ORP "Burza"

(Kontrtorpedowiec)

Znalazłeś błąd? 


Sylwetka boczna ORP Wicher, okrętu bliźniaczego ORP Burza.

Powstanie

     ORP "Burza" (razem z bliźniaczym ORP "Wicher") była pierwszym nowoczesnym okrętem w polskiej Marynarce Wojennej. Mimo licznych wad konstrukcyjnych, w okresie, gdy podniesiono na obu okrętach banderę, były to najnowocześniejsze jednostki w swojej klasie na Bałtyku. Jednak mała prędkość i słabe uzbrojenie przeciwlotnicze czyniły je w 1939 r. przestarzałymi.
 

    Kontrtorpedowiec "Burza" wraz z bliźniaczym "Wichrem" zamówiony został we Francji w 1926 roku dość niespodziewanie, ponieważ projekt rozwoju polskiej MW z 1923 roku nie przewidywał budowy tego typu okrętów. Pewną rolę odegrała tu, udzielona Polsce przez Francję, pożyczka stabilizacyjna, której otrzymanie było, delikatnie mówiąc, "uzależnione" od zamówienia w stoczni Chantiers Naval Francais, której udziałowcami byli niektórzy członkowie rządu francuskiego. Ponieważ ze względu na brak doświadczenia w budowie okrętów podwodnych przez wspomnianą stocznię na posiedzeniu w Inowrocławiu 7 września 1925 roku z udziałem ministra spraw wojskowych i szefa KMW zapadła decyzja o wybudowaniu dwóch kontrtorpedowców, a budowę trzech okrętów podwodnych powierzono innym stoczniom. Francuska stocznia zaproponowała budowę okrętów opartych na planach niedawno ukończonych kontrtorpedowców typu „Bourrasque” na wzór dwóch jednostek tej serii wybudowanych przez CNF "Ouragan" i "Orage".


    ORP Burza podczas budowy.
     

16 kwietnia 1929 roku - wodowanie ORP Burza.
Wśród gości matka chrzestna p. Ferek-Błeszyńska.


    Stosowną umowę podpisano 2 kwietnia 1926 roku w Paryżu. Przewidywała ona dostarczenie stronie polskiej dwóch kontrtorpedowców z kompletnym wyposażeniem. Okres budowy ustalono dla pierwszego okrętu na 27 miesięcy, a drugiego 39 miesięcy. Jak się później okazało, budowa pierwszego okrętu, czyli "Wichra" trwała 52 miesiące a "Burzy" aż 68 miesięcy. Nazwy obu okrętów zostały zapożyczone od francuskich nazw nadanych serii kontrtorpedowców na których wzorowano polskie okręty. Pomimo wielu wad oba okręty były cennym nabytkiem MW.
   


16 kwietnia 1929 roku - wodowanie ORP Burza.

W Polsce    

    Tak więc dopiero 10 sierpnia 1932 roku podniesiono biało-czerwoną banderę na okręcie bojowym MW o nazwie ORP "Burza".
    Najczęściej Wicher i Burza wizytowały porty bałtyckie sąsiadów Polski, odwiedzając kolejno Sztokholm w sierpniu 1932 roku, Leningrad w lipcu 1934 roku, Kilonię w czerwcu 1935, a w lipcu kolejno Helsinki i Tallin. 
    W 1937 w dniach 18-21 maja "Burza" reprezentowała polską MW na rewii morskiej w Spithead z okazji koronacji króla Jerzego VI. Potem okręt udał się do Portsmouth gdzie przebywał do 23 maja.
 


ORP Burza.


