37 mm działko piechoty wz.16 TRP
(Canon
d'Infanterie de 37 modèle 1916 TRP
Znalazłeś błąd? 
Działko wz.16 z płytą przednią i zamontowanymi kołami.
Powstanie
Działko 37
mm, którego pełna nazwa brzmiała „Canon d'Infanterie de 37 modèle 1916
TRP” było francuskim działkiem wsparcia piechoty używanym podczas I wojny
światowej. Skrót „TRP” oznaczał „tir rapide Puteaux” (szybkostrzelne
Puteaux).
Działko powstało we francuskiej zbrojowni w Puteaux. Konstrukcja powstała poprzez zaadoptowanie zamka systemu Nordenfelt do 1-funtowej armaty Hotchkiss 1885.
Działko 37 mm wprowadzono na wyposażenie armii francuskiej w roku 1916, wraz z pojawieniem się w niej moździerzy. Jego podstawowym zadaniem była eliminacja nieprzyjacielskich stanowisk karabinów maszynowych na pozycjach umocnionych, lekkich bunkrów i innych punktury oporu. Działka znajdowały się na wyposażeniu armii francuskiej jeszcze w roku 1940.
Działka piechoty znalazły się na wyposażeniu zarówno armii USA, jak i armii Austro-Węgier, jednak do końca wojny ten ostatni kraj zastąpił je działami górskimi, uznając za mało wartościowe. Prace nad swoją wersją prowadziły także Niemcy, jednak bez zadowalającego rezultatu. Japonia zbudowała własne działko oznaczane jako Taisho Type 11, oparte konstrukcyjnie właśnie na działku francuskim. W 1940 roku pewna ilość działek została zdobyta przez Wehrmacht i wprowadzona do użytku jako 3.7cm IG 152(f).
Działko M1916 w US Army.
W latach 30-tych używano ich jako broni szkoleniowej. Powstały wtedy tez specjalne podstawy, które pozwalały na zamontowanie ich na lufach większych dział, tak aby załogi mogły się szkolić, bez marnowania drogiej amunicji większego kalibru. W tej roku działko było używane aż do 1952 roku, kiedy wycofano je z braku części zamiennych. Do 1941 roku większość jednak znajdowała się już w magazynach lub była ze złomowana. Pewnych ilości użyto podczas obory Filipin 1941-42, w zastępstwie dział 37 mm M3
Działko wz.16 w Wojsku Polskim. Prócz obsługi oraz amunicyjnych w tle, przy drzewie stoją oficerowie obserwujący obsługę. Zdjęcie wykonano w latach 20-tych.
Działko powstało we francuskiej zbrojowni w Puteaux. Konstrukcja powstała poprzez zaadoptowanie zamka systemu Nordenfelt do 1-funtowej armaty Hotchkiss 1885.
Działko 37 mm wprowadzono na wyposażenie armii francuskiej w roku 1916, wraz z pojawieniem się w niej moździerzy. Jego podstawowym zadaniem była eliminacja nieprzyjacielskich stanowisk karabinów maszynowych na pozycjach umocnionych, lekkich bunkrów i innych punktury oporu. Działka znajdowały się na wyposażeniu armii francuskiej jeszcze w roku 1940.
Działka piechoty znalazły się na wyposażeniu zarówno armii USA, jak i armii Austro-Węgier, jednak do końca wojny ten ostatni kraj zastąpił je działami górskimi, uznając za mało wartościowe. Prace nad swoją wersją prowadziły także Niemcy, jednak bez zadowalającego rezultatu. Japonia zbudowała własne działko oznaczane jako Taisho Type 11, oparte konstrukcyjnie właśnie na działku francuskim. W 1940 roku pewna ilość działek została zdobyta przez Wehrmacht i wprowadzona do użytku jako 3.7cm IG 152(f).
Działko M1916 w US Army.
Armia amerykańska wprowadziła działka 37 mm jako 37mm M1916 w roku 1917. Czasem spotyka się też określenie działko 1-funtowe („1-pounder gun”). Jak określały regulaminy amerykańskie działko piechoty 37 mm zapełniało lukę pomiędzy zasięgiem rzutu granatu, granatem nasadkowym, a artylerią polową. Był to najmniejszy typ armaty używany w USA. USA zakupiły od Francji licencję na produkcję i tylko niewielka ilość działek została bezpośrednio zakupiona z Francji.
