Proporczyki lancowe kawalerii



Znalazłeś błąd? 




Orgiestra dywizjonu artylerii konnej otoczeniu lanc z proporczykami.

  

    

Każdy oddział kawalerii polskiej, który posiadał broń drzewcową posiadał także swoje proporce lancowe o różnych barwach. Wywodziły się one jeszcze z okresu I Rzeczypospolitej. Proporce lancowe były identyczne jak proporczyki kołnierzowe, które pojawiły się w 1917 roku, zarówno w Legionach Polskich, jak i w Korpusach Polskich na wschodzie.
        Po wojnie polsko - bolszewickiej, od 1926 roku ich użycie ograniczono jedynie do uroczystych wystąpień. Aż do 1939 roku ich wymiary nie były normowane, tak więc każdy pułk kawalerii samodzielnie je określał.
    Proporce lancowe  poszczególnych pułków składały się na ogół z dwóch lub trzech barw, przy czym jedna z nich stanowiła barwę zasadniczą, którą przyjmowały otoki czapek oraz niektóre części umundurowania oraz wyposażenia (początkowo także w oddziałach liniowych, potem wyłącznie w orkiestrach).
       Wyjątek stanowiły proporce dowództw pułków i pododdziałów. Regulacje w ich sprawie ukazały się już w 1927 roku. Proporce dowództw szwadronów utrzymano w barwach pułkowych, ale przy drzewcu lancy występowało kwadratowe pole 25x25 cm. Jego barwa uzależniona była od dowództwa. I tak:

  • 1 szwadron - amarant
  • 2 szwadron - biel
  • 3 szwadron - żółć
  • 4 szwadron - chabrowy
  • szwadron ckm - pole czarne z białym pasem przez środek
  • pluton łączności - pole czarne przekreślone czterema białymi liniamiw formie gwiazdy

              Długość powyższych proporców, według regulacji z 1927 r., wynosiła 80 cm, szerokość 25 cm, wycięcie miało długość 30 cm. Proporzec dowództwa pułku był większy (długość 120 cm, szerokość 35 cm, wycięcie 50 cm). Kwadrat przy drzewcu stanowiła szachownica o wymiarach 35 x 35 cm złożona z czterech pól w barwie szwadronów liniowych.

        Wyjątkiem był 1 Pułk Szwoleżerów. Tam znajdziemy proporzec z prostokątem złożonym z sześciu pól w barwach szwadronów liniowych, a także dodatkowo szw. ckm i plutonu łączności. W 11 Pułku Ułanów na pola symbolizujące szwadrony nałożono inicjały szefa pułku. W 13 Pułku Ułanów zamiast pola amarantowego znajdowało się zielone z tatarskim półksiężycem i gwiazdą. W 5 Pułku Strzelców Konnych znajdowaly się barwy i rysunek symbolizujące pochodzenie poszczególnych szwadronów.  

    W artylerii konnej dowództwa dywizjonów miały proporce w barwach artylerii konnej, tj. czarno-szkarłatne, z umieszczonym na nich białym numerem dyonu i napisem "D.A.K". Proporzec dowództwa baterii utrzymany był w tych samych barwach, lecz miał kształt trójkątny i był mniejszy, na czarnym polu znajdował się rzymski numer baterii, pod nim, na polu szkarłatnym, arabski numer dywizjonu, obok nich napis "DAK".
        Dowództwa szwadronów pionierów posiadały proporce szkarłatno-czarne z czarnym kwadratem w szkarłatnej obwódce, natomiast dowództwa szwadronów samochodów pancernych proporce o analogicznym jak u pionierów układzie barw, lecz z kolorem pomarańczowym zamiast szkarłatnego.
        W roku 1939 r. wygląd proporców dowództw w pułkach kawalerii i dywizjonach artylerii konnej został częściowo zmieniony. Własne proporce posiadały także niektóre dowództwa dywizji i brygad, przy czym nie istniały przepisy regulujące ich wygląd. Barwy stanowiły przeważnie kompozycję barw pododdziałów dywizji lub brygady oraz barw macierzystego pułku dowódcy jednostki. Niekiedy występowały także herby regionów, w których stacjonowała dana jednostka. Zazwyczaj wygląd proporca zmieniał się wraz ze zmianą dowódcy.