Kalendarz

  • 2 kwietnia 1926 - podpisanie w Paryżu przez kmdr. Świrskiego jako Szefa KMW i inż. Dhôme dyrektora stoczni Chantiers Naval Francais umowy na budowę dwóch kontrtorpedowców
  • 1 listopada 1927 położenie stępki pod budowę drugiego kontrtorpedowca (ORP „Burza”)
  • 18 października 1928 odrzucenie przez stronę polską dennicy kolektora kotła nr 3
  • 18 stycznia 1929 dostarczenie nowej dennicy kolektora kotła na okręt.
  • 16 kwietnia 1929 uroczyste wodowanie okrętu, który otrzymał nazwę "Burza", matką chrzestną okrętu została pani A. Błeszyńska żona attache wojskowego Polski we Francji płk. Bieszyńskiego.
  • 2 czerwca 1929 dostarczenie na okręt opóźnionego w budowie kotła nr 3, w tym samym czasie zakwestionowanie przez komisję skraplaczy
  • 22 sierpnia 1930 zgłoszenie przez stocznię "Burzy" do prób odbiorczych, okręt wyszedł w morze pod dowództwem captaine de fregate Gibaulta.
  • 23 sierpnia 1930 odrzucenie przez komisję wadliwych kotłów, wstrzymanie dalszych prób okrętu.
  • 2 sierpnia 1931 orzeczenie superarbitra Międzynarodowej Izby Handlowej w Paryżu zmuszające stocznie do wymiany wadliwych kotłów a nie ich naprawę jak chciała stocznia
  • styczeń 1932 zerwanie pokładu okrętu i usunięcie instalacji i rurociągów, montaż nowych kotłów przez stocznię i ponowny montaż pokładu.
  • 11 lutego 1932 przejście "Burzy" z Blainville do Cherbourga celem dokowania.
  • 27 luty 1932 wyjście w morze okrętu w próby, które przerwano na skutek rozregulowania się automatycznych regulatorów turbopomp zasilających, prawdopodobnie na skutek sabotażu robotników francuskich.
  • 3 marca - 12 marca 1932 kolejne, pozytywne próby na morzu.
  • 15 marca 1932 dokowanie okrętu w Cherbourgu i naprawa uszkodzonej śruby.
  • 1 kwietnia 1932 wznowienie prób w morzu, podczas których "Burza" osiągnęła prędkość 33,8 w. Po powrocie do Cherbourga podczas postoju w arsenale marynarki w okręt uderzył francuski kontrtorpedowiec, uszkadzając burtę "Burzy".
  • maj 1932 demontaż turbin, kotłów i mechanizmów pomocniczych, a po czyszczeniu ponowny montaż.
  • 7 - 15 czerwca 1932 dokowanie "Burzy", konserwacja i malowanie kadłuba.
  • 7 lipca wyjście okrętu na poligon artyleryjski pod Cap Levy.
  • 8 lipca 1932 "Burza" uczestniczyła w określaniu pozycji okrętu podwodnego "Prometehee", który zatonął podczas prób stoczniowych.
  • 12 lipca 1932 oficjalne przekazanie "Burzy" stronie polskiej.
  • 10 sierpnia 1932 uroczyste podniesienie bandery RP na ORP "Burza", dowódcą okrętu został kmdr. Bolesław Sokołowski
   

ORP Burza w Cherbourgu w czasie uroczystego podniesienia bandery 10 sierpnia 1932 r.


     
  • 15 sierpnia 1932 "Burza" opuściła Cherbourg, udając się do Brestu celem załadowania amunicji.
  • 17 sierpnia 1932 okręt opuścił Brest, udając się do Gdyni, gdzie przybył 19 sierpnia.
  • 24 sierpnia 1932 wyjście z Gdyni "Burzy" i "Wichra" z wizytą kurtuazyjną do Sztokholmu, podczas rejsu koło Helu na "Burzy" doszło do awarii maszyn i okręt zawrócił do Gdyni celem naprawy, a po jej wykonaniu "Burza" dogoniła "Wichra".
  • 25 sierpnia - 29 sierpnia 1932 pobyt "Wichra" i "Burzy" oraz trzech okrętów podwodnych "Wilka", "Rysia" i "Żbika' w Sztokholmie.
  • wrzesień - grudzień 1932 szkolenie załogi na wodach Zatoki Gdańskiej w międzyczasie powołano Dyon Kontrtorpedowców.
  •  luty 1933 nowym dowódcą okrętu został kmdr ppor. M. Majewski
  • 29 czerwca 1933 "Burza" wraz z innymi okrętami PMW wzięła udział w paradzie morskiej na redzie Gdyni z okazji Święta Morza.
  • 24 - 29 lipca 1934 "Burza" wraz z "Wichrem" złożyła oficjalną wizytę w Leningradzie.
  • 7 - 9 sierpnia 1934 kolejna nieoficjalna wizyta obu kontrtorpedowców w Kopenhadze wraz z okrętami podwodnymi i transportowcem "Wilia". Podczas wchodzenia do portu "Burza", przepływając zbyt blisko z jednej pław toru wodnego uszkodziła sobie śrubę
   

ORP Burza i ORP Wicher w czasie wizyty w Danii w 1934 r.

