88 mm armata przeciwlotnicza wz.1917
(M1917 8,8 cm
K-Flak)
Znalazłeś błąd? 
Niemiecka armata 8,8 cm K-Flak M1917 produkcji Krupp w maskowaniu polowym.
Powstanie
W 1916 roku, dwie największe niemieckie firmy zajmujące się produkcją artylerii, tj. Krupp w Essen i Ehrhardt - Rheinmetall otrzymały wojskowe zamówienia na skonstruowanie ciężkiej armaty przeciwlotniczej, na podwoziu kołowym. Obie firmy ukończyły swoje konstrukcje w szybkim czasie, gdyż zostały one przetestowane już na wiosnę 1917 roku. Zakłady Krupp zaoferowały wojsku trzy różne wersje ciężkich dział, tj. 80 mm, 88 mm oraz 105 mm. Zakłady Rheinmetall skonstruowały natomiast tylko działo o kalibrze 88 mm, które powstało w wyniku modyfikacji morskiej armaty Krupp'a 88 mm M1913 SK L/45.Oficjalnie działa 88 mm nazywano K-Flak (Kraftwagen - Flugabwehrkannone). Zakłady Krupp wyprodukowały łącznie 6 sztuk armat 105 mm, 78 sztuk armat 80 mm oraz ponad 100 armat 88 mm. Natomiast zakłady Rheinmetall najprawdopodobniej wyprodukowały 60 sztuk armat 88 mm. Oba wzory działa 88 mm obu zakładów różniły się w szczegółach, jednak ich założenia były takie same. Armatę stawiano na podwoziu czterokołowym, do którego przemieszczania służył ciągnik artyleryjski. Obie konstrukcje obu zakładów oznaczało się jako M1917 8,8 cm K-Flak.
88 mm Flak M1917 w pozycji bojowej. Boczne stabilizatory rozłożone. Działo produkcji zakładów Krupp.
Po podpisaniu traktatu wersalskiego w 1919 roku, na Zakłady Krupp nałożono zakaz produkcji wszelkiej broni poniżej 170 mm, natomiast zakłady Rheinmetall otrzymadły zakaz produkcji wszelkiej broni powyżej 170 mm. Oba zakłady tez otrzymały zakaz rozwijania broni artyleryjskiej. W wyniku tego, próbując ominąć te ograniczenia Krupp zawarł porozumienie ze szwedzkim Boforsem w 1921 roku, na podstawie którego Bofors otrzymał prawa do wszelkich projektów artyleryjskich Krupp'a, a w zamian Bofors udostępniał jego inżynierom powierzchnie zakładową do pracy. Tam też powstało działo słynne 88 mm Flat 18 oraz późniejszy 88 mm Flak 36, powszechnie używane przez armię niemiecką w czasie II Wojny Światowej. Warto też zauważyć, że Flat 18 nazwano tak, aby wprowadzić w błąd, że jest to to samo działo, co K-Flak 17 i tym samym ominąć restrykcje alianckie.
Powszechnie wiadomo, że 88 mm Flak 18 i 36 były także świetną bronią przeciwpancerną w czasie II Wojny Światowej. Mało kto wie, że ich poprzedniczki, tj. omawianej tu armaty 8,8 cm K-Flak M1917, w czasie I Wojny także z powodzeniem używano jako sprzętu przeciwpancernego.
Ćwiczenia WP w latach 1925 - 26. Czołg dymny na podwozu czołgu FT-17 holujący armatę 88 mm wz.17
W Polsce
88 mm armaty wz.17 znajdowały się na wyposażeniu Wojska Polskiego. W nowo
odrodzonej Polsce znalazły się 2 armaty tego typu. Dwa niemieckie działa
zakupiła Polska najprawdopodobniej w Rotterdamie w Holandii w drugiej połowie
1920 roku. Armaty te wraz z innym sprzętem wywiezionym z Niemiec zaoferowano
Poselstwu RP w Hadze w czerwcu 1920 roku. Możliwe, że w Polsce znalazły się 3
armaty tego typu. Pochodzenia trzeciego działa nie udało nam się ustalić, jednak możliwe,
że zostało nabyte z tego samego źródła, gdyż dokumenty w tym okresie często
zawierają podobne błędy. Należy raczej wykluczyć zdobycie go na wojskach
niemieckich, gdyż na froncie wschodnim najprawdopodobniej nie było ich wcale.
Gdy w 1921 roku zakończono działania wojenne, 24 sierpnia 1921 roku Minister Spraw Wojskowych wydał rozkaz przejścia armii na stopę pokojową. W wyniku tego rozkazu artylerię przeciwlotniczą zorganizowano w dywizjon o trzech bateriach. W skład trzeciej baterii wchodziły właśnie działa 88 mm wz.17 umieszczone na 4-kołowych przyczepach. Początkowo były holowane zaprzęgiem konnym. Bateria, tak jak cały dywizjon znajdowała się w dyspozycji Naczelnego Dowództwa.
