ORP "Mewa" II

Znalazłeś błąd? 

  

 

Klasa okrętów "Jaskółka" 

     W latach 30-tych w Warsztatach Portowych Marynarki Wojennej w Gdyni, w Stoczni Gdyńskiej  (cywilnej) i stoczni rzecznej w Modlinie powstała seria 6  bardzo udanych okrętów – małych trałowców typu „Jaskółka”, zwanych niekiedy „ptaszkami” (ORP Jaskółka, Mewa, Rybitwa, Czajka, Czapla i Żuraw). Nazewnictwo okrętów nawiązywało do, będących w polskiej służbie od początku lat 20-tych, poniemieckich trałowców typu „FM” (nosiły nazwę: ORP Jaskółka, Czajka, Rybitwa, Mewa). Pod względem organizacyjnym tworzyły one Dywizjon (Dyon) Minowców.

       Okręty typu „Jaskółka” stanowiły tzw. trałowce redowe (w odróżnieniu od większych jednostek, trałowców pełnomorskich; określenie to nie było jednak używane w PMW). Ich zadania bojowe obejmowały oczyszczanie wód przybrzeżnych z min, stawianie na nich małych pól minowych i służbę patrolową. W ograniczonym zakresie mogły być wykorzystane do wsparcia własnych sił walczących na lądzie. Niewielka prędkość i słabe uzbrojenie artyleryjskie (część okrętów podwodnych miała np. po jednym dziele kalibru 100-105 mm) utrudniał ich użycie do walki z okrętami podwodnymi.
      W sumie należy uznać, że był to bardzo udany typ okrętu, który bardzo wzmocnił siły minowe Polskiej Marynarki Wojennej.

 

ORP Mewa w 1935 roku podczas budowy. 

ORP "Mewa" II podczas prób odbiorczych, bez uzbrojenia.

Historia okrętu 

    Budowę trawlera oznaczonego symbolem T 2 rozpoczęto w Stoczni Gdyńskiej w 1933 roku. Jednak nie wszystko przebiegało sprawnie, opóźnienia w dostawie blach przez huty czy nieterminowe dostarczanie dokumentacji spowodowały, że gotowy kadłub zwodowano dopiero 10 stycznia 1935 roku. Do połowy października na okręcie prowadzono prace wyposażeniowe. Ostatecznie banderę RP podniesiono 25 października 1935 roku, a minowiec otrzymał nazwę „Mewa”. Pierwszym dowódcą okrętu został kpt. mar. Stefan Romanowski. „Mewa” rozpoczęła cykl szkoleń dla załogi i 20 stycznia 1936 roku została wcielona wraz z OORP Jaskółka i Rybitwa do Dywizjony Minowców. 10 lutego Dywizjon powiększył się o ORP Czajkę. W części dziobowej okrętu umieszczono na obu burtach znak taktyczny w postaci litery M. Został on zamalowany 1 czerwca 1937 roku. W 1936 roku Mewa wraz z Jaskółką udały się z wizytą kurtuazyjną do szwedzkiej Karlskrony. Była to pierwsza i zarazem ostatnia wizyta naszych ptaszków przed wojną. 18 kwietnia 1939 roku w zacumowaną Mewę uderzył wpływający do portu ORP Sęp, co spowodowało niewielkie uszkodzeniu.

Mewa i Jaskółka w porcie w 1936 roku.

   

Epizod wrześniowy

   Wobec napiętej sytuacji politycznej latem 1939 roku, okręt prowadził liczne szkolenia z pozostałymi okrętami floty. Wojna zastała Mewę w porcie wojennym na Oksywiu. Po porannym przelocie niemieckich samolotów minowiec wyszedł na redę. Po odprawie dowódców na ORP Czajka, Mewa wraz z pozostałymi okrętami floty przeszła na Hel w celu wykonania operacji minowej pod kryptonimem „Rurka”. W czasie przejścia zespół, w którego skład wchodziło: niszczyciel, stawiacz min, dwie kanonierki oraz sześć minowców został zaatakowany przez grupę niemieckich samolotów. Mewa dzielnie odpierała ataki niemieckich bombowców, przy tym broniąc ORP Gryf, na którego pokładzie znajdowały się miny. W niewielkiej odległości od okrętu eksplodowała bomba, która spowodowała śmierć 9 marynarzy. Dowódca okrętu kpt. mar. Wacław Lipkowski został ranny wraz z 7 innymi marynarzami. W wyniku eksplozji całe poszycie okrętu było podziurawione jak sito. Co najgorsze odłamki spowodowały awarię steru. Mewa została doholowana do Helu przez Rybitwę. Duże zniszczenia i brak możliwości naprawy spowodowały, że Mewa została rozbrojona, a jej załoga wzmocniła obronę półwyspu. Okręt został ostatecznie zatopiony 3 września podczas nalotu Luftwaffe na Port Wojenny.

ORP "Mewa" II około 1936 roku.

Po wrześniu

    Okręt wydobyty został w okresie październik - listopar 1939 i wyremontowany w Gdańku. Po przezbriojeniu otrzymał nazwę "Putzig" i używany w Gdynii. Od 1940 roku jednostka otrzymała oznaczenie "TFA 9" i służyła jako poławiacz torped ćwiczebnych. Jednostkę odnalazła Polska Misja Morska w grudniu 1945 roku w Kiel. Jednostka służyła pod różnymi nazwali aż do zezłomowania w 1981 roku.

Podstawowe dane 

• wyporność: standardowa - 183 t, pełna - 203 t.
• wymiary: długość - 45 m; szerokość - 5,5 m; zanurzenie - 1,7 m
• napęd: 2 silniki wysokoprężne 8 cylindrowe Ursus-Nohab (producent: Fabryka Silników i Armatur w Ursusie) o mocy łącznej 1050 KM
• pędnik: 2 śruby
• prędkość - 16 - 18 węzłów 
• załoga: 30

Uzbrojenie

• 1 działo uniwersalne kaliber 75 mm wz.28
• 2 karabiny maszynowe przeciwlotnicze 7,92 mm Maxim wz. 08
• 20 min kotwicznych wz.08
• 20 bomb głębinowych
• 2 komplety trałów kontaktowych Renarca

Źródła