ORP "Grom"

(Kontrtorpedowiec)

Znalazłeś błąd? 

 

Powstanie

    Polska Marynarka Wojenna w latach trzydziestych intensywnie poszukiwała możliwości zakupu niszczycieli. Pierwszy przetarg został ogłoszony w październiku 1933 roku, jednak wyłącznie skierowany został do stoczni francuskich. Wszystkie przedstawione projekty odrzucono, zarówno ze względów finansowych, jak i może ze względów złych doświadczeń we współpracy z kontrahentami z kraju nad Loarą. Wystarczy przypomnieć problemy z "Wichrem" przestarzałym już w momencie podniesienia bandery. Poza tym żaden z przedstawionych projektów nie wypełniał oczekiwań KMW. Z tego powodu w maju 1934 roku rozpoczęto kolejny przetarg, jednak tym razem wyłącznie dla stoczni Szwecji. Pomimo przedstawienia przez nich kilku ciekawych projektów, również ten przetarg nie został rozstrzygnięty, ze względów technicznych. Ostatecznie przetargi wygrał projekt stoczni „John Thornycroft” z Sauthampton w Wlk. Brytanii. Ponieważ oferent wyznaczył zbyt dużą cenę, KMW złożyło zamówienie na projekt drugiej stoczni - "John Samuel White" z Cowes. Zgodziła się ona przerobić projekt według wskazań KMW i otrzymała zlecenie na budowę dwóch niszczycieli - "Błyskawica" i "Grom". Umowę podpisano 29 marca 1935 roku. 

 

Projekt Thornycroft
Projekt Thornycroft  
Projekt francuski
Projekt francuski
 
 
 
     Budowa pierwszego okrętu (omawianego tu "Grom") rozpoczęła się po wbiciu przez ambasadora RP w Londynie, Edwarda Raczyńskiego pierwszego nitu, w dniu 17 kwietnia 1935 roku. Budowa przebiegała sprawnie i bez opóźnień (co odróżniało stocznie brytyjskie od francuskich). Okręty otrzymały numery stoczniowe 1800 i 1801. Dnia 5 maja 1936 roku MSWojsk. nadało nazwy "Grom" i "Błyskawica".   
     Znany brytyjski ekspert, A.C. Hardy, scharakteryzował ORP Błyskawica i ORP Grom jako: „okręty, które w swoim czasie konstrukcyjnie znacznie wyprzedzały okręty tej samej klasy”, stwierdzając, że „w 1937 roku okręt wojenny, posiadający jeden komin, a mogący rozwinąć moc 54.000 KM i szybkość 40 węzłów, był stosunkowo rzadkim zjawiskiem”. Okręt miał dosyć silne, jak na tamte czasu uzbrojenie przeciwlotnicze. składające się z 2 podwójnych dział 40 mm i 8 podwójnych 13,2 mm  nkm-ów. Mankamentem był jednak stosunkowo mały zapas paliwa pozwalający przepłynąć 3500 Mm. Zasięg byłby mały jak na niszczyciel oceaniczny, ale był typowy dla niszczycieli przeznaczonych do działań na akwenach przybrzeżnych.
     ORP "Grom" zwodowany został 20 lipca 1936 roku, o 13:10. Chrztu dokonała Wanda Poznańska - żona konsula generalnego. Oto jak opisano te wydarzenie we współczesnej prasie polskiej:
 
„Pękła z hukiem, na dobrą wróżbę, tradycyjna butelka szampana, rozbijając się o stromy dziób okrętu. Rozległy się dźwięki hymnu polskiego, granego przez orkiestrę pułku Hampshire. I powoli, a majestatycznie wielki, przybrany banderami narodowymi kadłub zaczął zsuwać się do wody, przy akompaniamencie barw.”

Grom podczas budowy w Wlk.Brytanii.

Grom podczas budowy w Wlk.Brytanii.
 
