ORP "Iskra"

(Żaglowiec szkolny MW)


Znalazłeś błąd? 

     
    "Iskra", był to żaglowy okręt szkolny Marynarki Wojennej. Nie powinien być mylony z innym okrętem o tej samej nazwie, zwodowanym w 1982 r. Był to trzymasztowy szkuner. Szkunerami nazywa się żaglowce posiadające na wszystkich masztach żagle skośne.

Powstanie

    Okręt został zwodowany w 1917 r. w Holenderskiej stoczni G. M. Müller w Foxhol jako żaglowiec handlowy "Vlissingen". Służył do przewożenia towarów w żegludze przybrzeżnej. W 1921 r. został sprzedany Wielkiej Brytanii, gdzie eksploatowano go w tym samym charakterze jako "St. Blanc". Ówczesnym armatorem był A.Kennegy Ltd. z Glasgow.  W tym czasie dość powszechnie wykorzystywano jeszcze żaglowce do celów handlowych.
 


W Polsce

    W grudniu 1926 żaglowiec nabyto dla Oficerskiej Szkoły Marynarki Wojennej w Toruniu w celu odbywania praktyk morskich z podchorążymi. Uprzednio do tego celu wykorzystywano transportowce: ORP Wilia i ORP Warta. Okręt stał się polską własnością 1 stycznia 1927 r. Z Wlk. Brytanii do Polski przeprowadzony został przez załogę ORP "Lwów" pod dowództwem Konstantego Maciejewicza.
       Przebudowano go w stoczni Danziger Werft und Eisenbahnwerkstaten A.G. na okręt szkolny. Do Marynarki Wojennej wcielono go jako ORP Iskra 6 maja 1928. 5 czerwca 1928r. rozpoczął pierwszy rejs- do portów północnego Bałtyku z załogą 6 oficerów, 19 podchorążych oraz 26 osób stałej obsługi. Przed wojną odwiedził m.in. Dunkierkę,  Lizbonę, Neapol, Cherbourg, Santa Cruz, Casablancę i Aleksandrię- zwraca uwagę częste zawijanie do portów francuskiej marynarki wojennej. Najdłuższy z rejsów, trwający 169 dni, w czasie którego przebyto 13 tys. mil morskich, miał miejsce w 1930 r. i prowadził m.in. do portów karaibskich.
       Ostatni, trzynasty rejs, odbywano razem z okrętem ORP Wilia, gdyż ilość kursantów była dwukrotnie większa niż zwykle. Przerwał go wybuch wojny. 2 września ORP Iskra zawinął do portu w Casablance (Maroko Francuskie). W dniu 10 września 1939 r. załoga wyróżniła się przy ratowaniu ofiar eksplozji na francuskim minowcu Pluton. Po krótki pobycie w Casablance okręt przeszedł do Port Lyautey, gdzie 19 października 1939 r. wyokrętowano kursantów i załogę, pozostawiając kilka osób nadzoru. Po kapitulacji Francji, okręt 27 czerwca 1940 r. przeszedł do Gibraltaru. Ponieważ Polska Marynarka Wojenna nie potrzebowała w tym czasie jednostki tego rodzaju, 29 listopada 1940 r. został wydzierżawiony Brytyjczykom i służył jako HMS Pigmy w charakterze hulku dla załóg ścigaczy i okrętów podwodnych.

 

Po wojnie

    Po remoncie w Gibraltarze i Portsmouth okręt w 1948 r. zwrócono Polsce. 1 lipca ORP Iskra zakotwiczył w Gdyni a już po kilku dniach zaokrętowano pierwszych kursantów. W następnych latach okręt odbywał intensywne rejsy z podchorążymi marynarki – najpierw do portów krajowych i bałtyckich portów radzieckich, później również do m.in. Gibraltaru i Kopenhagi. Uczestniczył tez w Operacji Żagiel 74’. 26 listopada 1977 r. na ORP Iskra po raz ostatni opuszczono banderę.



Kalendarium rejsów


Czas trwania Ważniejsze porty Ilość mil morskich

5 VI - 30 VI 1928

Libawa, Hanko, Helsinki, Visby -

18 VII - 14 X 1928

Dunkierka, Lizbona, Casablanca, Cherbourg 6500
9 V - 25 XI 1929 Lizbona, Santa Cruz, Las Palmas, Horta 8000
7 V - 23 X 1930 Lizbona, Santa Ctuz, Las Palmas, Santiago de Cuba, Newport News 12300
6 V - 30 X 1931 Lizbona, Cagliari, Neapol, Valetta, Bizerta, Ponta Delgada, Antwerpia 8000

30 VII - 23 XI 1932

Cherbourg, Lizbona, Casablanca, Horta, Devenport 5500

6 V - 23 IX 1934

Cherbourg, porto, Bizerta, Palma, Funchal, Brest 7870
20 V - 23 IX 1935 Brugge, Lizbona, Palma, Albier, Santa Cruz, Ponta 8180
20 V - 23 IX 1936 Delgada, Dover 7000
20 V - 28 IX 1937 Hawr, Kadyks, Palma, Ponta Delgada, Gravesend 8000

15 V - 27 IX 1938

Hawr, lizbona, Cagliari, Casablanca, Ponta Delgada, Cherbourg 8760
Od 6 V 1939 - rejs został przerwany Gravesend, Lizbona, Oran, Faleron, Aleksandria, Bizerta, Casablanca, Funchal 9700

Podstawowe dane

  • kadłub stalowy
  • ożaglowanie gaflowe
  • długość całkowita: 50,7 m
  • szerokość: 7,9 m
  • zanurzenie: 3,8 m
  • wyporność: 500 ton
  • tonaż: 373,2 BRT
  • powierzchnia żagli: 693,3 m² 

  • ok. 20 osób załogi stałej, ok. 30 praktykantów


 


/GOZDAWA/