  • 26 - 29 czerwiec 1935 wizyta "Burzy" i "Wichra" w Kilonii.
  • 7 - 10 lipca 1935 wizyta "Burzy" i "Wichra" w Helsinkach.
  • 17 - 20 lipca 1935 wizyta "Burzy" i "Wichra" w Talinnie.
  • 2 - 7 sierpnia 1925 montaż logów mechanicznych na "Burzy" i "Wichrze".
  • październik 1935 przebudowa okrętu: zamontowano dodatkowo dwa podwójnie sprzężone karabiny maszynowe plot. 13,2 mm, zlikwidowano maszt rufowy, zmieniono zamocowania anten głównych, zainstalowano dodatkowy dalmierz i echosondę.
  • styczeń - grudzień 1936 "Burza" odbywała cykl szkoleń i ćwiczeń przewidzianych programem
  • styczeń 1937 dowództwo okrętu objął kmdr ppor. Włodzimierz Kodrębski.
  • 18 maja - 21 maja 1937 "Burza" reprezentowała PMW na rewii morskiej w Spithead z okazji koronacji króla Jerzego VI. Potem okręt udał się do Portsmouth gdzie przebywał do 23 maja.
  • 20 - 23 sierpnia 1937 wizyta "Burzy" wraz z "Wichrem" i "Gromem" w Talinnie, a pomiędzy 24 - 27 sierpnia w Rydze.
  • grudzień 1937 kolejna modernizacja okrętu: wzmocniono falochron dziobowy, zainstalowanie poręczy na pomoście nawigacyjnym, zwiększono odstęp pomiędzy dźwigami a także wymieniono rurociągi. 31 grudnia nowym dowódcą okrętu został kmdr ppor. Stanisław Nahorski.
  • styczeń - marzec 1938 prace remontowe na okręcie,
  • 18 marca 1939 postawienie dywizjonu kontrtorpedowców w stan podwyższonej gotowości bojowej w związku z dokonaną aneksją Kłajpedy przez Kriegsmarine ponieważ z obawiano się również ze przy okazji Niemcy pokuszą się o zajęcie Wolnego Miasta Gdańska. Po 22 marca alarm odwołano,

   

ORP Burza
 
  • 13 kwietnia 1939 "Burza" opuściła Gdynię udając się do Horten w Norwegii gdzie przybył znajdujący się w próbach okręt podwodny "Sęp". Tam nastąpiło pomimo sprzeciwu Holendrów przejęcie okrętu podwodnego przez polską załogę i "Sęp" w eskorcie "Burzy" udał się do Gdyni. Po drodze na wysokości Bornholmu "Burza" zmuszona była wziąć "Sępa" na hol z powodu braku paliwa,
  •  maj 1939 okręt przeszedł do rezerwy i poddany został czyszczenie kotłów,
  • czerwiec 1939 powrót okrętu do służby czynnej, 29 czerwca z okazji Święta Morza "Burza" została udostępniona do zwiedzania.
  • 30 sierpnia 1939 Zbliżające się niebezpieczeństwo wybuchu wojny spowodowało że decyzją KMW "Burza" "Grom" i "Błyskawica" zostały wyznaczone do opuszczenia Polski i przejścia do Wielkiej. Brytanii, wykonując plan „Pekin” 30 sierpnia opuściły Gdynię udając się do Leith. Po minięciu Helu niszczyciele obrały kurs na Olandię a po utracie widoczności lądu na Bornholm. O wyjściu polskiego zespołu Niemcy dowiedzieli się z nasłuchu radiowego a około 30 Mm na północ od Rozewia okręty zostały zauważone przez niemiecki okręt podwodny "U - 31" a także patrolowiec "Vorpostenboot 7". Tak więc przejście naszych okrętów przestało być tajemnicą dla niemieckiego dowództwa.
  • 31 sierpnia W nocy z 30/31 sierpnia koło latarniowca Falsterborev zauważono idące w zaciemnieniu okręty wojenne, które zidentyfikowano błędnie jako duńskie mimo to ogłoszono alarm bojowy. Były to krążownik "Königsberg" w asyście niszczyciela i dwóch torpedowców. Wyszły one z Sassnitz po odebraniu meldunku z U 31. O godz. 2.00 zespół niemiecki oddalił się. Rankiem 31 sierpnia w Kattegacie polskie okręty napotkał szwedzki niszczyciel klasy "Horn" a wkrótce zauważył je niemiecki "U 5". Po przejściu Skagerraku okręty dostrzegł "U 19", a po minięciu przylądka Skagen niszczyciele były obserwowane przez niemieckie samoloty Dornier, które po kilku godzinach zgubiono.

     

   
ORP Burza, Błyskawica i Grom, na Morzu Północnym w drodze do Anglii w 1939 roku.

