Proporczyki lancowe kawalerii

Orgiestra dywizjonu artylerii konnej otoczeniu lanc z proporczykami.
Każdy oddział kawalerii
polskiej, który posiadał broń drzewcową posiadał także swoje proporce lancowe o
różnych barwach. Wywodziły się one jeszcze z okresu I Rzeczypospolitej. Proporce
lancowe były identyczne jak proporczyki kołnierzowe, które pojawiły się w 1917
roku, zarówno w Legionach Polskich, jak i w Korpusach Polskich na wschodzie.
Po wojnie polsko - bolszewickiej, od 1926 roku ich użycie
ograniczono jedynie do uroczystych wystąpień. Aż do 1939 roku ich wymiary nie
były normowane, tak więc każdy pułk kawalerii samodzielnie je określał.
Proporce lancowe poszczególnych pułków składały się na ogół z dwóch lub trzech
barw, przy czym jedna z nich stanowiła barwę zasadniczą, którą przyjmowały otoki
czapek oraz niektóre części umundurowania oraz wyposażenia (początkowo także w
oddziałach liniowych, potem wyłącznie w orkiestrach).
Wyjątek
stanowiły proporce dowództw pułków i pododdziałów. Regulacje w ich sprawie
ukazały się już w 1927 roku. Proporce dowództw szwadronów utrzymano w barwach
pułkowych, ale przy drzewcu lancy występowało kwadratowe pole 25x25 cm. Jego
barwa uzależniona była od dowództwa. I tak:
- 1 szwadron - amarant
- 2 szwadron - biel
- 3 szwadron - żółć
- 4 szwadron - chabrowy
- szwadron ckm - pole czarne z białym pasem przez środek
-
pluton łączności - pole czarne przekreślone czterema białymi liniamiw formie gwiazdy
Długość powyższych proporców, według regulacji z 1927 r., wynosiła 80 cm, szerokość 25 cm, wycięcie miało długość 30 cm. Proporzec dowództwa pułku był większy (długość 120 cm, szerokość 35 cm, wycięcie 50 cm). Kwadrat przy drzewcu stanowiła szachownica o wymiarach 35 x 35 cm złożona z czterech pól w barwie szwadronów liniowych.
Wyjątkiem był 1 Pułk Szwoleżerów. Tam znajdziemy proporzec z prostokątem złożonym z sześciu pól w barwach szwadronów liniowych, a także dodatkowo szw. ckm i plutonu łączności. W 11 Pułku Ułanów na pola symbolizujące szwadrony nałożono inicjały szefa pułku. W 13 Pułku Ułanów zamiast pola amarantowego znajdowało się zielone z tatarskim półksiężycem i gwiazdą. W 5 Pułku Strzelców Konnych znajdowaly się barwy i rysunek symbolizujące pochodzenie poszczególnych szwadronów.
W artylerii konnej dowództwa
dywizjonów miały proporce w barwach artylerii konnej, tj. czarno-szkarłatne, z
umieszczonym na nich białym numerem dyonu i napisem "D.A.K". Proporzec dowództwa
baterii utrzymany był w tych samych barwach, lecz miał kształt trójkątny i był
mniejszy, na czarnym polu znajdował się rzymski numer baterii, pod nim, na polu
szkarłatnym, arabski numer dywizjonu, obok nich napis "DAK".
Dowództwa szwadronów pionierów posiadały proporce szkarłatno-czarne z czarnym
kwadratem w szkarłatnej obwódce, natomiast dowództwa szwadronów samochodów
pancernych proporce o analogicznym jak u pionierów układzie barw, lecz z kolorem
pomarańczowym zamiast szkarłatnego.
W roku 1939 r. wygląd proporców
dowództw w pułkach kawalerii i dywizjonach artylerii konnej został częściowo
zmieniony. Własne proporce posiadały także niektóre dowództwa dywizji i brygad,
przy czym nie istniały przepisy regulujące ich wygląd. Barwy stanowiły
przeważnie kompozycję barw pododdziałów dywizji lub brygady oraz barw
macierzystego pułku dowódcy jednostki. Niekiedy występowały także herby
regionów, w których stacjonowała dana jednostka. Zazwyczaj wygląd proporca
zmieniał się wraz ze zmianą dowódcy.
