Ciągnik artyleryjski C2P
(C2P)
Ciągnik gąsienicowy C2P
Film przedstawiający różne pojazdy polskiej produkcji, w tym ciągnik C2P.
Powstanie
Prace nad ciągnikiem C2P rozpoczęto w 1931 roku, w
Biurze Badań Technicznych Broni Pancernych. Zespołem kierowali inż. J.
Łapuszewski oraz A. Schmidt. W założeniach miano na celu skonstruowanie
lekkiego ciągnika artyleryjskiego, który miał oprzeć się o
istniejące już
podwozie tankietki TK-3 (prace się nieco opóźniły, gdyż
ostatecznie przyjęto za
wzór podwozie TKS).
Prototyp ciągnika C2P w ciągu armaty 75 mm wz.97. Zwraca uwagę brak szyby przedniej.
Prototyp
gotowy był w roku 1933, jednak produkcja rozpoczęła się dopiero w 1937
roku i trwała
aż do wybuchu wojny. Takie opóźnienie wynikało bowiem z
2-letnich prób
prototypów. Łącznie z taśmy fabrycznej zeszło 196 sztuk tego
ciągnika. Wybuch
wojny uniemożliwił realizację kolejnego zamówienia WP na 117
sztuk złożonego w
1939 roku. Z drugiej partii najprawdopodobniej nie zrealizowano żadnego
pojazdu. C2P był bardzo udaną konstrukcją.
Ciągnik C2P w służbie baterii przeciwlotniczej - wskazują na to mundury drelichowe i hełmy wz.31.
Służba pokojowa
Pierwotnie
przewidywano, że c2P zostanie użyty do holowania dział 75 mm, jednak
ostatecznie przeznaczono go decyzją MsWoj. Do holowania dział plot 40
mm Bofors
i w tym charakterze służył aż do wybuchu wojny. C2P używany do
holowania dział
plot, był rozwiązaniem czasowym. Wiadomo, iż w przyszłości miały go
zastąpić
ciągniki kołowe, co wydaje się lepszym rozwiązaniem, gdyż działa plot
rzadziej
używane były w terenie, a częściej podróżowały po drogach.
Powstaje więc
pytanie, czy C2P nie sprawdzałby się lepiej do holowania dział ppanc?
Wiadomo,
że takie użycie było projektowane. C2P służył przede wszystkim w
Dywizjonach
Artylerii Przeciwlotniczej do ciągu wspomnianych wyżej dział Boforsa
oraz
przyczepek amunicyjnych. Warto wspomnieć, że 2 podwozia C2P posłużyły
do budowy
dział samobieżnych TKS-D.
Znane zdjęcie c2P w ciągu armat plot 40 mm
Epizod wrześniowy
Już wspomniano C2P
służył w DAPlot i w tych
charakterze zastała go wojna. Dywizjony wystawiały baterie. Według
przydziałów na
baterię przeciwlotniczą typu A, na 4 działa 40 mm Bofors przypadało 8
ciągników, czyli po dwa na każde działo. W baterii typu B na
dwie armaty
przypadały dwa ciągniki. Aby pokryć pełne wyposażenie 32 baterii typu A
i 11
typu B potrzeba było 300 ciągników C2P, tymczasem na
wyposażeniu posiadano 196
ciągników C2P, a reszta schodziła z taśmy. Liczby te to
jedynie założenia. C2P
rozkładano po wielu jednostkach, a braki zastępowano zwykle innymi
pojazdami
kołowymi. W ramach mobilizacji przydzielono wspomniane 32 baterie typu
A dla 30
DP i 2 BPM oraz 11 baterii typu B dla BK. Nie jestem w dziś w stanie
ustalić w
których jednostkach konkretnie służył C2P. Na pewno
znajdował się w:
- 10 BK (71 baplot typu
A z 6 daplot ze Lwowa)
- WBPM (baplot typu A z
1 paplot z Warszawy)
- 8 baplot typu A z 1
paplot z Warszawy
- 18 baplot typu A z 1
paplot z Warszawy
- 26 baplot typu A z 1
paplot z Warszawy
- 28 baplot typu A z 1
paplot z Warszawy
- 87 baplot typu B (dla
Wielkopolskiej BK)
- 91 baplot typu B (dla
Pomorskiej BK)
Załogi C2p służyły
dzielnie w wojnie obronnej 1939 roku. Według zdjęć
zachowanych większość pojazdów uległa porzuceniu przy
drogach. Zapewne z braku
paliwa, które było dużym problemem. Stosunkowo mało zdjęć
ukazuje zniszczone
pojazdy.