     Pierwszą załogę okrętu stanowiło 4 oficerów i 8 podoficerów, wśród nich kmdr. Stanisław Hryniewiecki. Mieli oni zapoznać okręt i przygotować go na przyjęcie kolejnych 15 podoficerów, którzy przybyli do Anglii na ORP "Wilja" 9 grudnia 1936 roku. Po zwodowaniu okrętu podjęto próby techniczne. W celu ich rzetelnej realizacji, kontradmirał Świrski powołał Komisję Odbiorczą dnia 29 stycznia 1937 roku, która rozpoczęła prace już 2 lutego. 10 i 15 lutego przeprowadzono już 2 pierwsze próbne wyjścia w morze. Następnie był rejs z Cowes do Plymouth 1 marca, a w jego czasie próby zużycia paliwa i cyrkulacji okrętu, próby szybkości, stateczności, biegów, funkcjonowania maszyn oraz próby uzbrojenia (artylerii, wyrzutni bomb głębinowych i min, wyrzutni torped). Oficjalny rejs próbny odbył się 7 maja 1937 roku. Ocena Komisji była pozytywna, gdyż prócz paru drobnych wad fabrycznych nie stwierdzono niczego czego nie dałoby się szybko usunąć. Komisja stwierdziła także, że Grom mam mniejsze zużycie paliwa niż planowane, za co wypłacono Stoczni 1.300 funtów szterlingów nagrody. Podjęto więc decyzję o przyjęciu okrętu i dokonaniu poprawek już w Polsce, na koszt Stoczni. Banderę na okręcie podniesiono 11 maja 1937 roku, co stanowi też oficjalną datę przekazania okrętu, po czym okręt odkotwiczył i udał się do Polski, z postojem w Goteborgu, w celu pobrania amunicji dla dział Bofors. Relacja chor. mar. Józefa Wojtkowiaka.



Pocztówka z ORP Grom

ORP Grom bez oznaczenia burtowego.

ORP Grom bez oznaczenia burtowego.


„Na komendę: >Baczność, banderę podnieść<, dwóch sygnalistów wolno i miarowo podniosło banderę do szczytu drzewca rufowego. Załoga w skupieniu i z radością bijącym sercem, wpatrywała się w drogi jej symbol narodu (...) Dowódca okrętu (...) zwraca się do załogi: >Ogłaszam uroczyście, że z chwilą podniesienia bandery, ORP „Grom” przechodzi na własność Rzeczypospolitej, stanowiąc Jej niepodzielną całość. Od tej chwili na pokładzie okrętu obowiązują prawa i przepisy Rzeczypospolitej Polskiej. Spocznij<”.
 
      Po próbach, Grom odpłynął do Gdyni, gdzie dotarł 16 maja 1937 roku. „Serdecznie winszujemy przybycia do Ojczyzny” – W ten sposób (za pomocą wciągniętego na flaglinkę sygnału) ORP „Grom” został powitany na wysokości Jastarni przez „Podhalanina”  i wraz z nim, po uprzednim oddaniu powitalnego salutu (11 strzałów armatnich na Zatoce Gdańskiej) dowódcy Floty, wszedł do basenu nr 10 w Gdyni. Witany był tam przez licznie zebraną publiczność, orkiestrę i rodziny marynarzy.

 

ORP Grom na Oksywiu
 
     Po przybyciu do kraju na Gromie przystąpiono do uzupełnienia brakujących elementów wyposażenia. I tak zainstalowano urządzenia centralnego sterowania ogniem artylerii, aparatami torpedowymi, fumatory oraz inne urządzenia. Poprawiono też, wcześniej stwierdzone w Wlk. Brytanii usterki - naprawiono aparaty torpedowe, wmontowano przegrody do kolektorów w kotłach, zlikwidowano wszystkie przecieki. 
     29 czerwca Grom wziął udział w pierwszej paradzie morskiej, a dwa miesiące później, wraz z Burzą i Wichrem wizytował Talin i Rygę przez 3 dni (20 i 24 sierpnia). 22 sierpnia 1938 roku, wraz z bliźniaczą Błyskawicą rewizytował bazę duńskiej marynarki w Kopenhadze.
     28 lutego 1939 roku oficerowie wachtowi wprowadzili okręt na mieliznę w pobliżu Babich Dołów. Ówczesny dowódca Groma - kmdr. por. Podjazd - Morgenstern został uznany winnym, za co został pozbawiony dowództwa, przeniesiony na stanowisko komendanta SPMW, oraz obciążony kosztami remontu okrętu - 78.000 zł.  Okręt miał uszkodzone osłony obu wałów, z czego lewy wykrzywił się. Uszkodzeniu uległy też śruby. Tydzień później, tj. 7 marca 1939 roku, ORP Grom uległ kolizji z holownikiem Kaper. Wgnieceniu uległa blacha poszycia (90 na 40 cm). Remont przeprowadzono w Stoczni Gdyńskiej, która nie była w stanie wyprostować wału napędowego, co obniżało nieznacznie prędkość okrętu. Dowództwo po kmdr Podjazd-Morgensternie objął kmdr por. Stanisław Hryniewiecki. Ze względu na zły stan zdrowia, zrezygnował z pełnionej funkcji z dniem 20 czerwca 1939. Na jego stanowisko powołany został kmdr ppor. Aleksander Hulewicz.