Konstrukcja
- TYP I - Proporczyk z dwóch poziomych, równoległych pasów,
- TYP II - Proporczyk z trzech poziomych, równoległych pasów,
- TYP III - Proporczyk z czterech poziomych, równoległych pasów,
- TYP IV - Proporczyk z trzech trójkątów,
- TYP V - Proporczyk z jednego wykroju jednobarwnej tkaniny.
Proporczyki dostarczano do odbioru w wiązkach po 25 sztuk, jedna na drugiej, przewiązanych sznurkiem. Do magazymu natomiast proporczyki przekazywano w wiązkach po 50 sztuk, zawinięte w papier i przewiązane sznurkiem.
Standardowy proporczyk z 1939 roku miał długość 75 cm, szerokość 20 cm. Ewentualna szerokość paska środkowego to 4 cm, a długość wycięcia 25 cm. Nie wiadomo jednak, czy proporce wykonane wg nowowprowadzonych przepisów trafiły do oddziałów przed wybuchem wojny.





Barwy
SZWOLEŻEROWIE
![]() |
Proporczyk srebrny z wąskim amarantowym paskiem pośrodku | 1. Pułk Szwoleżerów Józefa Piłsudskiego - Warszawa |
![]() |
Proporczyk srebrny z wąskim amarantowym paskiem pośrodku. | 2. Pułk Szwoleżerów Rokitniańskich - Starogard |
![]() |
Proporczyk srebrny z ciemnożółtym wąskim paskiem pośrodku | 3. Pułk Szwoleżerów Mazowieckich im. płk. Jana Kozietulskiego - Suwałki |
STRZELCY KONNI
![]() |
Proporczyk szmaragdowo-amarantowy. | 1. Pułk Strzelców Konnych - Garwolin (zmotoryzowany od 1939) |
![]() |
Proporczyk szmaragdowo-amarantowy z wąskim chabrowym paskiem pośrodku. | 2. Pułk Strzelców Konnych - Hrubieszów |
![]() |
Proporczyk szmaragdowo-amarantowy z wąskim żółtym paskiem pośrodku. | 3. Pułk Strzelców Konnych im. hetmana polnego koronnego Stefana Czarnieckiego - Wołkowysk |
![]() |
Proporczyk szmaragdowo-amarantowy z wąskim białym paskiem pośrodku. | 4. Pułk Strzelców Konnych Ziemi Łęczyckiej - Płock |
![]() |
Proporczyk szmaragdowo-biały z wąskim amarantowym paskiem pośrodku. | 5. Pułk Strzelców Konnych - Dębica |
![]() |
Proporczyk szmargdowo-biały. | 6. Pułk Strzelców Konnych im. hetmana wielkiego koronnego Stanisława
Żółkiewskiego - Żółkiew |
![]() |
Proporczyk szmaragdowo-biały z wąskim paskiem pośrodku. |
7. Pułk Strzelców Konnych Wielkopolskich - Poznań -
Biedrusko |
![]() |
Proporczyk szmaragdowo-biały z wąskim chabrowym paskiem pośrodku. | 8. Pułk Strzelców Konnych - Chełmno |
![]() |
Proporczyk szmaragdowo-żółty z wąskim amarantowym paskiem pośrodku. | 9. Pułk Strzelców Konnych im. gen. Kazimierza Pułaskiego - Grajewo |
![]() |
Proporczyk szmaragdowo-żółty z wąskim białym paskiem pośrodku. | 10. Pułk Strzelców Konnych - Łańcut (zmotoryzowany od 1937) |
UŁANI
![]() |
proporczyk amarantowo-biały | 1. Pułk Ułanów Krechowieckich im. płk. Bolesława Mościckiego -
Augustów |
![]() |
proporczyk biało - granatowy | 2. Pułk Ułanów Grochowskich im. gen. Józefa Dwernickiego - Suwałki |
![]() |
proporczyk żółto - biały. |
3. Pułk Ułanów Śląskich - Tarnowskie Góry |
![]() |
proporczyk chabrowo - biały | 4. Pułk Ułanów Zaniemeńskich - Wilno |
![]() |