 

Konstrukcja

    Niszczyciel ORP Burza był wzorowany konstrukcyjnie na francuskich niszczycielach („torpilleurs d’escadre”) typu „Bourrasque”. Przy jego projektowaniu popełniono jednak liczne błędy, polegające na niskiej prędkości, rozplanowania przedziałów wodoszczelnych nie zapewniającego stateczności awaryjnej, braku dna podwójnego na całej długości kadłuba, dużej trzykominowej sylwetki i niewielkiej szybkostrzelności dział artylerii głównej. Nadto prowadzenie magistral rurociągów, rozmieszczenie generatorów energii elektrycznej i pomp oraz instalacja zalewania komór amunicyjnych było wykonane w sposób nieudolny (skupienie wielu mechanizmów w tych samych miejscach), co w szczególnym przypadku mogło doprowadzić do unieruchomienia okrętu po trafieniu jednym pociskiem niewielkiego kalibru. Do zalet okrętów należy natomiast silne uzbrojenie artyleryjskie tak duży kaliber (130 mm) miały tylko niektóre jednostki francuskie i radzieckie, a także w zakresie grupy kalibrów 127 - 130 mm - Niemcy, Amerykanie, Japończycy i Grecy. Większe działa w tym czasie mieli Jugosłowianie na Dubrowniku (długolufowe 140-ki Skody).    
   





Artyleria główna na ORP Burza.  
   

    Na początku lat 30-tych trzon flotylli niszczycieli większości państw stanowiły jednostki wojennej lub powojennej budowy, z artyleria główną złożoną z 3-4 dział 100-105 mm. Nieudolne natomiast było wykonawstwo. Powolny tok robót (planowano na ten cel dwa lata, co w przypadku ORP Wicher przedłużyło się do 4, a w przypadku ORP Burza aż do 6 !) i konieczność poprawiania pewnych usterek sprawiły, że następne niszczyciele zamówiono już w stoczniach brytyjskich.

Oznaczenie

    Od 25 lipca 1936 roku obowiązywało oznaczenie ORP „Burza” literą „B”. W związku z ogólną akcja likwidacji oznaczeń literowych na burtach nie zdążono go już namalować, ale oznaczenie pozostawało do korespondencji radiowej.



Pozostałości po okręcie

    ORP "Burza" została zezłomowana we wrześniu 1977. Pozostałości okrętu, takie jak maszt, wyrzutniki bomb głębinowych, dalmierz itd. znajdują się dziś w Muzeum Oręża Polskiego w Kołobrzegu. Część eksponatów pochodzi jednak z produkcji radzieckiej, z powojennego przezbrojenia okrętu.


Podstawowe dane 

  • Wyporność: standardowa - 1540 t, pełna - 1920 t, 
  • Wymiary: długość całkowita 106,9 m, szerokość całkowita 10,5 m, zanurzenie 3,5 m
  • Napęd: 2 zespoły turbin parowych Parsona z przekładnią o mocy łącznej 35 000 KM, 3 kotły du Temple, opalane ropą, 2 śruby
  • Prędkość maksymalna 33 węzły (33,8 w na próbach), prędkość ekonomiczna 15 węzłów.
  • Zasięg: 3000 mil morskich/15 w
  • Zapas paliwa: normalny 330 t.
  • Znaki taktyczne: B (do 1937)
  • Załoga: 155 ludzi
  • Stocznia:  Chantiers Naval Francais, Blainville (również kotły "Burzy");
  •  Wyposażenie bojowe: Arsenał Marine Nationale w Cherbourgu

Uzbrojenie

  • 4 działa 130 mm wz. 19/24 Schneider-Creusot Model 1924,
  • 2 działka plot. 40 mm wz. 28 Vickers-Armstrong 2 pdr Mk II,
  • 2 podwójne nkm 13,2 mm Hotchkiss wz. 30 (2 x II) od 1935 r.
  • 2 potrójne wyrzutnie torpedowe 550 mm (torpedy parogazowe typu 23 DT) z reduktorami dla torped 533 mm
  • 2 podpokładowe wyrzutnie bomb głębinowych (20 bomb Wz BH200),
  •  60 min wz. 08/39

Źródła

Typy broni i uzbrojenia 2 - Kontrtorpedowiec „Burza”
J. Pertek, „Wielkie dni małej floty”, Poznań 1958r.
J. Pertek, „Wojna morska 1939-1945”, Poznań 1959r.
http://marynarkawojenna.pl/2ws/burza/burza.htm

http://pl.wikipedia.org/wiki/ORP_Burza


/SKORO/