Konstrukcja

    Dokładną budowę proporczyków lancowych w 1939 roku określały "Warunki Techniczne materiałów wojskowych - Proporczyk do lancy" z dnia 13.IV.1939 roku, wydane przez Departament Intendentury MSWojsk, a wykonane przez Instytut Intendentury. Wyróżnia się łącznie 5 rodzajów proporczyków lancowych:
  • TYP I - Proporczyk z dwóch poziomych, równoległych pasów,
  • TYP II - Proporczyk z trzech poziomych, równoległych pasów,
  • TYP III - Proporczyk z czterech poziomych, równoległych pasów,
  • TYP IV - Proporczyk z trzech trójkątów,
  • TYP V - Proporczyk z jednego wykroju jednobarwnej tkaniny.
          Wykroje łączono szwami zwykłymi, wygładzonymi w ten sposób, by wolne krawędzie wykrojów wypadały zawsze z lewej strony proporczyka. Także wszystkie obrębki wykonywano po lewej stronie proporczyka.
         Proporczyki dostarczano do odbioru w wiązkach po 25 sztuk, jedna na drugiej, przewiązanych sznurkiem. Do magazymu natomiast proporczyki przekazywano w wiązkach po 50 sztuk, zawinięte w papier i przewiązane sznurkiem.

         Standardowy proporczyk z 1939 roku miał długość 75 cm, szerokość 20 cm. Ewentualna szerokość paska środkowego to 4 cm, a długość wycięcia 25 cm. Nie wiadomo jednak, czy proporce wykonane wg  nowowprowadzonych przepisów trafiły do oddziałów przed wybuchem wojny.






 

Barwy

SZWOLEŻEROWIE

Proporczyk srebrny z wąskim amarantowym paskiem pośrodku 1. Pułk Szwoleżerów Józefa Piłsudskiego - Warszawa
Proporczyk srebrny z wąskim amarantowym paskiem pośrodku. 2. Pułk Szwoleżerów Rokitniańskich - Starogard
Proporczyk srebrny z ciemnożółtym wąskim paskiem pośrodku 3. Pułk Szwoleżerów Mazowieckich im. płk. Jana Kozietulskiego - Suwałki



STRZELCY KONNI
Proporczyk szmaragdowo-amarantowy. 1. Pułk Strzelców Konnych - Garwolin (zmotoryzowany od 1939)
Proporczyk szmaragdowo-amarantowy z wąskim chabrowym paskiem pośrodku. 2. Pułk Strzelców Konnych - Hrubieszów
Proporczyk szmaragdowo-amarantowy z wąskim żółtym paskiem pośrodku. 3. Pułk Strzelców Konnych im. hetmana polnego koronnego Stefana Czarnieckiego - Wołkowysk
Proporczyk szmaragdowo-amarantowy z wąskim białym paskiem pośrodku. 4. Pułk Strzelców Konnych Ziemi Łęczyckiej - Płock
Proporczyk szmaragdowo-biały z wąskim amarantowym paskiem pośrodku. 5. Pułk Strzelców Konnych - Dębica
Proporczyk szmargdowo-biały. 6. Pułk Strzelców Konnych im. hetmana wielkiego koronnego Stanisława Żółkiewskiego - Żółkiew
Proporczyk szmaragdowo-biały z wąskim paskiem pośrodku.
7. Pułk Strzelców Konnych Wielkopolskich - Poznań - Biedrusko
Proporczyk szmaragdowo-biały z wąskim chabrowym paskiem pośrodku. 8. Pułk Strzelców Konnych - Chełmno
Proporczyk szmaragdowo-żółty z wąskim amarantowym paskiem pośrodku. 9. Pułk Strzelców Konnych im. gen. Kazimierza Pułaskiego - Grajewo
Proporczyk szmaragdowo-żółty z wąskim białym paskiem pośrodku. 10. Pułk Strzelców Konnych - Łańcut (zmotoryzowany od 1937)