W latach 30-tych używano ich jako broni szkoleniowej. Powstały wtedy tez specjalne podstawy, które pozwalały na zamontowanie ich na lufach większych dział, tak aby załogi mogły się szkolić, bez marnowania drogiej amunicji większego kalibru. W tej roku działko było używane aż do 1952 roku, kiedy wycofano je z braku części zamiennych. Do 1941 roku większość jednak znajdowała się już w magazynach lub była ze złomowana. Pewnych ilości użyto podczas obory Filipin 1941-42, w zastępstwie dział 37 mm M3
Działko wz.16 w Wojsku Polskim. Prócz obsługi oraz amunicyjnych w tle, przy drzewie stoją oficerowie obserwujący obsługę. Zdjęcie wykonano w latach 20-tych.
W Polsce
Działka piechoty 37 mm, w Wojsku Polskim oznaczano jako 37 mm działko piechoty
wz.16 TRP. Do Polski przybyły one w ramach zakupów sprzętu wojskowego we
Francji, na podstawie udzielonego Polsce kredytu. Ich liczbę należy ocenić na
kilkadziesiąt sztuk.
Działka 37 mm znajdowały się na wyposażeniu piechoty i jak podają źródła miano je wycofać z uzbrojenia Wojska Polskiego do końca lat 20-tych. W prasie fachowej, tj. w Przeglądzie Artyleryjskim oceniono ten sprzęt bardzo krytycznie, szczególnie ze względu na małą skuteczność w zwalczaniu pojazdów pancernych. Jak jednak wskazują zdjęcia najprawdopodobniej służyły one jeszcze w połowie lat 30-tych, choć oficjalnie nie znajdywały się na stanie uzbrojenia WP. Jak wskazują zdjęcia działko znalazło się m.in. w 10 Brygadzie Kawalerii.
Zdjęcia powyższe przedstawiają działko wz.16 obsługiwane przez polską piechotę w latach 1935-36. Zdjęcia te wskazują, że pomimo wycofania działek ze stanu WP, nadal były one używane.
Zdjęcia dzięki uprzejmności Jacka Habra.
Wycofane z Wojska Polskiego działka przekazano do Korpusu Ochrony Pogranicza. W grudniu 1929 roku WP przekazało do KOP 29 sztuk armat wz.16 TRP. Armaty rozdzielono po 1 sztuce na Batalion. Dodatkowo wystąpiono o przydział 2 armat dla batalionu szkolnego KOP w Osowcu. Najprawdopodobniej przydział został zrealizowany, co oznaczałoby, że w KOP znalazło się łącznie 31 armat. Według spisu z 1 kwietnia 1936 roku w KOP znajdowało się już tylko 18 armat wz.16.
4 działka 37 mm wz.16 znalazły się na wyposażeniu batalionu KOP „HEL” we wrześniu 1939 roku i były przez niego używane w walce. Jest to jedyny szerzej znany dziś przekaz o użyciu tego sprzętu w Wojnie Obronnej 1939 roku.
Stanowisko żołnierzy 10 BK (wskazują na to hełmy wz.17 oraz ostrogi noszone przy butach). Po lewej stronie, z lornetką leży dowódca, przy działku wz.16 celowniczy i ładowniczy. Po prawej trzech amunicyjnych.
Działko wz.16 łatwo rozkładało się na trzy moduły, które mogły być przenoszone na polu walki przez obsługę. Działko rozkładało się na lufę (40 kg), podstawę (40 kg) i pozostałe części (28 kg). Do działka można było dołączyć drewniane koła ze stalowymi obręczami, co pozwalało na zastosowanie trakcji konnej. Po rozłączeniu kół, przednia noga mogła zostać złożona, co pozwalało na obniżenie całości zestawu i lepsze ukrycie go w terenie. Działko mogło zostać zaopatrzone w płytę pancerną. Obsługa regulaminowo składała się z 7 żołnierzy. Dowódca, ładowniczy, celowniczy, trzech amunicyjnych i ewentualnie woźnica zaprzęgu.
Działko wyposażone było w przodek, w którym można było przewieźć 192 pociski umieszczone w skrzynkach po 16 pocisków. Dodatkowo w przodku przewożono 2 skrzynki z narzędziami i częściami zapasowymi.
Działko wz.16 z przodkiem.
Działko posiadało optyczny celownik do użycia przy ogniu bezpośrednim i kwadrantowy celownik na pozostałe typy ognia. Oba umieszczone po lewej stronie działka
Działko wz.16 na trójnogu z postawioną przednią nóżką.
Działko wz.16. Widok na zamek.