proporczyk wiśniowo - chabrowy z białym trójkątem u nasady | 5. Pułk Ułanów Zasławskich - Ostrołęka |
![]() |
proporczyk błękitny z wąskim białym paskiem pośrodku | 6. Pułk Ułanów Kaniowskich - Stanisławów |
![]() |
proporczyk amarantowy z białym trójkątem u nasady | 7. Pułk Ułanów Lubelskich im. gen. Kazimierza Sosnkowskiego - Mińsk
Mazowiecki |
![]() |
proporczyk ciemnożółty | 8. Pułk Ułanów księcia Józefa Poniatowskiego - Kraków |
![]() |
proporczyk amarantowo-biały z wąskim paskiem biało-amarantowym pośrodku | 9. Pułk Ułanów Małopolskich - Tremblowa |
![]() |
proporczyk amarantowo-biały z wąskim paskiem biało-granatowym pośrodku | 10. Pułk Ułanów Litewskich - Białystok |
![]() |
proporczyk amarantowo-biały z wąskim paskiem biało-granatowym pośrodku | 11. Pułk Ułanów Legionowych im. marszałka Edwarda Śmigłego-Rydza -
Ciechanów |
![]() |
proporczyk amarantowo-granatowy z białym wąskim paskiem pośrodku | 12. Pułk Ułanów Podolskich - Krzemieniec |
![]() |
proporczyk różowy z chabrowym wąskim paskiem pośrodku | 13. Pułk Ułanów Wileńskich - Nowa Wilejka |
![]() |
proporczyk żółty z wąskim białym paskiem pośrodku | 14. Pułk Ułanów Jazłowieckich - Lwów |
![]() |
pułku: proporczyk biało-szkarłatny | 15. Pułk Ułanów Poznańskich - Poznań |
![]() |
proporczyk granatowo-biały ze szkarłatnym wąskim paskiem pośrodku | 16. Pułk Ułanów Wielkopolskich im. gen. Gustawa Orlicz-Dreszera - Bydgoszcz |
![]() |
proporczyk w pasy biało-chabrowe z wąskim szkarłatnym paskiem pośrodku | 17. Pułk Ułanów Wielkopolskich im. króla Bolesława Chrobrego - Leszno |
![]() |
proporczyk w pasy biało błękitne z wąskim szkarłatnym paskiem pośrodku | 18. Pułk Ułanów Pomorskich - Grudziądz |
![]() |
proporczyk granatowy z białym trójkątem u nasady | 19. Pułk Ułanów Wołyńskich im. gen. Karola Edmunda Różyckiego - Ostróg |
![]() |
proporczyk amarantowy z wąskim paskiem granatowo-białym pośrodku | 20. Pułk Ułanów im. króla Jana III Sobieskiego - Rzeszów |
![]() |
proporczyk turkusowy z wąskim żółto-białym paskiem pośrodku | 21. Pułk Ułanów Nadwiślańskich - Równe |
![]() |
proporczyk biały z trójkątem amarantowym u nasady | 22. Pułk Ułanów Podkarpackich - Brody |
![]() |
proporczyk pomarańczowo-biały z wąskim paskiem biało-pomarańczowym pośrodku | 23. Pułk Ułanów Grodzieńskich - Postawy |
![]() |
proporczyk biały z wąskim żółtym paskiem pośrodku | 24. Pułk Ułanów - Kraśnik (zmotoryzowany od 1937) |
![]() |
proporczyk biało-szkarłatny z wąskim chabrowym paskiem pośrodku | 25. Pułk Ułanów Wielkopolskich - Prużana |
![]() |
proporczyk różowo-biały z wąskim chabrowym paskiem pośrodku | 26. Pułk Ułanów Wielkopolskich im. hetmana Jana Karola Chodkiewicza -
Baranowicze |
![]() |
proporczyk biało-żółty z wąskim paskiem biało-granatowym pośrodku | 27. Pułk Ułanów im. króla Stefana Batorego - Nieświerz |
Źródła
"Warunki Techniczne materiałów
wojskowych - Proporczyk do lancy" z dnia 13.IV.1939 roku
http://www.kawaleria.marcin-lewandowski.xip.pl/propor.php










































