Wrotki artyleryjskie

(Wrotki Typu I)
(Wrotki Typu II)



Znalazłeś błąd? 

Wrotki typu II w ciągu motorowym armaty 105 mm wz.29.
Wrotki typu II w ciągu motorowym armaty 105 mm wz.29.

    Temat tzw. wrotek artyleryjskich jest mało znany i słabo przebadany przez historyków. Nieznane są do tej pory ani okoliczności konstrukcji, czy produkcji. Nie znamy też nazwisk konstruktorów ani ilości. 
    Otóż w ciągu pierwszych 4 lat istnienia 1 pułku artylerii motorowej posiadał on bardzo różnorodny sprzęt. Już w 1931 roku otrzymał on pierwsze armaty polowe kal. 75 mm wz.97 oraz haubice polowe 155 mm wz.17. W następnym roku doszły jeszcze armaty 105 mm wz.13. Początkowo sprzęt ten był niedostosowany do wymogów artylerii motorowej. Jego holowanie odbywało się  dzięki zastosowaniu właśnie omawianych wrotek artyleryjskich. Zwykłe koła drewniano - metalowe ograniczają możliwą prędkość przy zastosowaniu ciągników spalinowych. Dodatkowo nie montowanie kół gumowych miało tę zaletę, że nie zachodziła potrzeba opracowania nowych tabel strzelniczych, co byłoby konieczne przy wymianie kół na pneumatyczne. Dlatego użycie wrotek można uznać za działanie przejściowe.

 

1936 rok - Defilada w Warszawie. Armaty 75mm wz.97 na wrotkach typu I. Widać dwa kółka po każdej stronie.
1936 rok - Defilada w Warszawie. Armaty 75mm wz.97 na wrotkach typu I. Widać dwa kółka po każdej stronie.
     Wrotki były to małe wózki z ogumionymi kołami, na których umieszczano koła dział. Rozwiązanie to było bardzo kłopotliwe w użyciu, choć niezbędne. Kiedy decydowała szybkość, zwłaszcza podczas działań wojennych, wrotki się nie sprawdzały. Dlatego na ćwiczeniach często zdarzało się, że sprzęt holowano bez wrotek, co powodowało uszkadzanie dział, nieprzystosowanych do trakcji motorowej. 
     W wyniku tego dowódca pułku ppłk Bogdanowicz, kilkakrotnie wydawał zakaz stosowania tych praktyk. 21 marca 1934 roku wyraził zgodę na holowanie dział bez wrotek, przy czym określił dopuszczalną szybkość jazdy bez wrotek dla dział cięższych na 5 km/h, a dla lekkich na 7 km/h. 

 

Ciągnik w ciągu armaty 105 mm wz.29 na wrotkach typu II.
Ciągnik w ciągu armaty 105 mm wz.29 na wrotkach typu II.

 

     W 1934 roku pułk zaczął zdawać armaty 105 mm i haubice 155 mm, gdyż jednostce przekazano armaty 120 mm wz.78/09/31. Działa te były przystosowane jeszcze do trakcji konnej, więc w dalszym ciągu ich holowanie wymagało wrotek. Taka improwizacja motorowa trwałą aż do 1937 roku, kiedy to cały sprzęt artyleryjski przystosowano do trakcji motorowej poprzez zamontowanie kół ogumionych. 
     Wydaje się uzasadnioną teza, że wrotki zostały wycofane z użycia do 1939 roku, choć mogły pozostawać wciąż w magazynach 1 PAM.  

     

Wrotki typu II w ciagu ciągnika C4P.
Wrotki typu II holowane przez ciągnik C4P.


Konstrukcja  

    W tym temacie naprawdę niewiele wiadomo. Na podstawie zdjęć można wyróżnić wrotki typu I i typu II. Wrotki typu I składały się z dwóch ogumionych kół przypadających na drewniane koło działa, czyli razem 4 koła. Jak wskazują zdjęcia na wrotkach tego typu holowano działa 75mm wz.97 i haubice 155mm. Ważyły odpowiednio 1938 kg i 3480 kg. Wydaje się, że wrotki typu II były konstrukcją nowocześniejszą. Jedyne zachowane zdjęcia wskazują na przewóz armat 105 mm wz.29 (o masie 2880 kg). Składały się z solidnego wózka i jedynie 2 kół o większej średnicy niż w typie I.
 

1934 rok. 1 PAM przed przeglądem. Haubice 155 mm na wrotkach typu I.
1934 rok. 1 PAM przed przeglądem. Haubice 155 mm na wrotkach typu I

       
   

Podstawowe dane

Brak

Źródła

"1 Pułk Artylerii Motorowej" Piotr Zarzycki
www.odkrywca.pl


/PATHE/