Szabla wz.1934
("Ludwikówka")

Powstanie
Szabla ta została
zaprojektowana tylko jako szabla kawaleryjska i była ostatnią polską szablą
bojową.
Potrzeba opracowania nowego wzoru szabli bojowej
wynikała z dużej różnorodności tej broni w Wojsku Polskim, oraz często złej
jakości już posiadanych egzemplarzy. Wynikała także z braku, u schyłku lat
dwudziestych, szabel do pełnego wyposażenia kawalerii.
Początki prac nad nowym wzorem szabli
sięgają 1925 roku. W sierpniu 1928 roku Komitet do spraw Uzbrojenia i Sprzętu
podjął uchwałę, na podstawie której rozpoczęła pracę specjalna komisja pod
przewodnictwem pułkownika Zbigniewa Brochowicza-Lewińskiego ze Sztabu Głównego.
Na posiedzeniu 27 września komisja stwierdziła, że przepisowe szable wz 1921 i
wz 1921/1922 nie spełniają wymogów technicznych i estetycznych.
Rozpisano konkurs na opracowanie nowego wzoru szabli, jego rozstrzygnięcie
nastąpiło 16 września 1931 roku ( z tą datą przedstawiono rezultaty pracy
komisji).
Nowa szabla musiała spełniać m. in.
następujące warunki: miała być przystosowana do rąbania i kłucia, mieć
odpowiednie wyważenie warunkujące je funkcjonalność, ogólna masa wraz z pochwą
nie powinna przekroczyć 1,6 kg, głownia i rękojeść miały się charakteryzować
odpowiednią wytrzymałością, rękojeść z kabłąkiem załamanym pod kątem prostym
powinna łączyć się z krzyżowym jelcem, okładziny rękojeści niemetalowe, a
metalowe części rękojeści ( tj. górne ramię, krzyż jelca i ew nity) wpuszczane
w uchwyt, aby nie przenosić zimna na dłoń. Części metalowe szabli powinny
być wykonane z nierdzewnej stali, spasowanie pochwy do szabli miało być na tyle
dokładne aby wyeliminować pobrzękiwanie.
Na konkurs nadesłano siedem modeli szabel (wszystkie w kilku wersjach).
Były to szable:
-
wytwórni A. Manna ( 3 wersje)
-
generała brygady Mikołaja Waraksiewicza (3 wersje)
-
pułkownika Tomasza Dobrzańskiego (3 wersje)
-
majora Veli bek Jedigera (3 wersje)
-
pułkownika Eugeniusza Szpręglewskiego (2 wersje)
-
wytwórni „PERKUN” (2 wersje)
-
oraz tzw. poniatówka (3 wersje)
W celu przeprowadzenia prób zostały one na okres kilku tygodni przydzielone do
następujących pułków kawalerii:
| 1 pułk ułanów | 3 pułk ułanów | 4 pułk ułanów | 25 pułk ułanów |
10 pułk strzelców konnych
lub 1 pułk szwoleżerów |
|
| gen Waraksiewicz | 5 | 6 | 5 | 7 | 7 |
| poniatówka nr 1 | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 |
| poniatówka nr 2 | 2 | 2 | 2 | 2 | 1 |
| poniatówka nr 3 | 2 | 1 | 1 | 1 | 1 |
| PERKUN nr 1 A | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 |
| PERKUN nr 1 B | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 |
|
Płk Dobrzański |
6 | 6 | 6 | 6 | 6 |
W wytypowanych pułkach
powołano specjalne komisje nadzorujące próby – sporządzały one sprawozdania do
Departamentu Kawalerii.
Próbną serią szabel skierowano do badań do pułków kawalerii
( po ok. 50 sztuk) - i tam co najmniej trzy miesiące znajdowały się w
uzbrojeniu szeregowych - korzystali oni podczas koszarowych i polowych ćwiczeń
z bronią. Efektem tych badań było przyjęcie nowego modelu szabli i wdrożenie go
do produkcji na podstawie zarządzenia szefa Departamentu Uzbrojenia z 22 lutego
1936 roku. Przyjąć należy, że pierwsza partia szabel wz 1934 wyprodukowana
została między kwietniem a październikiem 1936 roku.
