Znalazłeś błąd? 

    Moździerza oblężniczy 210/8 DS był konstrukcją włoską. Opracowany został pod koniec XIX wieku, pierwotnie jako haubica z przeznaczeniem do niszczenia fortyfikacji stałych lub innych umocnień przeciwnika. Produkcja odbywała się w Zakładach Breda. Haubica ta wymagała jednak 6 do 8 godzin, aby zostać rozstawioną na stanowisku bojowym. W czasie I wojny światowej, nie było to jednak aż takim problemem, szczególnie na froncie austriacko - węgierskim, z racji trwającej wojny pozycyjnej i mniejszej mobilności frontu. Armia włoska używała go w jednostkach po 4 moździerze. W skład jednostki wchodziły także 4 ciężarówki oraz 1 pojazd amunicyjny. Kolumna miała więc długość około 420 m i mogła poruszać się z prędkością 6-8 km/h. Co ciekawe armia włoska używała ich także w czasie II wojny światowej, tyle że jako artylerię pozycyjną w odwodzie Naczelnego Dowództwa. Były one już całkowitym przeżytkiem.

W Polsce

    Epizod służby moździerzy 210 mm w Wojsku Polskim jest chyba najmniej znanym w dziejach rodzimej artylerii. Gdy w lutym 1919 roku wybuchła wojna polsko - bolszewicka, rozpoczęto gwałtowne tworzenie nowych jednostek wojskowych. Mimo, że polska strona była jeszcze w ofensywie desperacko potrzebowano broni dla nowych jednostek. W związku z tym kupowano na zachodzie różne typy sprzętu w tym artyleryjskiego.
        Moździerze 210 mm nabyto na początku 1919 roku w ilości 8 sztuk. Transport wraz z 3.200 sztukami granatów szrapnelowych  oraz z 6.400 granatów wyszedł z portu w Weronie 28 marca 1919 roku. Części zamienne dla 4 moździerzy, Włosi przekazali stronie polskiej za pośrednictwem francuskiej firmy Atelier de Construction z Lyon'u. Ta ostatnia informacja oznacza, że pomimo posiadana 8 moździerzy istniała możliwość użycia tylko 4 jednocześnie.
            Gdy sprzęt przybył już do portu w Gdańsku, został on przyjęty przez polską misję. Gdy 11 sierpnia 1920 roku, rozkazem MSWojsk. utworzono Pułk Motorowy Artylerii Najcięższej (później przemianowany na 1. pan), moździerze 210 mm stanowiły jego pierwszy sprzęt bojowy. W jego skład weszły jednak tylko 4 moździerze, które znalazły się w 1 i 2 baterii pod dowództwem odpowiednio por. Jana Szewczyka oraz por. Wilhelma Dobosza. Pozostałe moździerze składowano. Do transportu moździerzy i podstawy używano ciągników oraz ciężarówek.

Moździerz 210 mm "Wojtek" pod Grodnem, na stanowisku bojowym. Podziękowania dla Pana A.Jońcy.

          PMAN ukończył szkolenie i formowanie we wrześniu 1920 roku. 20 września 1920 roku, rozkazem Naczelnego Dowództwa, obie baterie przydzielone zostały do Grupy Artylerii Ciężkiej, pod dowództwem gen. ppor. Ignacego Jedóchowskiego. W ramach tej grupy moździerze 210 mm wysłano na front w rejon działań 2 Armii (gen. Rydz - Śmigły). Dotarły tam już 24 września 1920 roku, gdzie moździerze zajęły stanowiska na północ od Kuźnicy, skąd prowadzono ostrzał grodzieńskich fortów zewnętrznych nr V i VI. Forty ostatecznie zdobyto 25 września, a do 26 września Grodno znów było polskie. Warto także wspomnieć, że wszystkie moździerze 210 mm posiadały nazwy własne, wypisane na lufie.    
          Co ciekawe baterie moździerzy 210 mm wycofano i już 10 października 1920 roku były znów w Warszawie. Jak wiadomo 18 października 1920 roku wszedł w życie rozejm polsko - bolszewicki, co oznacza, że walki o Grodno stały się jedynym teatrem działań moździerzy 210/8 DS.
              Na jesieni 1921 roku PMAN został zreorganizowany i składał się z dwóch dywizjonów. W skład każdego z nich weszła bateria moździerzy 210 mm oraz bateria armat kal. 149,1 mm. Plany utworzenia kolejnego dywizjonu nie zostały zrealizowane. Wtedy także pułk otrzymał nazwę 1 pułk artylerii najcięższej.
            W niedługim czasie po reorganizacji pułku, moździerze 210 mm zostały skreślone z jego uzbrojenia i wszystkie składowano w Modlinie. Pewne poszlaki wskazują, że moździerze 210 mm znajdowały się tam nadal w momencie zajęcia Modlina przez Niemców w 1939 roku.

Konstrukcja   

    W celu ustawienia moździerza na pozycji bojowej, należało zbudować poziomą platformę (zwykle z bel drewnianych). Na niej układano szyny, na których z kolei stawiano moździerz. Zajmowało to zwykle 6 - 8 godzin. Moździerz jednak mógł się obracać i strzelać w każdym kierunku. Podstawa moździerza w systemie DS, czyli "De Stefano", stanowiąca modyfikację podstawy DA - "De Angelis". Podstawa w tym systemie stanowiła formę kołyski, która pochłaniała większość energii odrzutu, poprzez wysunięcie się kołyski do tyłu na wózku oraz poprzez jazdę wózka po szynach w tył po oddaniu strzału. Potem grawitacja i system sprężyn ustawiały moździerz znów na pozycji. 
                          

Włosku moździerz 210 mm. Dobrze widoczny rozmiar lufy.

   

Podstawowe dane

Kaliber: 210 mm
Długość lufy - 204,8 cm (9,7 kalibrów)   
Kąty ostrzału w elewacji - -15 do +70 stopni
Kąty ostrzału w azymucie - 360 stopni
Masa pocisku - 101, 5 kg
Prędkość pocz. pocisku - 183 - 345 m/s
Szybkostrzelność - 0,2 strz/min
Masa w pozycji bojowej - 10.930 kg
Donośność maksymalna - 8450 kg

Źródła