Szabla wz.1934

("Ludwikówka")



Znalazłeś błąd? 

 


 

Powstanie 

    Szabla ta została zaprojektowana tylko jako szabla kawaleryjska i była ostatnią polską szablą bojową.
      Potrzeba opracowania nowego wzoru szabli bojowej wynikała z dużej różnorodności tej broni w Wojsku Polskim, oraz często złej jakości już posiadanych egzemplarzy. Wynikała także z braku, u schyłku lat dwudziestych, szabel do pełnego wyposażenia kawalerii.
       Początki prac nad nowym wzorem szabli sięgają 1925 roku. W sierpniu 1928 roku Komitet do spraw Uzbrojenia i Sprzętu podjął uchwałę, na podstawie której rozpoczęła pracę specjalna komisja pod przewodnictwem pułkownika Zbigniewa Brochowicza-Lewińskiego ze Sztabu Głównego. Na posiedzeniu 27 września komisja stwierdziła, że przepisowe szable wz 1921 i wz 1921/1922 nie spełniają wymogów technicznych i estetycznych.
Rozpisano konkurs na opracowanie nowego wzoru szabli, jego rozstrzygnięcie nastąpiło 16 września 1931 roku ( z tą datą przedstawiono rezultaty pracy komisji).
      Nowa szabla musiała spełniać  m. in. następujące warunki: miała być przystosowana do rąbania i kłucia, mieć odpowiednie wyważenie warunkujące je funkcjonalność, ogólna masa wraz z pochwą nie powinna przekroczyć 1,6 kg, głownia i rękojeść miały się charakteryzować odpowiednią wytrzymałością, rękojeść z kabłąkiem załamanym pod kątem prostym powinna łączyć się z krzyżowym jelcem, okładziny rękojeści niemetalowe, a metalowe części rękojeści ( tj. górne ramię, krzyż jelca i ew nity) wpuszczane w uchwyt, aby nie przenosić zimna na dłoń.  Części metalowe szabli powinny być wykonane z nierdzewnej stali, spasowanie pochwy do szabli miało być na tyle dokładne aby wyeliminować pobrzękiwanie.
Na konkurs nadesłano siedem modeli szabel  (wszystkie w kilku wersjach). Były to szable:
-          wytwórni A. Manna ( 3 wersje)
-          generała brygady Mikołaja Waraksiewicza (3 wersje)
-          pułkownika Tomasza Dobrzańskiego (3 wersje)
-          majora Veli bek Jedigera (3 wersje)
-          pułkownika Eugeniusza Szpręglewskiego  (2 wersje)
-          wytwórni „PERKUN” (2 wersje)
-          oraz tzw. poniatówka  (3 wersje)
 
      Przedstawione prototypy komisja oceniła negatywnie, stwierdzając jednak, że są dobrym materiałem do opracowania szabli przepisowego wzoru. Zaproponowano wykonanie po 30 sztuk czterech modeli szabel: „poniatówki”, generała Mikołaja Waraksiewicza (2 wersja), pułkownika Tomasza Dobrzańskiego ( 2 wersja) i wytwórni „PERKUN” (2 wersja). Jednocześnie Departament Kawalerii zaproponował wykonanie próbnej serii modelowych szabel firmie „PERKUN”. Do marca 1933 roku wyprodukowanie w niej próbną serią 120 szabel czterech modeli, w tym dwu w kilku wersjach.
 
    W celu przeprowadzenia prób zostały one na okres kilku tygodni przydzielone do następujących pułków kawalerii:

1 pułk ułanów 3 pułk ułanów 4 pułk ułanów 25 pułk ułanów 10 pułk strzelców konnych 
lub 1 pułk szwoleżerów
gen Waraksiewicz 5 6 5 7 7
poniatówka nr 1 3 3 3 3 3
poniatówka nr 2 2 2 2 2 1
poniatówka nr 3 2 1 1 1 1
PERKUN nr 1 A 3 3 3 3 3
PERKUN nr 1 B 3 3 3 3 3