Działka 37 mm znajdowały się na wyposażeniu piechoty i jak podają źródła miano je wycofać z uzbrojenia Wojska Polskiego do końca lat 20-tych. W prasie fachowej, tj. w Przeglądzie Artyleryjskim oceniono ten sprzęt bardzo krytycznie, szczególnie ze względu na małą skuteczność w zwalczaniu pojazdów pancernych. Jak jednak wskazują zdjęcia najprawdopodobniej służyły one jeszcze w połowie lat 30-tych, choć oficjalnie nie znajdywały się na stanie uzbrojenia WP. Jak wskazują zdjęcia działko znalazło się m.in. w 10 Brygadzie Kawalerii.
Zdjęcia powyższe przedstawiają działko wz.16 obsługiwane przez polską piechotę w latach 1935-36. Zdjęcia te wskazują, że pomimo wycofania działek ze stanu WP, nadal były one używane.
Zdjęcia dzięki uprzejmności Jacka Habra.
Wycofane z Wojska Polskiego działka przekazano do Korpusu Ochrony Pogranicza. W grudniu 1929 roku WP przekazało do KOP 29 sztuk armat wz.16 TRP. Armaty rozdzielono po 1 sztuce na Batalion. Dodatkowo wystąpiono o przydział 2 armat dla batalionu szkolnego KOP w Osowcu. Najprawdopodobniej przydział został zrealizowany, co oznaczałoby, że w KOP znalazło się łącznie 31 armat. Według spisu z 1 kwietnia 1936 roku w KOP znajdowało się już tylko 18 armat wz.16.
4 działka 37 mm wz.16 znalazły się na wyposażeniu batalionu KOP „HEL” we wrześniu 1939 roku i były przez niego używane w walce. Jest to jedyny szerzej znany dziś przekaz o użyciu tego sprzętu w Wojnie Obronnej 1939 roku.
Stanowisko żołnierzy 10 BK (wskazują na to hełmy wz.17 oraz ostrogi noszone przy butach). Po lewej stronie, z lornetką leży dowódca, przy działku wz.16 celowniczy i ładowniczy. Po prawej trzech amunicyjnych.
Konstrukcja
Działko składało się głównie ze lufy ze stopu stali z elementami z brązu i aluminium. Mocowanie zamka było przykręcane z tyłu lufy. Zamek systemu Nordenfeld, czyli w wersji zbliżonej do zamka armaty 75 mm wz.97, ale oczywiście pomniejszony.Działko wz.16 łatwo rozkładało się na trzy moduły, które mogły być przenoszone na polu walki przez obsługę. Działko rozkładało się na lufę (40 kg), podstawę (40 kg) i pozostałe części (28 kg). Do działka można było dołączyć drewniane koła ze stalowymi obręczami, co pozwalało na zastosowanie trakcji konnej. Po rozłączeniu kół, przednia noga mogła zostać złożona, co pozwalało na obniżenie całości zestawu i lepsze ukrycie go w terenie. Działko mogło zostać zaopatrzone w płytę pancerną. Obsługa regulaminowo składała się z 7 żołnierzy. Dowódca, ładowniczy, celowniczy, trzech amunicyjnych i ewentualnie woźnica zaprzęgu.
Działko wyposażone było w przodek, w którym można było przewieźć 192 pociski umieszczone w skrzynkach po 16 pocisków. Dodatkowo w przodku przewożono 2 skrzynki z narzędziami i częściami zapasowymi.
Działko wz.16 z przodkiem.
Działko posiadało optyczny celownik do użycia przy ogniu bezpośrednim i kwadrantowy celownik na pozostałe typy ognia. Oba umieszczone po lewej stronie działka
Działko wz.16 na trójnogu z postawioną przednią nóżką.
Działko wz.16. Widok na zamek.
Podstawowe dane
Długość lufy - 735mmMasa bojowa - 108 kg
Masa marszowa - 157,5 kg
Masa lufy - 25,4kg
Szybkostrzelność praktyczna - 15 strz./min.
Donośność - 2400m,
Kąt ostrzału:
- Poziomy 400
- Pionowy - 80 + 210
Prędkość początkowa - w zależności od rodzaju pocisku od 367 - 402 m/s,
Masa pocisku - 0,45 - 0,56 kg
Średnica kół: 95,88 cm
Źródła
"Na krawędzi ryzyka: Eksport polskiego sprzętu wojskowego w okresie międzywojennym" M.Deszczyński i W. MazurA.Konstankiewicz "Broń strzelecka i sprzęt artyleryjski formacji polskich i Wojska Polskiego 1914 - 39"
www.odkrywca.pl
www.landships.freeservers.com
/PATHE/