzielił pomocy ściągając z mielizny okręt minowy "Smok". Podczas przejściu do portu rybackiego na Helu co nastąpiło 2 września "Komendant Piłsudski" spotkał się z okrętem podwodnym "Ryś" na prośbę , którego zawinął do Jastarni skąd uzyskano informacje że "Ryś" ma pobrać paliwo z "Podhalanina". Po przybyciu na Hel, następnego dnia zgodnie z rozkazem Morskiej Obrony Wybrzeża okręt unieruchomiono wygaszając kotły, zdjęto działa 75 mm i karabiny maszynowe a załoga zeszła na ląd wzmacniając oddział przeciwdesantowy. Później kanonierka używana była jako więzienie dla dezerterów. W tej roli okręt dotrwał do kapitulacji Helu 2 października choć inne źródła mówią o samozatopieniu okrętu dzień wcześniej, w każdym bądź razie jednostkę przejęła Kriegsmarine   


Rzuty okrętu.

Oznaczenie

Oznaczenie boczne okrętu to "P" (w latach 01.1932 - 07.1937)  

Sygnał wywoławczy: SPWA od 15 października 1928 (wcześniej AXA)

Podstawowe dane 

  • wyporność:
    • standardowa: 350 t
    • pełna: 438,3 t  (1938 r.)
  • wymiary:
    • długość: 50,04 m
    • szerokość: 6,92 m
    • zanurzenie: 2,9 m  
  • napęd: 2 maszyny parowe potrójnego rozprężania o mocy łącznej 1150 KM 2 kotły parowe wodnorurkowe systemu Normand, 2 śruby
  • prędkość maksymalna: 15 w (na próbach: 15,6 w.)
  • zasięg: 700 mil morskich przy prędkości 15 w (kontraktowy)
  • zapas paliwa: 64 t.
  • załoga: 47 w tym 4 oficerów (1928 r.), 57 w tym 3 oficerów (1935 r.)
  • Wyposażenie łącznościowe według etatu z 1937 r.: radiostacja nadawcza RKM/P (R-6), odbiorcza OU (R-28) i krótkofalową nadawczo-odbiorczą Z-32 (R-41)

 

Uzbrojenie

  • do 1925:
    • 6 działek 47 mm wz.1885 Hotchkiss (6xI)
    • 2 karabiny maszynowe 7,92 mm wz.08 Maxim
    • 30 min morskich
  • 30 min 1926-35:
    • 2 działa 75 mm Schneider (2xI)
    • 2 działka 47 mm wz.1885 Hotchkiss (2xI)
    • 2 karabiny maszynowe 7,92 mm wz.08 Maxim
  • 1936-39:
    • 2 działa 75 mm Schneider (2xI)
    • 2 nkm plot 13,2 mm Hotchkiss (1xII) 
    • 2 karabiny maszynowe 7,92 mm wz.08 Maxim

Źródła

J. Lipiński, „Druga wojna światowa na morzu”,  Warszawa 1999 r.
J. Pertek, „Wielkie dni małej floty”, Poznań 1958 r.
"Zakup kanonierek w Finlandii w 1920 roku", Jan Bartelski, Morze, Statki i Okręty, numer 12 (72) grudzień 2007
 


/SKORO/