Ciągnik artyleryjski PZInż 152

(Ciągnik uniwersalny)



Znalazłeś błąd? 

Ciągnik PZInż 152.

Powstanie    

    Obok czołgów, najbardziej potrzebnym dla motoryzacji armii elementem były uniwersalne ciągniki artyleryjski mogące holować większość dział występujących w WP. Dotychczas używane w WP modele ciągników C2P oraz C4P, bazujące na elementach czołgów TKS bądź ciężarówek PF 621, były konstrukcjami, które w ciągu najbliższych lat należało wymienić. Bazując na podwoziu czołgu 4TP zespół inż. Edwarda Habicha rozpoczął prace nad ciągnikiem o uciągu do 5000 kg oraz ładowności 500 kg – przeznaczona dla załogi holowanego działa lub dodatkowej amunicji. Docelowo pojazd miał być przystosowany do ciągu haubic 155 mm wz 1917, armat 120 mm wz. 1878/09/31 oraz wszystkich armat przeciwlotniczych.


    Skutkiem równolegle prowadzonych prac, był test wszystkich pojazdów z „rodziny 4TP” latem 1937 roku, z którego zachowało się kilka fotografii ukazujących również ciągnik PZInż 152. Wraz z prototypami czołgów PZInż 140, PZInż 130 ciągnik brał udział w listopadowych „Próbach technicznych ze sprzętem modelowym”, nazywanych również „Rajdem Jesień 1937”. Próby przebiegały na trasie Warszawa-Brześć-Pińsk-Stołpce-Grodno-Białystok-Warszawa. Na przełomie roku 1937/1938 ciągnik poddawany był kolejnym zmianom, w tym najprawdopodobniej zmianie silnika z modelu PZInż 425 na PZInż 725.


    Rajd „Jesień 1938” dał możliwość porównania ciągnika gąsienicowego z kołowymi odpowiednikami, produkcji zakładów krajowych – modele 342 i 343.  Wynik testów nie był jednoznaczny – PZInż 152 lepiej spisywał się w terenie,  natomiast kołowe ciągniki słabsze osiągi terenowe rekompensowały lepszymi wynikami na testach drogowych. Decyzja Sztabu Głównego Wojska Polskiego z jesieni 1938 roku dotycząca rezygnacji  z produkcji czołgu 4TP, znacznie zmniejszyła szanse na wprowadzenie pokrewnego mu ciągnika PZInż 152 do służby. Ostatecznie zdecydowano się na ciągniki kołowe z rodziny PZInż 312/342, tańsze w produkcji i użyciu (średnie spalanie paliwa, zużycie elementów) mniej skomplikowane w obsłudze oraz charakteryzujące się lepszymi właściwościami trakcyjnymi - przy poruszaniu się na drogach bitych. Nie bez znaczenia pozostawał fakt, że wojsko zdecydował się również na wykorzystanie ciągników rolniczych do holowania dział. Znacznie zmniejszało to koszta zakupu sprzętu i modernizacji dział – ogumienie kół), równocześnie zachowywano walor  odpowiedniej pozostała prędkość i mocy osiąganej przez ciągniki rolnicze.
    Podobnie jak większość polskich prototypów, podczas wybuchu wojny ciągnik uległ zniszczeniu w macierzystej fabryce Ursus, bądź został zdobyty przez Niemców.

Trasa rajdu testowego PZInż 152 "Jesień 1938".


Ciągnik PZInż 152 po lewej, ze zdjetymi i rozwiniętymi gąsienicami.
   

Konstrukcja     

    Ciągnik posiadał pełne koła nośne i konstrukcyjne i bazował na elementach czołgu PZInż 140 (4TP). W odróżnieniu jednak od czołgu, samonośnego nadwozia nie wykonano z blach pancernych, lecz zwykłych salowych łączonych poprzez nitowanie lub spawanie.  Podobne rozwiązanie zastosowano przy konstruowaniu, bazującego na podzespołach czołgu 7TP ciągnika C7P, co jest widoczne na zachowanych elementach wanny ciągnika.  W przedniej części otwartego od góry nadwozia znajdowały się sprzęgła i przekładnie boczne, a stanowisko kierowcy usytuowano w osi wozu. Z przodu znajdowała się trójdzielny oszklony wiatrochron, którego środkowa część (wykorzystywaną bezpośrednio przez kierowcę) wyposażono w wycieraczkę. Z lewej strony wozu znajdował się reflektor-szperacz, identyczny z tymi montowanymi w czołgach 7TP czy ciągnikach C2P. Również po tej stronie konstruktorzy przewidzieli wycięcie ułatwiające wchodzenie do ciągnika. Lewa burta kadłuba wykorzystywana była przez załogę lub jako przestrzeń ładunkową dla amunicji (500kg).

    Prawa strona pojazdu natomiast zajęta była przez silnik i układ napędowy w tym sprzęgło, skrzynię biegów, wał napędowy, układy chłodzenia, zasilania itp. Silnik posiadał charakterystyczne ażurowe okaptowanie wyposażone w liczne osłony i żaluzje ułatwiające wentylację i ew konserwację jednostki napędowej. Podobnie jak C2P, górę pojazdu można było osłonic brezentowym dachem, rozpinanym na składanych ku tyłowi pałąkach.  Z tyłu ciągnika znajdował się masywny hak holowniczy.

Podstawowe dane

Załoga: 1+6
Masa własna: 3270 + 500 kg ładunku
Prędkość maksymalna: 55 km/h
Zasięg: 300 km (po drodze)
Wzniesienia: do 35%
Rowy: do 160 cm
Brody: do 70 cm
 
Wymiary:
L=413,5 cm
W=212 cm
H(z opończą)=177,5cm
Prześwit=32cm
 
Napęd:
Początkowo –   wysokoobrotowy silnik gaźnikowy w układzie widlastym -PZInż 425, 8 cylindrów
Moc 95 KM przy 3600 obr/min,
pojemność 3880 cm³,
6-cylindrowy,
4-suwowy,
rzędowy,
chłodzony cieczą,
średnica cylindra 82mm,
skok tłoka 92mm
Suche sprzęgło główne i mechaniczna 4 biegowa
 
Docelowo - rzędowy silnik gaźnikowy w układzie rzędowym PZInż 725, 6 cylindrów
Pojemność 5180 cm3
Moc  ok. 100 KM.
Masa silnika 345 kg


Źródła

www.odkrywca.pl
Pojazdy Wojska Polskiego 1939 A. Jońca, R. Szubański i J. Tarczyński
/JENDRASS/