Francuska 65 mm Armata górska wz.1906 w czasie I wojny światowej

Powstanie  

W Polsce   

    Omawiana armata trafiła do Polski jako pomoc wojskowa z Francji. Według źródeł francuskich armaty zostały "przekazane" do Polski. Nie udało się ustalić kiedy dokładnie znalazły się w rękach Wojska Polskiego, ale należy sądzić, że około 1919 roku. Niektóre źródła wskazują także, że część armat 65 mm była konstrukcji włoskiej, przejęte od armii austriackiej, która wcześniej zdobyła je na Włochach.
       Do Polski trafiły 24 armaty górskie. W 1921 roku, Zbrojownia nr 1 w Brześciu przeprowadziła ich modernizację. Wiadomo dziś, że wymieniono elementy celownicze oraz dodano płytę ochronną. Mimo tych zmian armaty przedstawiały niską przydatność bojową. W latach dwudziestych armaty wchodziły w skład wyposażenia 1 i 2 Pułku Artylerii Górskiej.

65 mm armata górska wz.1906 po modernizacji w 1921 roku w Polsce.

    W 1939 roku armaty wz.1906 wchodziły w skład 1 i 2 Brygady Górskiej. W 1 Brygadzie Górskiej przydzielonej do GO "Belsko" Armii "Kraków" armaty znalazły się na wyposażeniu 151 Baterii Artylerii Górskiej (dow. kpt.Aleksander Dunin-Żuchowski)  oraz 152 Baterii Artylerii Górskiej (dow. kpt. Stanisław Jan Sacha). Każda bateria po 4 działa. Natomiast w 2 Brygadzie Górskiej, przydzielonej do GO "Jasło" w Armii "Karpaty" armaty znalazły się na wyposażeniu 153 Baterii Artylerii Górskiej (dow. kpt. Jerzy Wróblewski). 153 BAG wchodziła w skład Brygady ON "Podhale" i na jej stanie znalazły się także 4 armaty 65 mm wz.1906.

Zdjęcie z okresu 1922 - 26. Armata wz.1906 w służbie 1. lub 2. Pułku Artylerii Górskiej.

          
    Z prostych wyliczeń wynika, że w Wojnie Obronnej 1939 roku wzięło udział jedynie 12 armat omawianego typu, rozdzielonych w trzy baterie górskie po 4 armaty w każdej. Co stało się z pozostałymi 12 armatami? Można się domyślać, że zostały wcześniej wycofane z linii ze względu na zużytkowanie.
    Po Wojnie Obronnej cztery armaty znalazły się na Węgrzech i zostały przejęte przez tamtejszą armię. Według ustaleń autora musiały być to armaty ze 153 BAG z Brygady ON "Podhale". Ich dalszy los jest nieznany, ale nie należy się spodziewać większej roli bojowej niż szkolenie. Brak jakichkolwiek poszlak, aby armaty zostały zdobyte i były użytkowane były przez Niemców. 2 armaty 65 mm zdobyła Armia Czerwona.

Konstrukcja

   Wózek armaty podzielono na 3 części. Przednia część wózka składała się z dwóch części w układzie litery "A". Trzecia część stanowiła ogon, który połączony był z pozostałymi częściami układem sprężynowym. Układ ten pozwalał na wyginanie się ogona i w ten sposób pochłaniał część siły odrzutu. Tylna część ogona dawała się odczepić, a mimo to, działo można było nadal użytkować, co należy ocenić jako  korzystne z punktu widzenia ciasnego terenu górskiego. 
          Drugim charakterystycznym elementem konstrukcji działa był zróżnicowany system odrzutu. Oporo-powrotnik wpierw cofał lufę, a następnie podnosił ją ku górze, wytracając cały odrzut. System ten, mimo iż był pozytywnie oceniany, powodował stosunkowo powolne prowadzenie ognia. 
                Armata rozkładała się na 4 części, z których każda mogła być transportowana na grzbiecie konia.  Armata posiadała także kółko ogonowe, które odczepiano w czasie prowadzenia ognia, a miało usprawniać zmianę pozycji działa.       

Podstawowe dane