7 Pułk Strzelców
Konnych Wielkopolskich 3 maja 1939 roku w Poznaniu. Strzelec ma stroczoną przy
siodle szablę wz.34.
Jednostki kawalerii
otrzymały je dla całego stanu przewidzianego w tabeli mobilizacyjnej (oraz
wyjątkowo inne oddziały, np. 2 pułk artylerii lekkiej), dlatego oddziały
wystawione w 1939 roku w drodze mobilizacji przez ośrodki zapasowe na ogół w
szable wz. 1934 nie były uzbrojone.
Konstrukcja
Rękojeść z uchwytem z
okładzin z drewna bukowanego z karbowaniami. Okładziny zamocowane dwiema
stalowymi śrubami z mosiężnymi nakrętkami i mosiężnym pierścieniem
wzmacniającym u nasady. Jelce mosiężne długości 13 cm, w części grzbietowej
zakończone otworem na temblak, zaś w części siecznej złamane pod kątem
prostym ku głowicy, tworzą kabłąk połączony z trzpieniem głowni. Jelce
zaopatrzone w parę wąsów długości 5 cm każdy. Kapturek mosiężny
zamocowany nakrętką do trzpienia głowni. Długość uchwytu 10,5 cm. Podkładka
skórzana nasunięta na nasadę głowni. Przy jelcach temblak skórzany -
polowy. Głownia stalowa polerowana: długości 82,5 cm, szerokość u
nasady 3,4 cm, grubość grzbietu u nasady 0,8 cm, krzywizna 3 cm. Płazy
obustronnie szlifowane w bruzdę ze żłobinami na przygrzbieciu. Pióro obosieczne
długości 21 cm, z ością na obu płazach. Szczyt acentryczny. Na grzbiecie u
nasady tłok: w owalu znak "K2". Na zewnętrznym płazie u nasady
"wz 34". Na wewnętrznym płazie u nasady "H.Ludwików-Kielce"
Pochwa stalowa oksydowana z jedną ryfką składająca się z pierścienia z
ogniwkiem i ruchomego koluszka, zakończonego ostrogą. Okienko wciśnięte do
płaszcza pochwy. Ciężar szabli z pochwą 1,46 kg, ciężar samej
szabli: 0,91 kg"
Szabla odznaczała się doskonałymi walorami techniczno-taktycznymi,
przewyższając jakością obce szable kawaleryjskie. Głownie wytwarzano ze stali
sprężynowej z huty Baildon z Katowicach ( huta ta w okresie
międzywojennym stanowiła jeden koncern z huta Ludwików).
Aby szabla
zakwalifikowała się do odbioru musiała:
- przebić sztychem blachę grubości 2 mm przez spuszczenie głowni z wysokości 2
metrów;
- pięciokrotnie przeciąć pręt stalowy o średnicy 5 mm na podkładzie ołowianym
bez uszkodzenia ostrza;
- przejść próbę uderzenia grzbietem i płazem głowni w obły pień twardego drewna
bez pęknięć okładziny i uszkodzenia głowni;
- głownia oparta na drewnie i poddana ręcznemu naciskowi kilkakrotnie i
obustronnie (strzałka ugięcia 150 mm w każdą stronę) nie mogła się odkształcić;
- pochwa płasko ułożona na dwóch podkładkach (przy szyjce i ostrodze),
obciążona ciężarem 120 kg, nie mogła wykazać odkształceń ani pęknięć;
Żołnierz z szablą wz.34.
Źródła
"Dzieje szabli w Polsce" Włodzimierz Kwaśniewicz wyd II, Bellona 1999"Korpus Ochrony Pogranicza 1924 - 1939" J.Prochowicz
"Kawaleria Samodzielna Wojska Polskiego w bitwie nad Bzurą" Praca zbiorowa