Gdy w 1921 roku zakończono działania wojenne, 24 sierpnia 1921 roku Minister Spraw Wojskowych wydał rozkaz przejścia armii na stopę pokojową. W wyniku tego rozkazu artylerię przeciwlotniczą zorganizowano w dywizjon o trzech bateriach. W skład trzeciej baterii wchodziły właśnie działa 88 mm wz.17 umieszczone na 4-kołowych przyczepach. Początkowo były holowane zaprzęgiem konnym. Bateria, tak jak cały dywizjon znajdowała się w dyspozycji Naczelnego Dowództwa.
Wykadrowane ze zdjęcia wyżej. Polska armata 88 mm wz.17 z 1. paplot z nałożoną płachtą ochronną.
W 1924 roku dywizjon
przemianowano na 1. pułk artylerii przeciwlotniczej, a 3. bateria weszła w skład
I dywizjonu pułku. Zmotoryzowania baterii dział 88 mm dokonano w okresie
listopad 1924 - styczeń 1925. Przydzielono wtedy do ich holowania początkowo
amerykańskiego samochodu terenowego FWD model B z silnikiem o mocy 56 KM i
napędem 4 x 4 oraz francuskiego ciągnika Blum - Latil, później także
zastąpionego FWD model B. Na marginesie należy zaznaczyć, że skrót FWD oznacza
(Front Wheel Drive)
Pierwsza informacja o wycofaniu dział 88 mm ze służby znajdujemy na początku roku 1928, kiedy to w spisach zastępują je działa samobieżne De Dion - Bouton. Armaty 88 mm przeniesiono do zapasu mobilizacyjnego. W roku 1932 za pośrednictwem firmy "Klaguine" WZZU sprzedał je do Kolumbii za cenę 124.938 zł. Sprzedano wtedy także 1.408 szuk naboi armatnich kalibru 88 mm za kwotę 52,528 zł. Według książki "Na krawędzi..." sprzedano wtedy 3 armaty tego typu. Nie sposób więc w tej chwili ostatecznie rozstrzygnąć ile armat w WP się znajdowało, czy 2, czy 3. Warto też wspomnieć, iż w 1932 roku Kolumbia toczyła wówczas wojnę z Peru, a polskie działa zostały użyte w tym konflikcie.
Pozostaje też pytanie jakiej firmy działa 88 mm wz.17 posiadaliśmy - Krupp, czy Rheinmetall? Otóż analiza poniższego zdjęcia wyraźnie wskazuje na działo produkcji Krupp. Podobnie w swojej publikacji podaje J.Tarczyński.
Pierwsza informacja o wycofaniu dział 88 mm ze służby znajdujemy na początku roku 1928, kiedy to w spisach zastępują je działa samobieżne De Dion - Bouton. Armaty 88 mm przeniesiono do zapasu mobilizacyjnego. W roku 1932 za pośrednictwem firmy "Klaguine" WZZU sprzedał je do Kolumbii za cenę 124.938 zł. Sprzedano wtedy także 1.408 szuk naboi armatnich kalibru 88 mm za kwotę 52,528 zł. Według książki "Na krawędzi..." sprzedano wtedy 3 armaty tego typu. Nie sposób więc w tej chwili ostatecznie rozstrzygnąć ile armat w WP się znajdowało, czy 2, czy 3. Warto też wspomnieć, iż w 1932 roku Kolumbia toczyła wówczas wojnę z Peru, a polskie działa zostały użyte w tym konflikcie.
Pozostaje też pytanie jakiej firmy działa 88 mm wz.17 posiadaliśmy - Krupp, czy Rheinmetall? Otóż analiza poniższego zdjęcia wyraźnie wskazuje na działo produkcji Krupp. Podobnie w swojej publikacji podaje J.Tarczyński.
Wystawa lotnicza w Łobzowiance w 1927 roku. Na I planie armata 88 mm wz.17 z cofniętą lufą. Podstawa
na której znajduje się armata wyraźnie wskazuje na produkcję zakładów Krupp.
Konstrukcja
Armata umieszczona była na 4-kołowej lawecie
wyposażonej w dwa wsporniki boczne. Armata holowana była przez zaprzęg konny
lub przez ciężarówki i ciągniki artyleryjskie. W celu oddania strzału należało
rozłożyć wsporniki boczne, w celu stabilizacji. Koła szprychowe bez oponowe, z
błotnikami.
Podstawowe dane
Kaliber: 88 mmSzybkość początkowa: 718 m/s
Donośność pionowa teoretyczna: do 6263 m
Kąt ostrzału w płaszczyźnie poziomej 360o
Kąt ostrzału w płaszczyźnie pionowej: +70o
Długość lufy: ???
Masa w pozycji bojowej: ???
Szybkostrzelność teoretyczna: ???
Szybkostrzelność praktyczna: ???
Masa pocisku: ???
Masa ładunku: ???
Obsługa: 9 osób
Źródła
"Broń strzelecka i sprzęt artyleryjski formacji polskich i WP w latach 1914-1939" A.Kontankiewicz"Na krawędzi ryzyka: Eksport polskiego sprzetu wojskowego w okresie międzywojennym" M.Deszczyński i W. Mazur
"Samochodowe działa przeciwlotnicze w Wojsku Polskim 1918 - 1939" J.Tarczyński
/PATHE/