Płk Dobrzański

6 6 6 6 6

    W wytypowanych pułkach powołano specjalne komisje nadzorujące próby – sporządzały one sprawozdania do Departamentu Kawalerii.
      Sprawozdanie z prób Instytut Badań Materiałów Uzbrojenia z  Departamentu Uzbrojenia,  otrzymał  prawdopodobnie  w listopadzie 1933 roku, w 1934 roku  przystąpił do prac nad drugim prototypem (istnieje ślad opracowywanie pierwszego prototypu w 1932 roku). Prace trwały do początku 1935 roku, jej wynikiem była wykonana do 1 marca 1935 roku próbna seria 150 sztuk nowych szabel. Ostatecznie komisja pod przewodnictwem generała brygady doktora Bolesława Wieniawy-Długoszowskiego przyjęła ten model ( z drobną poprawką rękojeści). Minister spraw wojskowych 26 sierpnia 1935 roku zatwierdził szablę wz. 1934 jako obowiązującą.  
    Próbną serią szabel skierowano do badań do pułków kawalerii ( po ok. 50 sztuk) - i tam co najmniej trzy miesiące znajdowały się w uzbrojeniu szeregowych - korzystali oni podczas koszarowych i polowych ćwiczeń z bronią. Efektem tych badań było przyjęcie nowego modelu szabli i wdrożenie go do produkcji na podstawie zarządzenia szefa Departamentu Uzbrojenia z 22 lutego 1936 roku. Przyjąć należy, że pierwsza partia szabel wz 1934 wyprodukowana została między kwietniem a październikiem 1936 roku. 
      1 lipca 1938 roku WP posiadało w uzbrojeniu 39.564 szable wz. 1934, z czego 27.605 znajdowało się w wyposażeniu oddziałów i składnicach. W związku z tym, że potrzeby były niższe (tj. 33.242 sztuki), różnicę wykorzystano do uzbrojenia innych rodzajów broni (np. w marcu 1939 r. w Szkole Podchorążych Rezerwy Artylerii we Włodzimierzu Wołyńskim wymieniono 1350 szabel na model wz. 1934).

7 Pułk Strzelców Konnycj Wielkopolskich 3 maja 1939 roku w Poznaniu. Strzelec ma stroczoną przy siodle szablę wz.34.
7 Pułk Strzelców Konnych Wielkopolskich 3 maja 1939 roku w Poznaniu. Strzelec ma stroczoną przy siodle szablę wz.34.

    Jednostki kawalerii otrzymały je dla całego stanu przewidzianego w tabeli mobilizacyjnej (oraz wyjątkowo inne oddziały, np. 2 pułk artylerii lekkiej), dlatego oddziały wystawione w 1939 roku w drodze mobilizacji przez ośrodki zapasowe na ogół w szable wz. 1934 nie były uzbrojone.

Konstrukcja

    Rękojeść z uchwytem z okładzin z drewna bukowanego z karbowaniami. Okładziny zamocowane dwiema stalowymi śrubami z mosiężnymi nakrętkami i mosiężnym pierścieniem wzmacniającym u nasady. Jelce mosiężne długości 13 cm, w części grzbietowej zakończone otworem na temblak, zaś w części siecznej  złamane pod kątem prostym ku głowicy, tworzą kabłąk połączony z trzpieniem głowni. Jelce zaopatrzone w parę wąsów długości  5 cm każdy. Kapturek mosiężny zamocowany nakrętką do trzpienia głowni. Długość uchwytu 10,5 cm. Podkładka skórzana nasunięta na nasadę głowni. Przy jelcach temblak skórzany  - polowy. Głownia stalowa polerowana: długości  82,5 cm, szerokość u  nasady 3,4 cm, grubość grzbietu u nasady 0,8 cm, krzywizna 3 cm. Płazy obustronnie szlifowane w bruzdę ze żłobinami na przygrzbieciu. Pióro obosieczne długości 21 cm, z ością na obu płazach. Szczyt acentryczny. Na grzbiecie u nasady tłok: w owalu znak "K2". Na zewnętrznym płazie u nasady "wz 34". Na wewnętrznym płazie u nasady "H.Ludwików-Kielce" Pochwa stalowa oksydowana z jedną ryfką składająca się z pierścienia z ogniwkiem i ruchomego koluszka, zakończonego ostrogą. Okienko wciśnięte do płaszcza pochwy.  Ciężar szabli z pochwą  1,46 kg, ciężar samej szabli: 0,91 kg"
Szabla odznaczała się doskonałymi walorami techniczno-taktycznymi, przewyższając jakością obce szable kawaleryjskie. Głownie wytwarzano ze stali sprężynowej  z huty Baildon z Katowicach ( huta ta w okresie międzywojennym stanowiła jeden koncern z huta Ludwików).

Aby szabla zakwalifikowała się do odbioru musiała:
- przebić sztychem blachę grubości 2 mm przez spuszczenie głowni z wysokości 2 metrów;
- pięciokrotnie przeciąć pręt stalowy o średnicy 5 mm na podkładzie ołowianym bez uszkodzenia ostrza;
- przejść próbę uderzenia grzbietem i płazem głowni w obły pień twardego drewna bez pęknięć okładziny i uszkodzenia głowni;
- głownia oparta na drewnie i poddana ręcznemu naciskowi kilkakrotnie i obustronnie (strzałka ugięcia 150 mm w każdą stronę) nie mogła się odkształcić;
- pochwa płasko ułożona na dwóch podkładkach (przy szyjce i ostrodze), obciążona ciężarem 120 kg, nie mogła wykazać odkształceń ani pęknięć;


Żołnierz z szablą wz.34.

 

Źródła

"Dzieje szabli w Polsce" Włodzimierz Kwaśniewicz wyd II,  Bellona 1999
"Korpus Ochrony Pogranicza 1924 - 1939" J.Prochowicz
"Kawaleria Samodzielna Wojska Polskiego w bitwie nad Bzurą" Praca zbiorowa




/PAVLO777/