UŁANI
proporczyk amarantowo-biały 1. Pułk Ułanów Krechowieckich im. płk. Bolesława Mościckiego - Augustów
proporczyk biało - granatowy 2. Pułk Ułanów Grochowskich im. gen. Józefa Dwernickiego - Suwałki
proporczyk żółto - biały.
3. Pułk Ułanów Śląskich - Tarnowskie Góry
proporczyk chabrowo - biały 4. Pułk Ułanów Zaniemeńskich - Wilno
proporczyk wiśniowo - chabrowy z białym trójkątem u nasady 5. Pułk Ułanów Zasławskich - Ostrołęka
proporczyk błękitny z wąskim białym paskiem pośrodku 6. Pułk Ułanów Kaniowskich - Stanisławów
proporczyk amarantowy z białym trójkątem u nasady 7. Pułk Ułanów Lubelskich im. gen. Kazimierza Sosnkowskiego - Mińsk Mazowiecki
proporczyk ciemnożółty 8. Pułk Ułanów księcia Józefa Poniatowskiego - Kraków
proporczyk amarantowo-biały z wąskim paskiem biało-amarantowym pośrodku 9. Pułk Ułanów Małopolskich - Tremblowa
proporczyk amarantowo-biały z wąskim paskiem biało-granatowym pośrodku 10. Pułk Ułanów Litewskich - Białystok
proporczyk amarantowo-biały z wąskim paskiem biało-granatowym pośrodku 11. Pułk Ułanów Legionowych im. marszałka Edwarda Śmigłego-Rydza - Ciechanów
proporczyk amarantowo-granatowy z białym wąskim paskiem pośrodku 12. Pułk Ułanów Podolskich - Krzemieniec
proporczyk różowy z chabrowym wąskim paskiem pośrodku 13. Pułk Ułanów Wileńskich - Nowa Wilejka
proporczyk żółty z wąskim białym paskiem pośrodku 14. Pułk Ułanów Jazłowieckich - Lwów
pułku: proporczyk biało-szkarłatny 15. Pułk Ułanów Poznańskich - Poznań
proporczyk granatowo-biały ze szkarłatnym wąskim paskiem pośrodku 16. Pułk Ułanów Wielkopolskich im. gen. Gustawa Orlicz-Dreszera - Bydgoszcz
proporczyk w pasy biało-chabrowe z wąskim szkarłatnym paskiem pośrodku 17. Pułk Ułanów Wielkopolskich im. króla Bolesława Chrobrego - Leszno
proporczyk w pasy biało błękitne z wąskim szkarłatnym paskiem pośrodku 18. Pułk Ułanów Pomorskich - Grudziądz
proporczyk granatowy z białym trójkątem u nasady 19. Pułk Ułanów Wołyńskich im. gen. Karola Edmunda Różyckiego - Ostróg
proporczyk amarantowy z wąskim paskiem granatowo-białym pośrodku 20. Pułk Ułanów im. króla Jana III Sobieskiego - Rzeszów
proporczyk turkusowy z wąskim żółto-białym paskiem pośrodku 21. Pułk Ułanów Nadwiślańskich - Równe
proporczyk biały z trójkątem amarantowym u nasady 22. Pułk Ułanów Podkarpackich - Brody
proporczyk pomarańczowo-biały z wąskim paskiem biało-pomarańczowym pośrodku 23. Pułk Ułanów Grodzieńskich - Postawy
proporczyk biały z wąskim żółtym paskiem pośrodku 24. Pułk Ułanów - Kraśnik (zmotoryzowany od 1937)
proporczyk biało-szkarłatny z wąskim chabrowym paskiem pośrodku 25. Pułk Ułanów Wielkopolskich - Prużana
proporczyk różowo-biały z wąskim chabrowym paskiem pośrodku 26. Pułk Ułanów Wielkopolskich im. hetmana Jana Karola Chodkiewicza - Baranowicze
proporczyk biało-żółty z wąskim paskiem biało-granatowym pośrodku 27. Pułk Ułanów im. króla Stefana Batorego - Nieświerz
 

Źródła

"Warunki Techniczne materiałów wojskowych - Proporczyk do lancy" z dnia 13.IV.1939 roku http://www.kawaleria.marcin-lewandowski.xip.pl/propor.php




/PATHE i PAVLO777/