16 września 1939 roku. Rozbita polska kolumna pod Terespolem. Na drodze ciągnik C2P holujący przyczepkę amunicyjną
Ciągnik C2P wraz z przyczepą zdobyty przez Niemców w 1939 roku.
Rok 1939. C2P w rowie, oglądany przez Niemców.
Dalsza służba
Ciągniki
C2P znalazły się w służbie niemieckiej. III
Rzesza ochoczo używała ich na lotniskach w zachodniej Europie.
C2P na lotnisku. Wyróżnia się oznaczenie niemieckie na ciągniku
W marcu 2007 roku, w Niemczech odnaleziono ciągnik
C2P, który użytkowany był przy fabryce produkującej amunicję.
Odnaleziony w Niemczech w marcu 2007 roku C2P
Parę sztuk z 10 BK znalazło się także na Węgrzech,
gdzie służyły do obsługi lotnisk. Do dziś przetrwały łącznie 4 sztuki
C2P, w
tym jeden w muzeum w USA.
C2P w służbie węgierskiej. Zdjęcie pochodzi z 1942 roku.
Konstrukcja
Konstrukcja opierała
się o konstrukcję tankietki
TK-3, jednak z pewnymi zmianami, gdyż pierwszy prototyp okazał się zbyt
ciężki.
Wydłużono podwozie, dla lepszej manewrowości dodano sprzęgła boczne,
powiększono koło napinające i dodano do niego resor. Pozwoliło to na
uzyskanie
większej manewrowości, szybkości i mniejsze zużycie paliwa. Kabina była
otwarta, osłonięta szybą z przodu. Kabinę można było osłonić plandeką
na
stelażu. Pojazd przewoził 4 żołnierzy. Kadłub z blach stalowych był
spawany
Ciągnik napędzał silnik benzynowy Fiat 122B (PzInż 367) o mocy 46 KM,
przy
obrotach 2600 obr/min., który pozwalał mu na osiąganie
prędkości 45 km/h. Był to
silnik 6 cylindrowy, chłodzony cieczą, o pojemności 2952 cm3. Moc
jednostkowa
to 16,7 KM/t. Niektóre modele seryjne różniły się
od siebie. Już w czasie
produkcji bowiem unowocześniano pojazdy, np. dodając ogumioną rolkę
napinającą
gąsienicę zamiast dotychczas używanej rolki nieogumionej. Wprowadzono
też
uchwyty do skrzynek amunicji alarmowej (20 pocisków).
Podstawowe dane
Długość
całkowita:
2850 mm
Szerokość: 1800 mm
Wysokość: 1580 mm
Prześwit: 300 mm
Szerokość gąsienic: 170 mm
Masa własna: 2750 kg
Prędkość: 45 km/h
Zasięg po drodze: 165 km
Zasięg w terenie: 100 km
Głębokość brodu: 50 cm
Wzniesienia pokonywane: 36o
Pokonywane rowy: 120 cm
Nacisk jednostkowy: 40 kPa
Pojemność baku: 70 l
Zużycie paliwa po drodze: 42,5 l
Zużycie paliwa w terenie: 70 l
Źródła
Pojazdy Wojska Polskiego 1939 A. Jońca, R. Szubański i J. Tarczyński