ORP "Pomorzanin" I
(Okręt hydrograficzny)

ORP "Pomorzanin" I - charakterystyczny komin i kazamata na dziobie.
Powstanie
ORP „Pomorzanin” był pierwszym okrętem polskiej Marynarki Wojennej po odzyskaniu
niepodległości. Został wybudowany w 1893 roku w stoczni Gebrüder Sachsenberg
GmbH, Rosslau a.d. Elbe, pod nazwą Deutschland. Początkowo był płaskodennym,
żelaznym, przybrzeżnym parowcem służącym do przewożenia towarów, poczty i
pasażerów. Zabierał 200 pasażerów. Statek ten do roku 1914 kursował, w służbie
różnych armatorów, pomiędzy wyspami fryzyjskimis Norderney, a Norden. W kwietniu
1914 roku jednostka sprzedana została armatorowi do Stralsundu na Bałtyku.
Wraz z wybuchem I wojny światowej,
Deutschland został przemianowany na patrolowiec „Woltan” i wcielony do
kajzerowskiej marynarki. Losy wojenne nie są znane. W roku 1919 „Woltan”
znajdował się w Rostocku. Tam też zakupiła go spółka Henke & Sieg, która
nadała mu nazwę „Wotan”. W grudniu 1919 roku, znajdujący się w Hamburgu
„Wotan”, sprzedano kpt. Mar. Józefowi Unrugowi. Nabył go kpt. Unrug, gdyż Niemcy
nie chcieli sprzedać go bezpośrednio Polsce.
Od kwietnia 1920 roku rozpoczęto przebudowę jednostki w Stoczni Wojana (późn. Stocznia Remontowa nr 4), na okręt hydrograficzny. Przebudowę nadzorował inż. Aleksander Rylke. 1 maja 1920 roku odbyło się w Gdańsku uroczyste podniesienie bandery Marynarki Wojennej na okręcie pod nazwą ORP „Pomorczyk”. Pierwszym dowódcą został por. mar. Jerzy Rychłowski. ORP „Pomorczyk”, wkrótce przemianowano na „ORP Pomorzanin”. Służył on jako okręt hydrograficzny. W sierpniu 1920 roku okręt ewakuował polskich ułanów z terenów Łotwy.
ORP Pomorzanin I
Pomiędzy marcem 1922, a styczniem 1924,
okręt przerwał wojskową służbę i pływał jako statek hydrograficzny, a potem jako
statek wycieczkowy, pod nazwą „Kaszuba”. Odejście ze służby było związane z
przekazaniem zadań hydrograficznych władzom cywilnym. Eksploatował go Urząd
Marynarki Handlowej w Wejherowie. W tym okresie kilka razy odwiedzał porty
zagraniczne, w tym Danię i Szwecję.
11 lutego 1924 roku jednostka powróciła
do wojska jako ORP „Kaszuba”, a od 14 lutego 1924 r. znów jako ORP „Pomorzanin”.
Został on znów przebudowany i unowocześniony. 1 maja 1924 roku znow rozpoczął
czynną służbę hydrograficzną w MW.
14 lutego 1932 r. jednostkę wycofano
ze służby i sprzedano za 14.000 zł w prywatne ręce, firmie Wandy i Jerzego
Górnickich z Płocka. Zastąpił go w służbie hydrograficznej następny ORP
„Pomorzanin” II (dawna ORP „Mewa”). ORP „Pomorzanin” I, przemianowano na
„Pomian” i przewoził towary i ludzi na linii Tczew-Gdańsk-Gdynia do 1939 roku.
Jego macierzystym portem była jednak Gdynia. Jednostka została w tym okresie
znów przebudowana na statek transportowy. Od 1934 roku pływał dla Polskiej
Żeglugi Rzecznej „Vistula”.

ORP "Pomorzanin" I
Epizod wrześniowy
Podstawowe dane
Wyporność pełna: 220 tDługość: 35,8 m
Szerokość: 6,3 m
Zanurzenie: 1,9 - 2,5 m
Napęd: 2 maszyny parowe, podwójnego rozprężania 250 albo 300 KM
Maksymalna prędkość: 8-9 węzłów
Załoga: ?
Uzbrojenie: według niektórych źródeł 2 ckm
Źródła
www.fow.pl
Jerzy Miciński, Księga statków polskich: 1918-1945. T.1, Gdańsk: Polnord-Oskar, 1996
J. Piwoński "Flota spod biało-czerwonej", Warszawa 1989
/PATHE/