Dok pływający Stoczni Gdyńskiej S.A., gdzie ORP Grom został wprowadzony do remontu awaryjnego.


    Ostatnim miłym akcentem, w tym okresie, było dla Groma uczestnictwo w Święcie Morza (trzecim, w którym niszczyciel brał udział) i związane z tym uroczystości. Przez kolejne miesiące Grom odbywał służbę patrolową na trasie Gdańsk – Rozewie – Królewiec.
     W maju 1939 r., podczas polsko-brytyjskich rozmów sztabowych, prowadzonych w Warszawie, ustalono, że 3 polskie niszczyciele jeszcze przed wybuchem wojny z Niemcami odpłyną z kraju do Wielkiej Brytanii. Stamtąd miały wyruszać jako osłona konwojów ze sprzętem wojskowym dla Polski, kierowanych do rumuńskiego portu w Gołaczu. Był to jedynie pretekst, który miał je uchronić przed zagładą. Okręty (ORP "Błyskawica", "Burza" i "Grom"). Pomysł dyskusyjny. 30 sierpnia 1939 r. opuściły port wojenny w Gdyni-Oksywiu i 1 września zawinęły do szkockiego portu w Leith. Początkowo zakładano wysłanie wszystkich 4 niszczycieli, ale ostatecznie pozostawiono jeden. 



 Rufa ORP Grom
Rufa ORP Grom
    

Podstawowe dane 

Wyporność:
    standardowa: 1975 t
    normalna: 2183 t
    pełna: 2400 t
Wymiary: długość całkowita - 114,0 m, szerokość całkowita - 11,3 m, zanurzenie - 3,3 m
Napęd: 2 zespoły turbin parowych Parsona z przekładnią o mocy łącznej 54 000 KM, 3 kotły wodnorurkowe walczakowe opalane mazutem, 2 śruby
Prędkość maksymalna: 39,5 węzłów
Zasięg: 3500 Mm przy prędkości 15 w
Zapas paliwa: normalny 130 t, maksymalny 350 t
Załoga: 192 ludzi
Znaki taktyczne: "G", "H 71"
Stocznia: John Samuel White & Co Ltd. w Cowes





Ćwiczenia artyleryjskie na ORP Grom

Uzbrojenie

7 dział kalibru 120 mm wz 34/36 Bofors (3 x II i 1 x I);
2 podwójnie sprzężone działka przeciwlotnicze 40 mm wz 36 Bofors,
4 podwójnie sprzężone nkm przeciwlotnicze 13,2 mm wz 30 Hotchkiss
6 wyrzutni torpedowych kalibru 550 mm z reduktorami dla torped 533 mm (2 x III),

2 podpokładowe wyrzutnie bomb głębinowych (20 bomb wz BH 200) i 44 miny


 

Artyleria główna ORP Grom
Artyleria główna ORP Grom


Podwójna armata 40 mm na pokładzie ORP Grom


Potrójna wyrzutnia torped 550 mm (redukcja do 533 mm) na ORP Grom

Źródła

"Wyższa kadra dowódcza polskiej Marynarki Wojennej II RP" J.Tuliszka
"Wielkie dni małej floty" J.Pertek
J. W. Dyskant, „Polska Marynarka Wojenna w 1939 r. Cz 1 W przededniu wojny"

http://slimak.sciaga.pl/prace/praca/7716.htm
www.wikipedia.pl


/PATHE/
Korekta historyczna /MITOKO/