ORP "Pomorzanin" I

 (Okręt hydrograficzny)


Znalazłeś błąd? 

ORP "Pomorzanin" I - charakterystyczny komin i kazamata na dziobie.
   
   

Powstanie    

    ORP „Pomorzanin” był pierwszym okrętem polskiej Marynarki Wojennej po odzyskaniu niepodległości. Został wybudowany w 1893 roku w stoczni Gebrüder Sachsenberg GmbH, Rosslau a.d. Elbe, pod nazwą Deutschland. Początkowo był płaskodennym, żelaznym, przybrzeżnym parowcem służącym do przewożenia towarów, poczty i pasażerów. Zabierał 200 pasażerów. Statek ten do roku 1914 kursował, w służbie różnych armatorów, pomiędzy wyspami fryzyjskimis Norderney, a Norden. W kwietniu 1914 roku jednostka sprzedana została armatorowi do Stralsundu na Bałtyku.  

    Wraz z wybuchem I wojny światowej, Deutschland został przemianowany na patrolowiec „Woltan” i wcielony do kajzerowskiej marynarki. Losy wojenne nie są znane. W roku 1919 „Woltan” znajdował się w Rostocku. Tam też zakupiła go spółka Henke & Sieg, która nadała mu nazwę „Wotan”.  W grudniu 1919 roku, znajdujący się w Hamburgu „Wotan”, sprzedano kpt. Mar. Józefowi Unrugowi. Nabył go kpt. Unrug, gdyż Niemcy nie chcieli sprzedać go bezpośrednio Polsce.

    Od kwietnia 1920 roku rozpoczęto przebudowę jednostki w Stoczni Wojana (późn. Stocznia Remontowa nr 4), na okręt hydrograficzny. Przebudowę nadzorował inż. Aleksander Rylke. 1 maja 1920 roku odbyło się w Gdańsku uroczyste podniesienie bandery Marynarki Wojennej na okręcie pod nazwą ORP „Pomorczyk”. Pierwszym dowódcą został por. mar. Jerzy Rychłowski. ORP „Pomorczyk”, wkrótce przemianowano na „ORP Pomorzanin”. Służył on jako okręt hydrograficzny. W sierpniu 1920 roku okręt ewakuował polskich ułanów z terenów Łotwy. 


ORP Pomorzanin I


    Pomiędzy marcem 1922, a styczniem 1924, okręt przerwał wojskową służbę i pływał jako statek hydrograficzny, a potem jako statek wycieczkowy, pod nazwą „Kaszuba”. Odejście ze służby było związane z przekazaniem zadań hydrograficznych władzom cywilnym. Eksploatował go Urząd Marynarki Handlowej w Wejherowie. W tym okresie kilka razy odwiedzał porty zagraniczne, w tym Danię i Szwecję.
11 lutego 1924 roku jednostka powróciła do wojska jako ORP „Kaszuba”, a od 14 lutego 1924 r. znów jako ORP „Pomorzanin”. Został on znów przebudowany i unowocześniony. 1 maja 1924 roku znow rozpoczął czynną służbę hydrograficzną w MW.
    14 lutego 1932 r. jednostkę wycofano ze służby i  sprzedano za 14.000 zł w prywatne ręce, firmie Wandy i Jerzego Górnickich z Płocka. Zastąpił go w służbie hydrograficznej następny ORP „Pomorzanin” II (dawna ORP „Mewa”).  ORP „Pomorzanin” I, przemianowano na „Pomian” i przewoził towary i ludzi na linii Tczew-Gdańsk-Gdynia do 1939 roku. Jego macierzystym portem była jednak Gdynia. Jednostka została w tym okresie znów przebudowana na statek transportowy. Od 1934 roku pływał dla Polskiej Żeglugi Rzecznej „Vistula”.


ORP "Pomorzanin" I



Epizod wrześniowy

    We wrześniu 1939 roku „Pomian” nie został zmobilizowany. Zdobyty został przez Niemców, którzy zimą 1945 roku zatopili go w Stoczni Remontowej w Gdańsku. Jednostkę wyciągnięto, a w 1950 roku sprzedano na złom, gdyż naprawa była nieopłacalna.


Podstawowe dane

Wyporność pełna: 220 t
Długość: 35,8 m
Szerokość: 6,3 m
Zanurzenie: 1,9 - 2,5 m
Napęd: 2 maszyny parowe, podwójnego rozprężania 250 albo 300 KM
Maksymalna prędkość: 8-9 węzłów
Załoga: ?
Uzbrojenie: według niektórych źródeł 2 ckm


 

Źródła

www.marynarkawojenna.pl
www.fow.pl
Jerzy Miciński, Księga statków polskich: 1918-1945. T.1, Gdańsk: Polnord-Oskar, 1996
J. Piwoński "Flota spod biało-czerwonej", Warszawa 1989


/PATHE/